بېلابېلې ټولنيزې ليکنې
دخپل شر څخه ځان خلاصول لویه کامیابی ده !
حضرت علی کرم الله وجهه ما دقدرمن او محترم عبدالسمیع واحدی مسلسل ښایسته او مانا لرونکې خاطرات ، پېښې او ګذارشونه «ټول افغان» کې ولوستل. ټول افغان شر نه غواړی بلکې دخیر اوفلاح لپاره هلې ځلې کوی زه فکر کوم دلته شخصی ګټې او معاملې نه شته او نه دغه په ډاګه ستونزې له شر څخه کمی لری . افغانستان موږ په خپله له پېچلو غمیزو سره مخ کړ دورور واحدی لیکنه او واقعیتونو زه دې خبرې ته راوستلم چې افغانستان موږ په خپله په ،بې ثباتۍ،ناوړه احساساتی سازشو، دروغو ، لاف زنیو ، برګو اتڼو ، شخصی لوبو او په مجموع ک
حاضر جوابی
څو ادیبان او شاعران، څو ندافا ن او ډانډسان، څو مولایان او چړیان ،څو مضره او جاهله ګلم جمان، څو بې دانشه او بې خرده خوسکیان، څو کربوړی او موچان ، څو احساساتی او له چوکاته وتلی سیاسی کار پوهان، یو شمیر د بن دککړې پرېکړی نازدانه ګان کاکلیان قانونیان ورپسې ددوحې دپټې غیر ملی کتار ګډی او ګوسفندان همدارنګه ټپوسان ، چرګان ، مرغان دله ګان او بز دلان دا ټول دی دیوې سوړې ماران. له بلې خوا راغلل څاروی ، نابلده اوبلد غله کاږه واږه یودبل څټ یې ګراوه دخرخرې ښه مثال لری ولې دی ورته تعلیم بند ، کار ب
د وطن دردمنو بچيانو ته!
د وطن دردمنو بچیانو ته! کال ۱۳۷۷ پيښاور نن دی که سبا دی ، مونږ روان یو،دا خمکه دا وطن دا جهان او دا آرمانونه به تاسو ته بچیانو پاتي کیږي ،دا وطن ستاسو د مټو،او ستاسو د زیاراو همت انتظار کاږي . دا باغونه دا ډاګونه به ټول تاسي ته درپاتي وي ،مونږ به نه یو ،خو په دي ښه وپوهیږئ ،چې د وطن د انتظارسترګي ستاسو په لور دي ،ځکه د فنا په دي کاروان کې ،د ډیرو دردمنو وخت نور پوره شوی ،یاني د فاني دنیا څخه روان دي . د دوي تګ د دي فاني دنیا څخه د ژوندیو دردمنو په زړونو کې ،ویره اچوي ځکه هر چاته د
تکړه دېپلومات
د افغانستان پخوانی اوږد مهاله ديپلومات او تکړه څېړونکی عبدالغفور روان فرهادي وفات شو. «انا لله وانا الیه راجعون» د افغانستان د فرهنګ او نړیوالې چارو او ډيپلوماسۍ یو له مخکښو څېرو څخه عبدالغفور روان فرهادي د يکشنبې په ماښام کې (۲۶ مه جولای) د امریکا د سنفرانسيسکوSan Francisco په ښار کې د ۹۶ کلنۍ په عمر وفات شو. نوموړی د تاریخ، شعر او ادبي نقد په برخه کې يو پېژندل شوی ليکوال او د افغانستان له تکړه ډيپلوماتانو څخه و ه چې له يوې لسيزې زيات یې په ملګرو ملتونو کې د افغانستان
د عبرت یوه لنډه کیسه !
د ګوګل د سرچینو څخه ژباړه ژباړن: سید عبید الله نادر د عبرت کیسه یو سپین ږیری با با د خپل ځوی انګور او نمسی سره په یوه کور کې ژوند کاوه . څرنګه چې د سپین ږیري بوډا سترګي هم ضعیفه شوي وي او سترګو یې هم سم لیدل نشو کولای . او غوږونه یې هم صحیح نه اوریدل او خپی هم د تګ پر مهال لرزیدی د عمر د زیاتوالي له کبله چې د ډوډۍ د میز په سر به کښیناسته نو لاسونه به يې هم لرزیدل .او مړی به تری پر میز ولویده او یا که مایعات به وو هغه به پر میز توی شول .او آن تر دي اندازې ، چې کله به یې مړۍ خولي ته
د ظاهري بڼې سره خپله وینا سمبالول!
