مقالې
د چاپي ژورناليزم لنډه تاریخچه
د ژورناليزم پیل د انسان له پیدایښت سره تړاو لري، خو دا تړاو د چینلونو، وسایلو، امکاناتو او پراختيايي طرز له مخې نه؛ بلکې د (پیغام رسولو او ترلاسه کولو) له اړخه په شفاهي ژورناليزم سره مخکښ ګڼل کیږي. نو ځکه وايو چې د ژورناليزم شروع د انسان له پېداېښت څخه پيلېږي. زرګونه کلونه وړاندې د فرعونيانو پرمهال فرعوني مشرانو د وخت د معلوماتو د ترلاسه کولو او راټولولو لپاره د (پاپیروس) په پاڼو او پوټکو باندې انځوریزه خط ليکنه کوله، بیا به یې همدا لیکنه د خپلو عبادت ځايونو د دروازو د پاسه ځړوله،
قلم
«الذی علم بالقلم، علم الانسن مالایعلم » قلم ګفتا که من شاه جهانم قلم کش را به دولت میرسانم معنی دولت درینجا بمهوم «دانش» است قلم وسیلهای است بارز واشکارا که با استفاده از آن، دانش ، تعلیم وتربیه ، سواد و سیستم نګارش از نسلی به نسل دیگر در هر جامعه وبخصوص در جامعه رو با انکشاف منتقل میشود. در قرآن کریم نیز سورهای به نام «سوره قلم» وجود دارد که سوره شصت و هشتم قرآن مجید به شمار آمده و دارای 52 آیه میباشد . همچنین خدای متعال در آیه 4 و 5 سوره علق، و در نخستین آیاتی که
آیا پاکستان هېواد دی که د استعمار تپل شوې پروژه
په دې مکاره نړی کې ډیر څه په بدلو او غیرو طبعي بڼو د چلښت بازار ته راوړاندې کیږي، خو د انګریز او امریکا د مغرضانه او شومو کړنو په نتیجه کې اصلي بحث دا دی چې پاکستان واقعا یو هیواد دی او که ددې دوه سترو قدرتونو د تعذیب او تحقیر یوه ناوړه او دوهمه ستره پروژه؟ راځو دیته چې د هیواد بحث د کومو مفاهیمو د مختص کولو لپاره په کار وړل کیږي. د هیواد کلمه د مختلفو علومو په چوکاټ کې بیلابیل مفاهيم وړاندې کوي او د هر علم مخکښ علما یې د خپل دید په محور سره تعریفوي. خو هیواد د نړۍ هغه ځانګړې
له روژې مبارکې میاشتې څنګه ګټه واخلو!؟
روژه د رحمتونو، مغفرتونو او د دوزخ له اوره د خلاصون میاشت ده، په دې لویه میاشت کې د نیکیو اجر څو برابره زیاتېږي، د الله تعالی د بندګانو دعاګانې قبلیږي، د جنت دروازې پرانیستل کېږي او لوی لوی شیطانان تړل کیږي. نو ځکه دا میاشت د هر مسلمان لپاره د عبادتونو، د نیکو کړنو او په ځان کې د بدلون او سمون راوستلو زرین فرصت بلل کېږي. که څوک یوازې له خوړو او څښاکه ځان وساتي؛ خو خپله ژبه، سترګې، لاسونه او پښې یې له ګناهونو ډکې وي، نو د روژې اصلي موخه نه شي پوره کېدای. ځکه واقعي روژه هغه ده، چې یو څوک خپ
په افغانستان کې د انتقالي عدالت اړتیا
