مقالې
د بلوڅ قوم سیاسي مبارزه او له پښتنو سره ګډ ستراتیژیک برخلیک
د بلوڅ قوم سیاسي مبارزه او له پښتنو سره ګډ ستراتیژیک برخلیک انجینیر شیر ساپی ۰۴/۱۰/۲۰۲۶ مقدمه د بلوڅانو غیور او مېړنی قوم د اسیا د سویل او لوېدیځ په تاریخي جغرافیه کې یو له خورا پخوانیو، اصیلو او د بډایه کلتور لرونکو قومونو څخه شمیرل کېږي. دا مېلمه پاله او سرلوړی قوم، چې د خپل همت، تاریخي هویت او ځانګړو دودونو له امله پېژندل شوی، له زرګونو کلونو راهیسې په یوه ستره او ستراتیژیکه جغرافیه (بلوچستان) کې مېشت دئ، چې نن ورځ د پاکستان، ایران او افغانستان په سرحدي سیمو کې وېشل شوې ده. د ب
د افغانی ښځو او انجونو ښه ځلیدل اړ پرمختګ په ټوله نړۍ کې!
سید عبید الله نادر د افغاني ښځو او انجونو ښه ځلیدل او پرمختګ په ټوله نړۍ کښي! هلته د علم بیړۍ د معــرفت خـــــواته ځي د علم وفن په رڼا مخ په وحدت خواته ځي دلــــته زمـــونږ امـیدونو،ارمانـــو قــــافله تورتــمو کې ده روانه، جـهالت خواته ځي سید عبید الله نادر د افغانې ښځو او انجونو ښه ځلیدل او پرمختګ په ټوله نړۍ کښي! د افغانستان د ښخو او انجونو بری په هره برخه کې د دنیا په ګوټ ګوټ کې ډیر د حیرت وړ او هیله پخښونکی دی . د دوي پرمختګ په هر مسلک کښي د هڅونې
افغان وطن او انګریزان
افغان وطن او انګریزان نهمه برخه: بېل یې کړه او اېل یې کړه (Divide and rule): کله چې پېښور په ۱۸۴۹ کال د پنجاب له لاسه ووت او د برتانوي هند برخه اعلان شو، نو برتانیا د افغانستان ختیځې پولې پورې مستقیمه واکمنه شوه. په نویو حالاتو کې امیر دوست محمد خان له سیکانو سره مخامخ نه، بلکې د برتانوي هند سره مخامخ شو. بلخوا دوست محمد خان د افغانستان د یوځای کولو او ټینګولو لپاره، په کور دننه او هم د هېواد د شمال لخوا د ستونزو سره مخ وو. نو د ده لپاره ستراتیژیک غوراوی په تفریبي توګه داسې وو:
پرحکومت د خلکو د باور د کمزوري کېدلو لاملونه!
پرحکومت د خلکو د باور د کمزوري کېدلو لاملونه! محمد سليم سليمان یو حکومت کېدای شي سترې سترې ودانۍ جوړې کړي، سړکونه پاخه کړي ، پراخ یې کړي، ويې رغوي، پیاوړې ادارې جوړې کړي، قوانین تصویب کړي ، پراخ امنیتي امکانات او بهرنی ملاتړ ولري؛ خو که د خپلو خلکو باور ورسره نه وي، د هغه د ځواک یوه مهمه او بنسټيزه برخه تشه پاتې کېږي. ځکه د حکومت تر ټولو ستره پانګه نه پیسې دي، نه وسلې او نه هم اداري تشکیلات ؛ بلکې تر ټولو ارزښتمنه پانګه یې د خپلو خلکو باور دی او کله چې د خلکو باور له منځه ولاړ، نو
اروپا د نوي بدلون پر لور
اروپا د نوي بدلون پر لور حميدالله بسيا په دې وروستیو کې لوېدیځه اروپا د داسې سترو سیاسي بدلونونو او ټولنیزو ګډوډیو پر درشل ولاړه ده، چې ښايي ددې لویې وچې سیاسي نقشه په بشپړه توګه بدله کړي. په جرمني کې د اوسني حکومت پر وړاندې د مخالفو ګوندونو د اعتراضونو او نارضایتۍ فضا مخ پر پراخېدو ده، فرانسه کې ژور سیاسي او ټولنیزو اختلافات روان دي ، پر سړکونو د خلکو لاريونونه او د ناراضي توبونو شاهده ده. خو تر ټولو خطرناک تحولات ښايي په بریتانیا کې رامنځته شي؛ هغه هېواد چې په ډېرو برخو کې د زړې ارو
