مقالې
آیا اهلی سازی و یا رام کردنِ آمریکا، امکان دارد؟
آیا اهلی سازی و یا رام کردنِ آمریکا، امکان دارد؟ عبدالخالق صارم ............................................................... قسمت دوم در ادامه گذشته در قسمت گذشته به این نتیجه رسیدیم که آمریکا را نظر به دلائل اجتماعی و میزان پرخاشگری وی با بشریت، نمی توان به طور گستره اهلی ساخت و هرگونه سازش، گفتگو یا تلاش برای تغییر رفتار بنیادی آمریکا، توهم و بیفایده است و آمریکا ذاتا استعماری و تغییر ناپذیر بوده و پروژه غرب و آمریکا مبتنی بر صلیبیزم و صهیونیزم، می باشد،
د ځینو فیسبوکی شریکوالو څرګندونې د طالبان په هکله!
له تیرو خاطرو څخه چې دا مضمون په بار بار د فیسبوک ادارې رالږلی ، او د ۲۰۲۳ کال په آګست کښی په فیسبوک پاڼو او اضافه د لس خپرندویی خپرونو کښي خپور شوي ، او ما هم په خپلو پاڼو کښي شریک کړی،دا چې په کښي په زړه پوری او د وئیلو خبری راغلی نو فیسبوک ته هم په زړه پوری وه د ځینو فیسبوکي شریکوالواو خپرونو څرګندونې د طالبانو په هکله او چارواکو ته مشوري او لارښودنې: نعیم سعیدی لیکلي 😞 په پاکستان کې د اسلامی غونډې په محفل د عمران خان خبری چې د طالبانو د رژیم حمایت ، او د رسمیت پیژندنې ضرور
د افغانستان ځانګړي شرایط او د دولت جوړونې مسأله
دولت او حکومت څه شی دی؟ ولې افغانستان یوه باثباته ملي دولت ته اړتیا لري؟ آیا له ټاکنو پرته د خلکو د مشارکت نورې لارې شته؟ دا او دې ته د ورته نورو پوښتنو، کره ځوابونه په همدې لیکنه کې ومومئ. دولت هغه سیاسي او حقوقي جوړښت دی چې په یوه ټاکلې جغرافیه کې د خلکو ، خاورې، حاکمیت او ادارو پر بنسټ رامنځته کېږي. دولت د قانون جوړونې، امنیت، عدالت، بهرني سیاست او د عامه نظم د ساتلو مسؤلیت لري. حکومت د دولت هغه اجرائیوي برخه ده چې د یوې ټاکلې مودې لپاره د دولت چارې پر مخ وړي. حکومت
ژورنالیست، راوی حقیقت است، نه مبلغ یک روایت
هر حرفهای چارچوب، قواعد، اصول و معیارهای خاص خود را دارد و اعتبار آن نیز در گرو پایبندی به همان اصول است. ژورنالیسم نیز از این قاعده مستثنا نیست. رسالت خبرنگار، جستوجوی حقیقت، طرح پرسش، روشن ساختن واقعیتها و فراهم کردن زمینهای است که مخاطب خود بتواند آگاهانه قضاوت کند؛ نه آنکه از پیش، به سود یک روایت یا یک طرف دعوا موضع بگیرد. بیگمان، صداقت، شجاعت، تعهد و مسئولیتپذیری از ارزشهای بنیادی ژورنالیسماند؛ اما این فضایل زمانی معنای کامل مییابند که با بیطرفی حرفهای، انصاف، استقلال فکر
دخپل شر څخه ځان خلاصول لویه کامیابی ده !