سید عبید الله نادر د ظاهري بڼي سره خپل وینا سمبالول انسان ته ښايي چې د خپل عبا او قبا او یا د خپلو ظاهری جامو په سمبالښت سره خپلي خبري سمی وکړی ، او یا خپلي خبری د خپلي سپیني جامو سره پاکي او ښي اوکړي . ځکه که دانسان خبری نا سنجیده وي ، د انسان د وقار د پلې خوا نیمه خوا په هوا کې پاتي کیږي ،نو د حضرت بیدل د شعر په مصداق د هر چا سره باید سنجیده خبري وشي . لکه چې وايي : با هرکه هر چه گويي ،سنجیده بایدت ګفت تا کـــــفهء وقــــــــــارت پا در هوا نـــباشد سړی باید
د تیارو زیری مه ورکوئ!
سید عبید الله نادر د تیارو زیری مه ورکوئ طالبانو ته ! پریږدۍ چې دوي د کتاب او قلم سره مینه وکړي ،پریږدئ چې دوي د خپلو زړونو شمعې د علم او معرفت په څراغ روښانه کړي ،پریږئ چې دوي لوست وکړي. پریږدئ چې دوي د نړۍ د انجونو سره سیالانې شي. پریږدئ چې دوي دومره علم او فن حاصل کړي چې د هغي په رڼا کښي زمونږ لیری راتلونکی روښانه ، او ستونزی مو، پری حل کړي. پریږدئ چې دوي د پوهنې له فیضه څخه ګټې اوچتې کړي. دوي په لوی لاس د تیارو خواته مه بیایئ. تاسي د تیارو زیری مه و
د خاموشو انسانانو سیاست
اتمه برخه ... په تیر پسي 1376 کال جوزا میاشتي په 31 زمونږ د ښوونځي امتحانونه بشپړ شول هغه وخت پروسه داسي وه چي معمولا ژمي موسم او سړو سیمو کي د ښوونځیو د کلني ازمویني د اختتام سره سم کانکور پروسه پیلیده. زمونږ د ددولسم ټولګي څخه د فراغت دوره کي د طبي علومو د رشتو علاقمندان زښت زیاد او نور ټولنیز علومو د رشتي اکثره دیپارتمنتونو کی محصلین نه وو یا د محصلینو د نشتون په وجه به ټول دیپارتمنت تړل شوي وو، ددي علت دا وو چي اکثریت محصلین فکر کوه چي د طب څخه د فراغت نه بعد به دوي ته که دولتي یا
د موضوع تخليق يا موضوع آفريني ! ادبى مضمون
يو ادبى مضمون سيد عبيدالله نادر د موضوع تخلیق یا موضوع آفرینی! سیا حتونه ګرځیدل ، د مطالعی په څنګ کې د موضوع آفرینۍ یا تخلیق د موضوع د پاره ښه رول لری . د ژوری او درنۍ مطالعی خاوندانو سره د ناستی پاستی له وجهی نوی موضوعات او مطالب انسان ته په لاس ورځي . یعنی وقت په وقت او ژر ژر د علم د خاوندانو سره لیدنه کتنه د نوی موضوع په لاس ته راوړنه کې لوى اثر لري. ډیر کسان به ښه مطالعه لري او پر له پسي به لوست کوي. خو هیڅکله د مضمون ،شعریا ادبی پارچو د ویيلو او يا ديو سوژ
د خاموشو انسانانو سیاست
اوومه برخه ....په تیر پسي د ملا عمر په مشری طالبانو په لمړي ځل راتګ سره په سیاسي فعالیتونو کي د زده کوونکو څخه استفاده منع شوه، درسي نصاب کي د اسلامي ثقافت ساعتونه لا نور زیاد شو، شاګردانو باندي لونګي تړل، خوله په سر کول، په مشرانو شاګردانو او استادانو ږیره پریښودل اجباري شکل غوره کړه، ددي هر څه سره سره څیني نوي کلیشي هم د متعلمینو په ورځنیو ادبیاتو کي ننوتل، کومي کلیشه يي جملي چي د جهادي تنظیمونو په وخت کي افغانانو کي رایج شوي وي اوس ورسره ځينی نوري کلیشي هم ور اضافه شوي، مثلا دا کلی