د مراکش امیرالمؤمنین، یوه مېرمن صدراعظمه وټاکله
د مراکش امیرالمؤمنین، یوه مېرمن صدراعظمه وټاکله ولي الله ملکزی ځینې تاریخي پېښې یوازې یو عادي خبر او د یوې ورځپاڼې ساده سرلیک نه وي؛ بلکې انسان اړ باسي چې یوه شېبه ودرېږي، شاته وګوري او له ځانه وپوښتي؛ موږ چېرته ولاړ یو او نړۍ چېرته؟ د مراکش له پلازمېنې، الرِباط څخه تېره ورځ داسې خبر خپور شو چې په عربي او اسلامي نړۍ کې ځانګړې معنا لري. د مراکش پاچا محمد السادس، پنځوس کلنه فاطمة الزهراء المنصوري د حکومت د مشرې په توګه وټاکله؛ نوموړې د دې هېواد په تاریخ کې لومړنۍ صدراعظمه ده. له مسل
دملګرو ملتونو دځانګړی استازی تاریخی روایت
دچا فخر دسیسۍ، زرکې مړز په ښکار دبل فخر په وژلو د ناوړه ښاما. دوړو کی کار وړوکی دلوی لوی دهرچا قدر دخپل کار په مقدار دګوربت پرواز ته ګوره بی چرګ ته ګوره چرچرک چېرته اوچېرته موسیقار ارواښاد الفت په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د پخوانی ځانګړي استازي بینن سیوان (Benon Sevan) د افغانستان د سولې طرحه او د موقتي حکومت د جوړښت غوښتنه د هېواد د معاصر تاریخ یو خورا حساس ، مهم ا«برخلیک »ټاکونکی پړاو وو. هغه وویل :څه چې پاکستان کرلی هغه به خامخا ریبی! دغه بهیر د چپی ډاکتر
مشارکت و شیوهٔ تصمیمگیری؛ از فردمحوری تا خرد جمعی
در هر سازمان، نهاد یا ساختار سیاسی، کیفیت تصمیمگیری یکی از مهمترین عوامل تعیینکنندهٔ ثبات، کارآمدی و آیندهٔ آن است. تصمیمها زمانی میتوانند از پشتوانهٔ بیشتری برخوردار باشند که نه صرفاً بر اراده و تشخیص یک فرد، بلکه بر پایهٔ مشورت، مشارکت، تخصص، تجربه و ارزیابی دیدگاههای مختلف شکل گرفته باشند. مشارکت در تصمیمگیری به معنای نفی رهبری یا تضعیف جایگاه مسئول اول نیست؛ بلکه به معنای ایجاد راه و روشی است که در آن رهبر بتواند از ظرفیت فکری و تجربی افراد مختلف استفاده کند و تصمیمهای مهم را
افغان وطن او انګریزان
افغان وطن او انګریزان اتمه برخه: بېل یې کړه او اېل یې کړه (Divide and rule): د دې لړۍ په تېرو برخو کې مو یادوونه وکړه، که شاه شجاع د انګریزانو په ملاتړ بېرته پر تخت پاتې شوی وای، نو د پېښور د بېرته اخیستلو امکان نه وو؛ ځکه د ۱۸۳۸کال د درې اړخیز تړون له مخې شاه شجاع په څرګند ډول د پېښور، اټک، وزیرستان، بنو او ډېره اسماعیل خان له دعوې تېر شوی وو. یعنې شاه شجاع واک ته د رسېدو په بدل کې عملاً انګریزانو سره منلې وه چې پېښور به د رنجیت سنګ په لاس کې پاتې کېږي. حتی شاشجاع د انګریز او
له اداکارۍ تر مسلمانید! د یوې بریتانوۍ میرمنې د ژوند کیسه