حضرت علی کرم الله وجهه ما دقدرمن او محترم عبدالسمیع واحدی مسلسل ښایسته او مانا لرونکې خاطرات ، پېښې او ګذارشونه «ټول افغان» کې ولوستل. ټول افغان شر نه غواړی بلکې دخیر اوفلاح لپاره هلې ځلې کوی زه فکر کوم دلته شخصی ګټې او معاملې نه شته او نه دغه په ډاګه ستونزې له شر څخه کمی لری . افغانستان موږ په خپله له پېچلو غمیزو سره مخ کړ دورور واحدی لیکنه او واقعیتونو زه دې خبرې ته راوستلم چې افغانستان موږ په خپله په ،بې ثباتۍ،ناوړه احساساتی سازشو، دروغو ، لاف زنیو ، برګو اتڼو ، شخصی لوبو او په مجموع ک
د خاموشو انسانانو سیاست اولسمه برخه
.... په تیر پسي 2005 کال جنوري میاشت کي کله چي د پروژو د انسجام ریاست په چوکات کي د اوبولګولو د شبکو د عاجلي بیا رغوني برنامي د عملي کولو دپاره یوشمیر مسلکي ټیمونه ساحوي زونونو ته استخدام شول هلته د دولتي دوایرو د کارمندانو او غیر دولتي (عام) خلکو د تود هرکلي سره مخ شولو، خلکو د دې پروژي سره هر نوع همکاري ته اماده شول، مګر د کار په جریان کي ورو ورو ستونځي هم رابرسیره کیدلي، دلته به په عمومی توګه په دوه برخو ستونځو خبري وکړم، لمړی برخه کي هغه ستونځي چي د نوي جوړ شوي حاکمیت او ددوي د متحد ن
د ملي مسئولیت له احساسه تر ګډ عمله
د ملتونو برخلیک یوازې د واکمنانو په لاس نه ټاکل کېږي. روڼ اندي، سیاستوال، لیکوال، ژورنالیستان، مدني فعالان او هر هغه څوک چې پر عامه افکارو اغېز لري، د خپل هېواد د راتلونکي په جوړولو او یا خرابولو کې خپله ونډه لري. ځکه نو هېڅوک نه شي ویلای چې د وطن د روان وضعیت په وړاندې هېڅ مسئولیت نه لري. ملي مسئولیت یوازې د واک غوښتونکو دنده نه ده؛ دا د هر هغه چا ګډ مکلفیت دی چې ځان د دې وطن د برخلیک شریک بولي. افغانستان له څو لسیزو راهیسې له داسې بحرانونو سره مخ دی چې یوازې د یوې ډلې، یوه حکومت او یا ی
یاداشت انتقادی بر یک مصاحبه تلویزیونی
ژورنالیسم، رسالتش پرسیدن است، نه دفاع کردن؛ روشن ساختن حقیقت است، نه تبلیغ یک روایت سیاسی. وقتی یک ژورنالیست از جایگاه بیطرفی خارج میشود و در عمل به وکیل مدافع سیاستهای یک کشور خارجی بدل میگردد، در حالی که طرف داخلی را در جایگاه متهم مینشاند، دیگر نمیتوان آن را روزنامهنگاری حرفهای نامید. در چنین وضعیتی، مرز میان خبرنگار، تحلیلگر سیاسی و مبلغ یک روایت، عملاً از میان میرود. خبرنگار باید از همه طرفها با یک معیار پرسش کند؛ نه اینکه از یک طرف دفاع کند و طرف دیگر را در معرض با
د محمد گل خان مومند اداری....