دې خلکو څنګه ژوند کاوه؟
راشۍ دیوه ډیر غوره صحابی علی بن ابی طالب رض دژوند له چارو ځان خبر کړی چې هغه د رسول اکرم ص دتره زوی او زوم دی.واسطه،وسیله او هېڅ ډول سوء استفاده نشته هغه وخت یوسهار مېړه او مېرمن (علی کرم الله وجهه اوبی بی فاطمې رض) دڅه خوړلو لټه کې شول خو څه یې تر لاسه نه کړل، دې وخت کې علی کرم الله وجهه دیخنی له امله چپنه واغوستله او دمدینې په شا اوخوا کې دمزدورۍ په لټون پسې ووت. ( کارموندنه دعدالت پزر بنسټ)چا و رته وویل چې فلانکی يهودی څه زراعتی باغ لری علی کرم الله وجهه هلته ورغی او دیوې فرعی دروازې ل
د « غَدیر خُم » روایت او د علي (رض) امامت
غدیر خم چې د اسلامي تاریخ په اکثرو متونو کې ځانګړی ځای لري، د مکې مکرمې شمال ته د ۱۸۳ کیلو مترو په واټن پروت دی او د شام حاجیان خپل اِحرام همدلته تړي. پخوا دا ځای د کاروانونو پنډغالی او مهمه څلورلارې وه؛ حاجیانو، سوداګرو او مسافرو به دمه کوله او بیا به خپلو سیمو ته روانېدل. د «غدیر» کلمه په عربي ژبې کې د اوبو هغه ډنډ ته ویل کېږي چې د باران یا سیلاب اوبه په کې راټولې شي او «خُم» د هماغې سیمې نوم وو. د هجرت په لسم کال، رسول الله ﷺ د خپل یوازیني حج «حَجةُ الوِداع» له مراسمو وروسته د ذالحجې پ
تبليغ بايد د روښانفکرۍ په رڼا کې وي !
له محرابه مو د معنوي ویناو او پوهني پر ځای د انتحار آواز راځي ،او د مسجدونو او جوماتونو څخه مو د کرکې او نفرتونو آواز راخیژي او د کرکې او نفرتونو تبلیغ کیږي ، ملا د کرکي نفرت سمبول ګرځیدلی ،د ملا له خوا د علم اوفن پر ضد تبلیغ کیږي ،مدرسې مو درګرده انتحاري روزی ،ډَدَ او دیوانود فرشتو په سپینو جامو کې ځانونه پوښلي ، له هرې خوا د نفرتونو بوی راځي ، د حق خبره په دوي بد لګیږي ، وایي تعلیم مباح دی ملا پر ځای د دي چې د علم و فن د تبلیغ خبری وکړي او یا علم ته خلک و هڅوي د کرکې او نفرت خبری کوي ،او د
حکایة
در کتاب جامع الحکایات اورده است که روزی حضرت امام حسن ع راجمعی از اشراف مهمان شدند وغلام امام خوان طعام در آورد وچون به نزدیک مجلس رسانید از دستش خطا شد وکاسهٔ آش ګرم بر دستار خوان ریخت چنانکه اثری از آن بر جامه های حضرت رسید واثار غضب در بشرهٔ مبارکش ظاهر شد ونزدیک بود که غلام از ترس بیهوش ګردد درانجا این ایه بزبان راند که: الکاظمین الغیظ امام فرمود که خشم فرو خوردموغلام ګفت : واعافین عن الناس امام فرمود که عفو کردم وغلام ګفت : والله یحب المحسنین امام فرمود که از مال خود ازاد کردم وپانصد دین
مه خپه کېږه!