سریزه په دې وروستیو کې داسې راپورونه خپاره شوي چې ګواکې په افغانستان کې اسلامي امارت د محقق له تلویزیون او ځینو نورو شتمنیو سره د مصادرې چلند کړی دی. د دې خبر د رښتینولۍ په اړه تر اوسه پوره باور نه لرم، خو همدې خبرو ماته د هغو زرګونو مظلومو انسانانو د حقونو موضوع را یاده کړه چې په تېرو لسیزو کې ورباندې بېلابېل ظلمونه شوي دي. په حقیقت کې د افغانستان وروستۍ تاریخ له جګړو، سیاسي شخړو او د بشري حقونو له پراخو سرغړونو ډک پاتې شوی دی. له همدې امله، که په هېواد کې رښتینې او تلپاتې سوله ټینګېدل ا
په نړیوال سیاست کې د نفتو او ګازو رول
په نړیوال سیاست کې د نفتو او ګازو رول ليکنه: حميدالله بسيا نفت او طبیعي ګاز یوازې د انرژۍ سرچینې نه دي، بلکې د نړۍ په سیاست کې هم مهم رول لري. د معاصرې نړۍ ډېری سیاسي اړیکې، ستراتیژیک تړونونه او ځینې نړیوالې شخړې د همدې انرژۍ سرچینو سره تړاو لري. هغه هېوادونه چې د نفتو او ګازو لویې زیرمې لري، په نړیوال سیاست کې زیات نفوذ او ځواک لري، ځکه انرژي د اقتصاد او صنعت د حرکت اساسي وسیله ده. ډېر صنعتي هېوادونه د انرژۍ لپاره د نفتو او ګازو واردولو ته اړتیا لري، له همدې امله هڅه کوي له
همګرایی وهمزیستی مسالمت امیز در منش انسانی
بحث اجندای امروز است پیامبران امین پروردگار، پیامبران که رهبران جامعه دینی هستند و در همه ابعاد ، پیوسته باید الگوی زیبا و کامل زندگی و معونیت باشند در قرآن کریم به عنوان امانتداران و انسانهای امین معرفی شدهاند. در سورههای دخان آیه 17، شعراء آیه 106، 125، 142، 162، 178 نام برخی از پیامبران همانند حضرت موسی ع، نوح ع، هودع، صالح ع، شعیب ع ، لوط ع، محمد ص به عنوان فرستادگان (امین )پروردگار ذکر ونامیده شده است. امانتداری در اسلام: همه ادیان مقدس الهی، خصوصاً اسلام در تقویت
هشتم مارچ؛ تاریخِ ناتمامِ مبارزه برای برابری
در تاریخ اجتماعی بشر، برخی روزها تنها یک تاریخ در تقویم نیستند، بلکه به نمادهایی از حافظهٔ جمعی انسان تبدیل میشوند؛ نمادهایی که در آنها تجربههای رنج، مقاومت، امید و آرمانهای مشترک بشری فشرده شده است. هشتم مارچ از جمله همین روزهاست. این روز نه صرفاً مناسبتی برای تبریک و بزرگداشت، بلکه یادآور تاریخی طولانی از مبارزه برای عدالت، آزادی و برابری انسانی است؛ مبارزهای که هنوز در بسیاری از نقاط جهان ادامه دارد. روز بینالمللی زن در واقع بازتاب یکی از عمیقترین دگرگونیهای اجتماعی دوران مدرن
د مارچ اتمه، د میرمنو د ورځې په مناسبت
د مارچ اتمه، د میرمنو د ورځې په مناسبت: عشق، غریزه او درناوی! څوک يي په سره کمربند میین شو(۱) څوک يي یوازې د زلفو په ول کې بند پاتې دي څوک يي د تګ قدمونه شمېري(۲) چا يي ونه، سروه وبلله ځینې يي د لباس په ستاینه زړه ته تسل ورکوي څوک يي تصویر په جیب کې ګرځوي او په نیمه شپه کې پرې زړه ټکوروي چا يي یوازې سترګې یادې کړې او نورو يي د بدن بله برخه! د بدن د برخو د ستاینې په سیالۍ کې له ډېرو انساني درناوی هېر شو! د ستاینو ډیری برخه په عشق او غریزې راټولې دي.