د محمد ګل خان مومند اداري اجراء تو ته د اوسني وخت له نظره کتنه ( د ارواښاد دوفات د دوه شپېتم کال په مناسبت) لنډه پیژندنه له نن څخه ۶۲کاله مخکې محمد ګل خان مومند کابل کې وفات شو. نوموړی د محمد خورشید خان زوی،د مومن خان لمسی په ۱۳۰۳ هجري قمري کال د کابل د اندرابیو په کوڅه کې زېږېدلی دی. لومړنۍ زده کړه یې په خصوصي ډول تر سره او په ۱۳۲۷ ل. کې په حربي ښوونځي کې شامل شو. پنځه کاله یې عسکري تعلیم سرته ورساوه او د اردلیانو په غونډ کې د قومندان په صفت وټاکل شو. په دغه وخت یې هم شاهي ټو
طالبان و خاستگاه تاریخی و اجتماعی آنان در افغانستان
یکی از پرسشهای اساسی در تحلیل تحولات معاصر افغانستان این است که چرا طالبان، از زمان ظهور خود در دهه ۱۳۷۰ خورشیدی، عمدتاً از میان یک حوزه قومی و جغرافیایی سربرآوردهاند. پاسخ به این پرسش، نه در قضاوتهای احساسی و نه در تعمیمهای قومی، بلکه در مطالعه ساختارهای تاریخی، اجتماعی و سیاسی افغانستان نهفته است. نخست باید تأکید کرد که طالبان یک جریان سیاسی-ایدئولوژیک هستند، نه نماینده یک قوم. همانگونه که هیچ قومی را نمیتوان با عملکرد یک حزب، دولت یا جنبش سیاسی تعریف کرد، نسبت دادن مسئولیت عملکرد
شعرونه
د ارواښاد سلیمان لایق د شپږم تلین په مناسبت
د ارواښاد سلیمان لایق د شپږم تلین په مناسبت، یو پخوانی کلام: نه پریږدي لایق غوندې شاعر له پرګنو سره بده تربګني ده د اسمان له پښتنو سره هسې اسمان لاپې د نیاو او عدالت وهي شرم دی اسمان ته خپلو ورانو فیصلو سره څوک به وي چې نه وي غمجن ستړی ماڼیجن نه وي کاڼي، بوټي ژاړي د زمان دې مسخرو سره چوپه راته ټوله نن دنیا او مافیها ښکاري چوپ د پښتو شعر شو د لایق په چوپېدو سره تش ښکاري جومات له مقدیانو چې امام لاړه سوړ د پښتنو تود نغری شو له دېرو سره چوپه نن حجره د
د تورتم او تيارې په شعر د (چت جی بی ټي) ارزونه
د چت جی بی ټي ښکلی تبصره او ارزونه زما په دي شعر باندی د شعر په آخره کښي ولولئ سید عبیدالله نادر تورتم او تیارې اعتبار په چـا کې نشته،په هـر چا می شـــک پیداشــو د دنیا په هـــر وګـړي او آشــنا می شـک پــیدا شـــو د دانا په نـوم چې تل کړي،برخــلیک باندی مــو لوبي په دا هســي منور،او په دانا می شـــــک پیــدا شـــو چـې باطن یې وي د دیـــو، او ظاهــر د پرښــــتو وي د دي وخــت په انسانانــو د دنــیا می شـک پیدا شو چې دنیا راته بد رنــګه کړي، او ســـا راڅــخه ا
تورتم او تىارې!
سید عبیدالله نادر تورتم او تیارې اعتبار په چـا کې نشته،په هـر چا می شـــک پیداشــو د دنیا په هـــر وګـړي او آشـــــنا می شـک پــیدا شـــو د دانا په نـوم چې تل کړي،برخــلیک باندی مــو لوبي په دا هســي منور،او په دانا می شــــــک پیــدا شـــو چـې باطن یې وي د دیـــو، او ظاهـــر د پرښــــتو وي د دي وخــت په انسانانــو د دنــیا می شـــک پیدا شو چې دنیا راته بد رنــګه کړي، او ســـا راڅــخه اخــلي نو په خضر د زمان ،او مسیحا می شـــک پـیـدا شــو دمیړانی او وفـ
ګوښه ژوند!