دلته نور دمعرفت باندې بندیز لګېدلی تعلیم د کورنۍ معضلې په نوم تپل شوی هغه چې غوجل یې اداره کړه نه ده دعالی تحصیلاتو وزیر شوی یوتیوبی کارپوه له بهره ورته کمپاینر شوی. او دوکړې وهی. مه خپه کېږه! ملا خچن د کمیسیون مشر ټاکل شوی هغه چې چا په سلمنه لېټۍ کې هم نه دی حساب کړی دغه کمیسیون څومره ظرفیت او کیفیت لرلی دمعادنو وزارت یې په کم وخت کې چور کړی چا دغه ډول نامشروع نظم او سیستم لیدلی؟ مه خپه کېږه! امنیت مې اورېدلی خو امونیت مې هیڅ قاموس کې نه دی کتلی دنړیوالو چارو اټکلی منیجر په ی
زما د یوه ملګري خاطره یا یوه لنډه د عبرت کیسه
د مسافرۍ شپی او ورځي به موپه یوه ،کور کې په مختلفواو بیلو بیلوملکونود خلکو سره تیرولي ،چې د کاره به راغلو سره به راغونډ شو ،او د خپل د ورځني د سترګو لید حال او تجربی به موسره شریکولی او خوند به مو ترې اخیسته،ډیر ځله به د شپی سره کښیناستو او بانډارونه به مو سره کول ،زمونږ د بانډار د کیسو محتوا ټوله د دنیا په کارو بار په مادیاتو او د کارو بار د جوړولو ، او کله به مو ټوکي تکالي هم لرلی ، زمونږ یو ملګری چې ظاهرأ ډیر چپ او خاموشه وو ،په عین د حال کې خوش لباسه خوش صورته او پوه انسان هم وو ،او کله ب
نيوکي او لاښودنې!
نیوکې او لارښودنې ! حالات دومره مه کرکیچن کوئ چې د خلکو روح او روان پرې متأثره شي . د خلکو روحیې ته پام وساتئ خلکو ته باید د استعمار په وړاندی او مقابلې له پاره جرأت ورکړئ. خلکو کښي اخلاقی جرأت مه وژنئ ښه استعدادونه وروزئ ښه استعدادونه د لاسه مه ورکوئ. ژوندی خلک او په علم او معرفت سمبال خلک وساتئ ، په خلکو کښي اخلاقی جرأت له مینځه مه وړئ . د اوضاع او حالاتو په بدرنګه کولو کښي خلکو ته په زرګونه دروغ او دلائل مه وایاست . خپلو فتوی ګانو ته مشروعیت مه ورکوئ . د سوکاله
دبین الناس ارزښت
سوره ص ۲۶ ایه کې الله ج فرمایی: «داوُدُ إِنا جعلْناك خلِيفه فِي الْأرْضِ فاحْكُمْ بيْن الناسِ بِالْحقِّ و لا تتبِعِ الْهوي فيُضِلك عنْ سبِيلِالله ... » اي داود! لکه څنګه چې ما ته پر زمکه کې خلیفه ټاکلی یې دخلکو ترمنځ په حق داوری وکړه او له هوی او هوسونو متابعت مه کوه چې تا دا لله جل شانه له لارې منحرف کوی . دلته دحاکمیت خبره په رسالت ، اهلیت، شخصیت او هویت باندې اطلاق کول دی . امتیاز دې کې دی چې الله ج مستقیما داود ع ته ویلی مانا دا چې هغه دغه ظرفیت لاره . کومه زمکه هغه ځ
د روزګار مکتب!
نیک بخته هغه څوک دی ،چې د دنیا څخه د عبرت ټکي راټول کړي .او خپل زړه او ضمیر پرې روښانه کړي ،انسان باید هغه څه زده کړي ، چې په راتلونکي کې ورته سر مشق وګرځي ، ځکه زمانه په خپل دروند رفتار سره ډیر ځله داسي څه مخي ته راوړي ،چې د عبرت بین نظر هغه وینې ،د چا چې د زړه سترګي روښانه وي ،او نور ترې سطحي تېریږي ،نو ښه به هغه وي،چې خپلې عبرت بیني سترګي پرانیستلی ،او د عبرت غوږونونه خلاص و نیسو ،او د زړه په غوږونو هم یو څه واورو او یا خپل فطرې استعداد هم په کار واچوو .نو د حضرت بیدل علیه رحمه د دي شعر په
قدرت ذهن انسان از دیدگاه قرآن کریم و علم معاصر