دمارچ اتمه دښځو د نړیواله ورځ
په اسلامی لحاظ دښځې اهمیت او درناوی «لا نفرق بین احد منهم ونحن له مسلمون» دال عمران سورة۸۴ ایه دا دچا خبره او فرموده ده ، چاته وایی ؟ دښځو په نوم زموږ مقدس کتاب کې سورة النساء څه وایی: ته له اسلام او قرآن خبریی الله فرمایی: یا ایهالناس اتقوا ربکم الذی خلقکم من نفس واحدة وخلق منها زوجها وبث منهما رجالا کثیرا النساء سورة لومړۍ ایه په تاریخی لحاظ د اسلامی دښځو تاریخی بڼه: په متمدنه نړۍ کې نړیواله ورځ لمانځنه کوی او ځکه اهمیت لری چې دکاری ډګر ښځو دلوړو
چین د څورلسم پنځه کلن پلان د پای او د پنځلسم پنځه کلن پلان د پیل په درشل کې
چین د څورلسم پنځه کلن پلان د پای او د پنځلسم پنځه کلن پلان د پیل په درشل کې لیکوال: ازاد خبریال او د سیاسي چارو شنوونکي : اندېښمن ځاځی د چین د ولسي جمهوریت هر کال د مارچ په میاشت کې د دوو مهمو ملي غونډو کوربه وي،چې د چین حکومت او خلکو ته ځانګړی او محوري ارزښت لري. دا دوه غونډې په نړیواله کچه د Two Sessionsپه نوم پېژندل کېږي، چې نه یوازې د چین لپاره مهمې دي بلکې د نړۍ لپاره هم پوره د پام وړ او مهم ارزښت لري. دغو غونډو ته د «دوو مجلسونو» نوم ورکول کېږي،چې یوه یې د چین ملي ولسي کانګر
سوداګرو او هټیوالو! بې انصافي پرېږدئ؛ د مظلوم ملت لاسنیوی وکړئ
افغانستان یو بې وسه او کړېدلی هېواد دی، چې له کلونو راهیسې له اقتصادي ننګونو سره مخ دی. که څه هم اوس مهال الحمدلله هېواد د اقتصادي ودې په لور ځینې ګامونه پورته کړي دي؛ خو بیا هم د ولس ډېره برخه له اقتصادي ستونزو سره تړلې ده. له بلې خوا هېواد ته راستنېدونکو کډوالو ته مرستې، د هغوی د استوګنې لپاره د مېشتېدو پلانونه او د تېرو درېیو کلونو طبیعي آفتونه لکه زلزلې او سېلابونه خلکو ته درانه مالي زیانونه واړول. د دې ټولو ستونزو لپاره اسلامي نظام اوږه ورکړه او له زیانمنو وګړو سره د مرستو او بیا رغ
په اسیا کې د امریکا شرارت
حقیقت دادی چې هر انسان باید په دې دنیا کې ارام او هوسا ژوند وکړي او هر هیواد هڅه کوې چې دخپلو وګړو له پاره د سکون او ارام فضا رامنځته کړې ، خو متاسفانه چې امریکا د بشري حقونو تر عنوان لاندي بیا هر ځای د بشر حقونه ماتوې او دخپلو موخو د ترلاسه کیدو د پاره هیڅ انسانې اصل ته ژمنه نه پاتې کیږي . امریکا له یوې خوا ځان د دیموکراسۍ او جمهوریت بادار بولې له بلې خوا شپه او ورځ په دې تالاش کې ده چې پر نورو هیوادونو خپله بادارې څنګه تحمیل کړې په دې لار کې له هرې ممکنې وسیلې کار اخلي . هر هیواد کې
روژه د خیر، صدقې او نیکو اعمالو میاشت ده!
روژه مبارکه میاشت د نېکو اعمالو او ښو اخلاقو لپاره ځانګړی فرصت دی. په دې میاشت کې نېک عملونه، صدقې، خیر، ښېګڼه او له اړمنو کورنیو سره مرستې وشي، چې په دې کړنو سره مسلمانانو ته دنیوي او اخروي اجرونه ورکول کېږي. دغه اعمال نه یوازې د یوه شخص په ګټه تمامیږي؛ بلکې د خلکو تر منځ د مینې، ورورګلوۍ او همکارۍ فضا هم پراخوي. مسلمانان په دې میاشت کې زیاتره خپل وخت د عبادت، د قرآنکریم تلاوت، ذکر او دعاګانو لپاره ځانګړی کوي، دغه عبادتونه د نورو میاشتو په پرتله ځانګړي اجرونه او ثوابونه لري. روژه مبا
داسلام آباد اداره بالاخره په تلک کې ونښته
! «ان الله علیم بما یفعلون » سور ه یونس۳۶ ایه اړیکې : دعمران خبره: دبردګی اوغلامی کړیو ماتېدل، داسلام اباد جشن اوخوشالۍ، دامارت بیا راتللو ستاینه، ددیورند کرښه، PTT،کډ والو مسئله او نور …………زه فکر کوم دا ډیر لویه څړنیزه پېچلی معضله ده چې په دې لنډو لیکنو کې نه رالنډیږی ځکه دبن لادن په سر موږ ټول افغانستان ته یو ځل په نا اګاهانه توګه ګوګړ وواهه او دلرګیو په څېر مو له منځه یوړ لاړ خاورې ایرې موکړ. د ربانی وخت کې چند ګانه وپنجګانه چیغې وهل کېدې بیا دبن ککړه معاهده کې دشوروای