له اداکارۍ تر مسلمانیدو! د بریتانیایۍ مېرمن د مسلمانېدو کیسه ژباړه او سمونه: شاکرالله وفادار خبریال: عایشه رسولي څوک ده؟ ایا کولی شئ چې په لنډ ډول خپل ځان معرفي کړئ او ترڅنګ یې د تیر ژوند په هکله هم راته یو څه وواياست؟ عایشه: ډیره مننه کوم زه عایشه رسولي یم، په بریتانیا کې په یوه ډیره غریبه کورنۍ کې را لویه شوی یم، زما پلار د یوه سیاحتي شرکت سره کار کاوي. زموږ کورنۍ هم د برتانیا په یوه غریبه او وروسته پاتې سیمه کې را لویه شوی ده. ما په ډیر سخت حالت او په غریبۍ کې ژوند کړې دی. ما ب
شعرونه
څېرلی ګرېوان
څېرلی ګرېوان دا چې ښکته پورته ګرځي توپان هسې خپله خلکو دی راوستی پر ځان هسې خپل بارونه چې د نورو پر اوږو ږدي ناخبره دي له ځان او جهان هسې خپل بنیاد ته چې په لاس بمونه کېږدي په کوم قوم کې چا لېدلی نادان هسې؟ د خپل ذهني په زندان کې چې محبوس وي نشته هیڅ زندان کې بل بندېوان هسې د ملا په واکمنۍ کې چې څوک ژوند کړي په ځنګل کې دی ژوندون د حیوان هسې خلک خپله د شیطان رول کې لوبېږي چا لېدلی چې شیطان دی، شیطان هسې افسانې دي د اسمان په باب کې ډېرې څو
ښوونکی
دا ښوونکی دا ښوونکی دا د علم لارښوونکی د تيارو رڼا کوونکې دا د جهل ورکوونکی دا ښوونکی دا ښوونکی دا د پوهي خپرونکی د کتاب قلم ساتونکی د تختی د سر ليکونکی دا شاباس شاباس ويونکی دا د ټول ټولګي پالوونکی دا ښوونکی دا ښوونکی دا د ميني دا ښودونکی د ځوانانو هڅوونکی د ذهنونو ويښوونکی د فکرونو لوړونکی د نسلونو دا روزونکی دا ښوونکی دا ښوونکی د ملت دا جوړونکی دا د ژوند آراموونکی د امیدو زيږونکی د نړې ب
غزل
زه يم دلته زما ورور وهغې خواته يوکوردلته اوبل کور وهغې خواته کمزوري مې کمزوري مه ګڼه دلته دی په اصل کې زما زور وهغې خواته وي به څومره سره تږي وديدن ته بچی دلته دی اومور وهغې خواته باچاخانه ولي باغ ته دې سلام کړم ليکن ستاخونودی ګور وهغې خواته يوسړی په ډير تشويش کې ده لويدلی ده يې باندې پرچا پور وهغې خواته عمري دازادۍ پرنيلي خوند به کله ووينمه سپور وهغې خواته
امن نشته
د سرو زور ديار کې امن نشته د ګلونو په ګلزار کې امن نشته وطنونه په جنګونو کې ورانيږي د باروتو په غبار کې امن نشته د بلبلو په نغمو کې ژړا اورم د ربابو په تارو کې امن نشته که هزار ځلي ګفتار د امن وکړې کاڼي بوټي د اقرار کړي امن نشته تجلا د خپل مال و دارایي کړې د مظلومو په آزار کې امن نشته سلسله د آفتو کې به را ګير شي د ظالم په اقتدار کې امن نشته په صحيح لاره روان شه حسن زيه د کږو لارو په تلو کې امن نشته
د زړه درد
د سبا اميد لپاره تاوانونه په ځان واړوم زيار زحمت وباسم څه پورونه په ځان واړوم هر طرف ته ګورم رقيبان مې سر سودا کړي سخته مجبوري ده، بل اورونه په ځان واړوم ژبه مې سوزيږي په خوله اخ ويستلې نشم پټ رازونه ساتم،پيغورونه په ځان واړوم پريږده چې مې بد ګنې،دنيا خلک په بده ښه کالي په تن،ښه عطرونه په ځان واړوم ستا په يو مسکا، بد نام زه حسن زی شومه لاړ شم ميکدی ته،ډک جامونه په ځان واړوم