ذهن انسان یکی از پیچیدهترین و شگفتانگیزترین جنبههای وجودی وفزیکی اوست.قرآن کریم و علم معاصر هر دو به گونهای به قدرت ذهن اشاره کردهاند و اهمیت این نعمت بزرګ و بیپایان را به دقت توضیح دادهاند.هرچند که هرکدام با زبان خاص خود، به بررسی این موضوع پرداختهاند، اما شباهتها و پیوندهای عمیقی بین آموزههای قرآنی و یافتههای علمی در این زمینه وجود دارد.در این مقاله به بررسی قدرت ذهن انسان از دیدگاه قرآن کریم و علم، و چگونگی استفاده از آن برای بهبود زندگی خواهیم پرداخت. الف:ذهن و قدرت تفک
پسرلی د نویو هیلو او پرمختګ موسم
پسرلی د طبیعت د نوي ژوند او ښکلا فصل دی، په دې موسم کې وګړي خوشحاله وي، خپلې هیلې تازه کوي او د نویو فرصتونو لپاره پلانونه جوړوي. لکه څنګه، چې طبیعت تازه کېږي او هر څه شنه کېږي، موږ هم باید په خپل ژوند کې مثبت بدلون راولو او ځان د پرمختګ پر لور وهڅوو. موږ باید د تېر کال په څېر پاتې نه شو، تېر کال موږ ته نوې تجربې، زده کړې او مهم درسونه راکړي دي. نو نوي کال ته باید په همدې نظر وګورو؛ زده کړه وکړو، خپل ځان پرمختګ ته وهڅوو او خپلې کړنې لا مثبتې او اغېزمنې کړو. کله چې د پسرلي په اړه خبرې
پسرلی؛ د کار، هڅو او سمسورتیا موسم
پسرلی د کال د طبیعت له ټولو ښکلی او زرغون موسم دی، چې په دې وخت کې ځمکه له یوې مودې ځنډ وروسته بېرته راویښېږي او په ځمکو، بېدیاوو او دښتو کې کښتونه، بوټې، ونې او رنګا رنګ ګلونه زرغونېږي او وده پیلوي. د همدې موسم په راتګ سره طبیعت نوې سا اخلي او چاپېریال له تازه هوا او خوږو منظرو څخه ډکېږي. په دې نغمهییز موسم (پسرلي) کې د مرغانو خواږه او جادویي غږونه فضا ته ځانګړی خوند وربښي او د انسان روان ته سکون ورکوي. پسرلی یوازې د طبیعت د ښکلا موسم نه دی؛ بلکې د انسانانو لپاره د کار، هڅو او د نويو هی
د يو ښه اصول تدريس په هکله !
د ټوپک پرځای بچیانو ته قلم او کتاب لاس کې ورکړئ ، دوی د جګړې او شخړو پرځای د علم او معرفت خواته وهڅوئ ، ځکه مونږ د دوی د روښانتیا مسوول یاستو ، د دوی د بیدارولو او جرأت ورکولو حق پر مونږ دی ، مونږ باید خپلي تجربی دوی سره شریکې کړو ،چې په راتلونکي کې دوی ته د لارې څراغ وګرځي ،چې دوی زمونږ او خپلو تجربو په رڼا کې ،د یو روښانه راتلونکی په لور درانه او استواره قدمونه کیږدي ، باید د جنګ او جګړې نه په انتباه کې دوی ته لنډې کیسی ، وجیزې ، ادبی ، تعلیمی ، تربیوی ، او یا هغه مطالب هم چې د اَمن او سولي
د چاپي ژورناليزم لنډه تاریخچه
د ژورناليزم پیل د انسان له پیدایښت سره تړاو لري، خو دا تړاو د چینلونو، وسایلو، امکاناتو او پراختيايي طرز له مخې نه؛ بلکې د (پیغام رسولو او ترلاسه کولو) له اړخه په شفاهي ژورناليزم سره مخکښ ګڼل کیږي. نو ځکه وايو چې د ژورناليزم شروع د انسان له پېداېښت څخه پيلېږي. زرګونه کلونه وړاندې د فرعونيانو پرمهال فرعوني مشرانو د وخت د معلوماتو د ترلاسه کولو او راټولولو لپاره د (پاپیروس) په پاڼو او پوټکو باندې انځوریزه خط ليکنه کوله، بیا به یې همدا لیکنه د خپلو عبادت ځايونو د دروازو د پاسه ځړوله،
قلم
«الذی علم بالقلم، علم الانسن مالایعلم » قلم ګفتا که من شاه جهانم قلم کش را به دولت میرسانم معنی دولت درینجا بمهوم «دانش» است قلم وسیلهای است بارز واشکارا که با استفاده از آن، دانش ، تعلیم وتربیه ، سواد و سیستم نګارش از نسلی به نسل دیگر در هر جامعه وبخصوص در جامعه رو با انکشاف منتقل میشود. در قرآن کریم نیز سورهای به نام «سوره قلم» وجود دارد که سوره شصت و هشتم قرآن مجید به شمار آمده و دارای 52 آیه میباشد . همچنین خدای متعال در آیه 4 و 5 سوره علق، و در نخستین آیاتی که
