مقالې
د خاموشو انسانانو سیاست
شپږمه برخه .... په تیر پسي زما د کوچنیتوب نه د ټولنیز، سیاسي او فلسفي علومو د مطالعي او لیکوالو سره شوق او علاقه وه خو د وطن حالات داسي وو چي نه د مطالعي پوره زمینه مساعده وه او نه دلیکلوالو په هکله د معلوماتو حاصلولو دپاره امکانات مو په اختیار کي درلوده، دي وخت کي جلال آباد ښآر کي د ننګرهار ورځپاڼي او د شهادت اونیز اخبار چي د حزب اسلامي نشراتي ارګان د خوا خپریده نه علاوه، د وحدت په نامه یو ورځپاڼه وه چی د پیښور نه په پښتو ژبه خپریده. زمونږه ښار د جلال آباد تالاشئ چوک کی ددغه ورځپاڼي
لرغوني او تاریخي ځایونه د ملي هویت ژوندۍ نښي دي
افغانستان د طبیعي ښکلاوو، لوړو غرونو، شنو درو، زړه راښکونکو منظرو او بډای تاریخي میراث لرونکی هېواد دی، چې دا ټول الله تعالی پر افغان ولس لورولي دي. زموږ هېواد د طبیعي ښکلاوو ترڅنګ لرغونې او تاریخي سیمې هم لري، چې د زرګونو کلونو تمدن، کلتور او انساني پرمختګ کیسې بیانوي. تاریخي او لرغونې سیمې د هر ملت د فرهنګي میراث مهمه برخه جوړوي. دغه ځایونه یوازې د تېر وخت یادګارونه نه دي؛ بلکې د یو ملت د هویت، تمدن، فکر او ژوند د طرز څرګندونه هم کوي. افغانستان د لرغونو آثارو او تاریخي سیمو له پلوه د نړ
اسرائیل؛ د زوال پر لور
د منځني ختیځ جیوپولیټیکه نقشه په تېرو دوو لسیزو کې دومره ژر نه ده بدله شوې لکه په دې وروستیو کلونو کې. هغه سیمه چې یو وخت د سیاسي توازن، نړیوالو منځګړیتوبونو او نازکو امنیتي معادلو پر بنسټ اداره کېده، اوس د پرلهپسې جګړو، اشغالونو او بشري ناورینونو په مرکز بدله شوې ده. د دغو بدلونونو او ناورينونو په سر کې اسرائیل دي؛ چې په ټول تاريخ کې یې سیمه له بېثباتۍ سره مخ کړې وه او ده. او په وروستيو کې یې خپل هغه يو څو نړيوال ملګري هم له ځان نه پردي کړي دي. نور یې د دولت او وجود پښې ورټولېږي په دغه هېو
بررسی روانشناسانه ازجنایاتِ آمریکا قسمت دهم
بررسی روانشناسانه ازجنایاتِ آمریکا عبدالخالق صارم ............................................................... قسمت دهم در ادامه گذشته آمریکایی ها، انسان های خرافات پرست، اوهام پرست و یاوه سرا هستند عواملِ از جمله: افسردگی، یأس، محرومیت و نا امیدی از زندگی، فردگرایی و نبود احساس بشر دوستی، آمریکایی ها را انسان های با تفکرخرافی، توهم، پارانویا، هذیانگویی، یاوهسرایی، چرندیاتگویی، خرافاتپرست و اوهامپرست، به بار آورده است، از جملهِ یاوهسرایی ها و
د خاموشو انسانانو سیاست
پنځمه برخه ....په تیر پسي 1372 کال په اغلب ګمان د کب میاشت وو چي مونږ جلال آباد ښآر مخابراتو چوک، د ریاض په نامه د انګلیسي ژبي د زدکړي د کورس صنف کي ناست وو چي نا څاپي ډزي پیل شوي، د کورس خلک ټول وترهیدل او په وتلو شول، د کورس نه بهر ښار کي ګډوډي جوړه شوه ما هم د خپل یو ټولګیوال سره یو ځآي په منډه منډه کورته ځان راورسوه، کورته په رسیدو پوه شوم چي د مشرقي شورا د قمندانانو ترمنځ نښته شوي او د حاجي شمالي په نامه د حزب اسلامي یو قمندان د قمندان حضرت علی د کسانو د خوا ترور شوي دی. 1372
ډرونونه، سیمکارتونه او ټکنالوژیک جنګ