شعر
تازه شعر تنهايي راسره خاندي اوبيخي راسره خاندي ديوالونه راته ګوري شپه او ورځ زماپر لوري راته غوږ وي ديوالونه ددوي هم شته دي غوږونه تنهايي زماملګری اوبيخي زماملګری په ماوايي کتابونه هم خواږه خواږه شعرونه مهربانه تنهايي ده هره برخه کې سخي ده پرتندي راکړي موچکه راته ووهی چکچکه اوس دشپې يوه بجه ده تنهايي راسره مله ده راته وايي ځه ويده سه زماپه غېږه کې دمه سه ځنګوم دې ځنګوم دې ښکلوم
پولیو
پوليو پولــيو ســـخـــــته ناروغي ده ــــــــــــــــــــــــــــــ داهــــــم حـــاده هـــم ســاري ده چــې لامـل يې يو ويروس دى ــــــــــــــــــــــــ تـبــــا كـــــړي يــې نفــــــــــوس دى عصـب نسج باندي حمله كړي ــــــــــ هلــــــته جـــوړه معـــامـله كړي چــې پـه پـايلــــه كې مــاشــــــوم ـــــــــــــــــــــ شـي په فلـج باندي مـحـــكوم خــپريدل يې ډېـر هــوســـــــاده ــــــــــــــــــ رنـګ پــه دې وېروس فضاده مــــدفـوعـــاتــو د انســـــان كـې ــــــــ
د ارواښاد سلیمان لایق د شپږم تلین په مناسبت
د ارواښاد سلیمان لایق د شپږم تلین په مناسبت، یو پخوانی کلام: نه پریږدي لایق غوندې شاعر له پرګنو سره بده تربګني ده د اسمان له پښتنو سره هسې اسمان لاپې د نیاو او عدالت وهي شرم دی اسمان ته خپلو ورانو فیصلو سره څوک به وي چې نه وي غمجن ستړی ماڼیجن نه وي کاڼي، بوټي ژاړي د زمان دې مسخرو سره چوپه راته ټوله نن دنیا او مافیها ښکاري چوپ د پښتو شعر شو د لایق په چوپېدو سره تش ښکاري جومات له مقدیانو چې امام لاړه سوړ د پښتنو تود نغری شو له دېرو سره چوپه نن حجره د
د تورتم او تيارې په شعر د (چت جی بی ټي) ارزونه
د چت جی بی ټي ښکلی تبصره او ارزونه زما په دي شعر باندی د شعر په آخره کښي ولولئ سید عبیدالله نادر تورتم او تیارې اعتبار په چـا کې نشته،په هـر چا می شـــک پیداشــو د دنیا په هـــر وګـړي او آشــنا می شـک پــیدا شـــو د دانا په نـوم چې تل کړي،برخــلیک باندی مــو لوبي په دا هســي منور،او په دانا می شـــــک پیــدا شـــو چـې باطن یې وي د دیـــو، او ظاهــر د پرښــــتو وي د دي وخــت په انسانانــو د دنــیا می شـک پیدا شو چې دنیا راته بد رنــګه کړي، او ســـا راڅــخه ا
تورتم او تىارې!
سید عبیدالله نادر تورتم او تیارې اعتبار په چـا کې نشته،په هـر چا می شـــک پیداشــو د دنیا په هـــر وګـړي او آشـــــنا می شـک پــیدا شـــو د دانا په نـوم چې تل کړي،برخــلیک باندی مــو لوبي په دا هســي منور،او په دانا می شــــــک پیــدا شـــو چـې باطن یې وي د دیـــو، او ظاهـــر د پرښــــتو وي د دي وخــت په انسانانــو د دنــیا می شـــک پیدا شو چې دنیا راته بد رنــګه کړي، او ســـا راڅــخه اخــلي نو په خضر د زمان ،او مسیحا می شـــک پـیـدا شــو دمیړانی او وفـ