د افغان او پنجابي د تاریخي دښمنۍ شالید ته ځغلنده کتنه
د پښتنو او پنجابیانو ترمنځ تاریخي ناندري او اختلافات اکثراً د سیمې د واکمنۍ په سر رامنځته شوي دي. دغه ناندري چي کله کله په خونړیو شخړو اوښتي تر ډېره سیاسي، اقتصادي او د حقونو د ترلاسه کولو بڼه لري، دا جګړې د خاورې، منابعو او د خپلواکۍ د ساتلو لپاره لاه هم روانې دي، د پنجابیانو د پراختیا غوښتني په وړاندي مقاومت د پښتنو د ملي مبارزې یوه عمده او اساسی برخه ګڼل کیږي. د احمدشاه ابدالي د دورې څخه د انګلیسي پوځونو تر راتګه پورې، هر ځلي پښتنو د خپلې خپلواکۍ ساتني، د سیمې دثبات او د عدالت د تامین لپار
آیت الله علي خامنه يي او د ولایة الفقیه عقیده
آیت الله علي خامنه يي او د ولایة الفقیه عقیده ولي الله ملکزی د نړۍ د دوه ملیارده مسلمانانو غوڅ اکثریت، ۸۹ سلنه یې اهل سنت و الجماعت او ۱۱ سلنه یې اهل تشیع دي. سنیان یوازې پېغمبران علېهم السلام معصوم او له هر ډول ګناه، خطأ او اشتباه سوتره ګڼي؛ خو شیعه ګان په ځانګړي ډول د اِثنی عَشري فرقې پېروان خپل دولس واړه امامان معصوم بولي چې لومړنې یې حضرت علي (کرم الله وجهه) او وروستنی یې امام غائب یا مهدي منتظر دی. نامتو مصری ژورنالست، محمد صابر مشهور وايي: « د اثنا عشري فرقې وروستني نهه
زبرځواکونه څنګه په نورو هېوادونو خپل نفوذ ساتي؟
زبرځواکونه څنګه په نورو هېوادونو خپل نفوذ ساتي؟ ليکنه: حميدالله بسيا په ساده ډول زبرځواک يا سوپر پاور Superpower هغه هېواد دی چې په نړۍ کې پوځي، اقتصادي، ټکنالوژیکي او سیاسي ځواک ولري، او کولای شي د نورو هېوادونو پرېکړې او د نړیوال سیاست لوری اغېزمن کړي. امريکا ،چين روسیه په نړۍ کې زبرځواک هېوادونه دي او جرمني، جاپان، ،فرانسه، برتانيا، برازيل ، هند او نور... د نيمه زبرځواکونو په نامه يادېږي. زبرځواکونه خپل نفوذ یوازې له پوځي ځواک لارې نه، بلکې د بېلابېلو وسیلو د ښه او پروخت اس
پاکستان یو ځل بیا له افغانستان سره د خپلې دښمنۍ ثبوت وړاندې کړ!
پاکستان له تېرو شاوخوا اووه څلوېښتو کلونو راهیسې د افغانستان په کورنیو چارو کې له بېلابېلو سیاسي او ډیپلوماتیکو لارو لاسوهنه کړې ده. یادې لاسوهنې يې ډېر وخت په پټه او کله ناکله په ښکاره ډول ترسره کړې دي او د جګړو، بېثباتۍ او کورنیو شخړو په دوام کې یې مهم رول لوبولی دی. وړمه شپه یو ځل بیا د پاکستان ملیشه يي ځواکونو د افغانستان پر ختیځو سیمو هوايي بریدونه او لوی جنایت د روژې په مبارکه میاشت کې ترسره کړ او زموږ ګڼ شمېر هېوادوال يې شهیدان او ټپیان کړل. د راپورونو له مخې؛ دغه بریدونه د نن
د مورنۍ ژبې نړيواله ورځ او څو کوټلې غوښتنې
د فبرورۍ ۲۱ لومړی ځل د ۱۹۹۹ زېږدي کال په نوامبر کې د ملگريو ملتو سازمان د یونسکو د ټولوال کنفرانس په غونډه کې د مورنۍ ژبې د نړيوالې ورځې په توگه وټاکل شوه او له ۲۰۰۰ زېږدي کاله راهيسې هر کال په ټوله نړۍ کې د گڼ ژبيز شتون د ساتنې په موخه لمانځل کېږي. د روسي ژبې برېښنايي پوهنغونډ (ويکيپېډيا) د نړۍ د هغو ژبو، چې تر لس ميليونه ډېر ویونکي لري، یو نوملړ خپور کړی دی. د دغو ژبو شمېر ۶۹ ته رسېږي، چې پښتو ژبه د ویونکو (د هغو وگړيو چې پښتو يې مورنۍ ژبه ده) د شمېر د ډېروالي له پلوه پکې ۳۳ ځای لري، او