له بی عـــمله زاهـــــــدانو نه پردې کښي یــم ناســـت له ډیره غمه په یــو ګوټ د میکدې کښي یـــم ناســـت درانه بـارونه می راوړي ، د غـــمونـــو، دلـــــــــــــــته د غمو پیټو ســـره ګوټ دي میـــــخانې کې یم ناســـت چې د میــــخورو درناوی په میــکدې کښــــــــي وشي لکه فـقیر د میــــکدې په دروازې کښـــــي یم ناســــت چې دا ظلــمونه وحشـــتونه د دي خــــــــلکو ویـــنم د خپل غمجن زړه سره تل ،په غم خانې کښی یم ناست د خــلایـــــــقو
غزل
غزل ورک دې سي رنګ مهرباني نلري دامهم خوي دجنتي نلري له پيره مه جوړوه خداي مه کوه اطلاع پرغيبو هم نبي نلري خالي کدو اوهم خالي بوتل وی څوک سي پر زړه غم دلالي نلري بس تنهايي دې تل په شا ګرزوي سي څوک غريب وي شتمني نلري پرهغه پلار باندې مې زړه خوږيږي سي پخپل کورکي پاچهي نلري داعمړي هم عجيبه ملا دی کله ملايي کله ملايي نلري محمدعلي عمري مسلم باغ
د اروښاد سید حسن حسن د زدکړه تر عنوان لاندی شعر
د وطن د یو دردمن شاعر ادیب لیکوال ، فلسفی او نظامی شخصیت شهید جنرال سید حسن (حسن) د (زده کړه) تر عنوان لاندی یو شعر چې زمونږ د مکتبونو په نصاب تعلیمی کې هم شامل وو ، چې تعلیمی ، انتباهی ، تربیوی ، او اخلاقی بڼه لري ،او تر اوسه د وطن د مینانو ورد زبان دی ، مرحوم سید حسن(حسن) زده کړه ! په نغمــه لـــــــــکه بلبل، غږیدل زده کـړه پټه خـــوله ویـــــنا د ګـل، له بلبل زده کړه رخت په سر کړه ، له غنچی نه رابهر شه په هوا لـــکه وږمـــــــــه، چلـی
اړیکې جوړول
راشه زړه دې زما کور کړه پاکول یې زما کار دی د زړه درد دې را بربنډ کړه جوړول یې زما کار دی چې دې ورکه کړله لاره استغفار، توبې ته راشه لحظه وره کې راته تم شه لار موندل یې زما کار دی د اخلاص اوښکې دې توی کړه چې دیدار مې در نصیب شي د اخلاص اوښکې درنې دي قبلول یې زما کار دی . که دې لارې شولې بندې یوځل بیا هم رجوع وکړه درته خلاصې به شي لارې، لارښودل یې زما کار دی ما نه وکړه خپله غوښته هغه دم یې درکومه اوس یې غواړه هرڅه غواړې درکول یې زما کار دی له مرګ مخکې ځا
تنګ جهان
تنګ جهان چې په عمر دې شراب څکلي نه وي قضاوت یې کړې د خوند و رنګ په څه میخانې ور خو د ټولو پر مخ خلاص وي توغوي پرې له ممبر خد نګ په څه چې نېشه د بنګ سلا، مۍ ناروا وي فرق نېشه کې د شرابو، بنګ په څه نه له خپل حاله خبر، نه د بل اورې په ټول عمر یې مبهوت و منګ په څه د پردو وفادارۍ کې دې شک نشته د خپل ولس سره کوي نیرنګ په څه له ملا او پیر دې څه په ژوند حاصل کړل له پوهنې نه د وخت کړې څنګ په څه په جرګو سره چې ستونزې هوارېږي ضرورت دی په وطن کې جنګ
اغزن رباطونه!
سید عبید الله نادر اغزن رباطونه څه اوږده، اوږده،مــزلــــونه دي او زه یم چې په هر لوري ، جنګونه دي ، او زه یم په قـــامت زمــــا د عمر، ســـــــر تر پایه د هجـــــــران هــم ګړنګونه دي، او زه یم لاروی د سخــــــتولارو یـــم، دي دَور کې څه اغـــــــزنې رباطـــــونه دي ، او زه یم د غمــــونو دریابــــــونو کې، لاهــــــو یم د دردونـــــو تــــــوفــــانونه دي، او زه یم چې غلــط کړم، خپل غمـــونه میکدې کې د ســـاقی په لاس جــامونه دي، او زه یم نور
ای خالقه
یا خالقه دعالم پرور دګاره پوهه علم اقرآء خو حق دانسان ده ته رحمن یې رب العالمین ! ته رانه لیرې کړې دا ډیرې بدرنګې بد مرغۍ بې ځایه بې حسابه یا خالقه یا عظیمه ته احد او یکتا یې هم صمد یې هم مهربان یې موږ ډیر ګناه کار بندګان یو بېشماره دلته استکبار استعمار ر اغلی دپوهې ضد لوی ښکرور ښامار راغلی کړی پلمې بې منطقه له ناچاره تورې تیارې دی ! خپرې په کلیو او بانډو لویو او غټو ښارو نو سیمې غرونو انزوا کې راګیر په ډاګه پاتې له ټول جهانه یا خالقه ته