په اوسنۍ نړۍ کې د جګړو بڼه تر پخوا ډېره بدله شوې ده. پخوا جګړې تر ډېره د سرتېرو، ټانکونو او درنو وسلو پر مټ ترسره کېدې، خو نن ورځ ټکنالوژي د جګړې له مهمو وسایلو څخه ده. ډرونونه، سیمکارتونه، سپوږمکۍ، مصنوعي ځیرکتیا او مخابراتي شبکې د معاصرو جګړو اساسي برخې جوړوي. ډرونونه د څارنې، کشف، استخباراتي معلوماتو راټولولو او حتی دقیقو بریدونو لپاره کارول کېږي. د دوی له لارې د جګړې ډګر په لرې واټن کې تر څار لاندې ساتل کېږي او د انساني تلفاتو خطر کمېږي. همدارنګه، ارزانه او کوچني ډرونونه د جګړې په تا
بررسی روانشناسانه ازجنایاتِ آمریکا
بررسی روانشناسانه ازجنایاتِ آمریکا عبدالخالق صارم ............................................................... قسمت نهم در ادامه گذشته - ناسیونالیزم نژادی، اقتصادی و جنسیتی در آمریکا در روانشناسی اجتماعی، ناسیونالیزم، تعصب و تبعیض، معمولاً نتیجه ترکیبی از عوامل زیر دانسته میشود: خانواده، محیط اجتماعی، رقابت بر سر منابع، قدرت یا موقف اجتماعی، رسانهها و تجربههای شخصی که آمریکایی ها نیز این ناسیونالیزم، تعصب و تبعیض گرایی را از مرحله کودکستان،
د ښوونې او روزنې او تحصيلاتو فردي او ټولنيز روغتيايي اغېز
ښوونه او روزنه د يوې ټولنې لپاره حیاتي ارزښت لري، چې خلک وکولی شي پهروزنيزو، تعليمي او تحصيلي موسسو، مدرسو، مکاتبو او تحصیلي واحدونو کې خپلې زدهکړې تر سره کړي، چې فردي او ټولنيز سواد ومومي او کاري مهارتونه زده کړي. د سوادپه اړه عام خلک وايي چې يو فرد ليک او لوست وکړلی شي، نو با سواده دی. مګر د سوادعصري تعريف دا دی، چې یو شخص یا فرد باید عصري ښوونيزې او روزنيزې زده کړېپای ته رسولې وي، د ليک لوست تر څنګ په ټولنيزو آدابو، نزاکتونو او معاشرتونو پوهوي، د کمپيوټر په کارولو ک
د دماغ یا مغزو اهمیت
تیره ورځ د ماسترۍ پروګرام د یوه ستاژور محصل یوه پریزینتیشن ته وربللی شوم، چې د دماغ یا مغزو د ګټورو خوړو په هکله یې په کې په زړه پورې معلومات وړاندې کړل، ماته نوموړی موضوع مهمه ښکاره شوه، یو څه مې نوره هم پسې و څېړله او دادې تاسې یې لوستلو ته رابولم: دماغ په حقیقت کې د بدن د قوماندې او زده کړې مرکز دی او د انسان د بدن تر ټولو پېچلی او مهم غړی ګڼل کېږي. که څه هم د دماغ وزن، د یو بالغ انسان د ټول بدن یوازې شاوخوا ۲ سلنه جوړوي، خو د بدن د ټولې انرژۍ نږدې ۲۰ سلنه مصرفوي. دا ښيي چې دماغ د بدن
اقتصادي پرمختگ او افغاني ټولنه کي تولیدي اجتماعي اړیکي
په عمومي توګه د ژوندانه په ټولو اړخونو کي انساني لاسته راوړنو ته پرمختګ ویل کیږي او دا په خپل ځان کې یو مسلک ګڼل کیږي. پرمختګ یو لوي مفهوم دی، لکه اقتصادي پرمختګ، ټولنېز پرمختګ، سیاسي پرمختګ، او کلتوري پرمختګ. اقتصادي پرمختګ: اقتصادي پرمختګ عبارت دي د فزیکي، انساني او ټولنیزو ظرفیتونو په ګډون د تولیدي ظرفیتونو وده ورکولو ته اقتصادي پرمختګ ویل کیږي، اقتصادي پرمختګ یا Development او اقتصادي وده( Growth) دوه جلا مفاهیم دي، د اقتصادي ودې او اقتصادي پرمختګ تر منځ توپير دادی چي په ا
د خاموشو انسانانو سیاست
څلورمه برخه ....په تیر پسي 1371 د ثور اتمه څخه وروسته او د حکومت د تغیر سره سم جلال آباد ښار کي د خلکو نفوس او ګڼه ګوڼه زیاته شوه، د وچ ډنډ غاړه چي د بازار او د پیر پلور مرکزي ځآي دي د لاس پلورنکو کسانو شمیر بي حده زیاد شوی وو، یوه ورځ چي زه د ټولګیوالو سره یو ځآي ښار ته ولاړم هلته ډنډ غاړه کي د یو کټ په سر روجايي همواره وه د روجايي دپآسه یو شمیر کتابونه پلورلو ته ایښودل شوي وي، ما غوښټل کتابونو د پوښ سر ټکي ولولم دي وخت کي په داسي کتابونو مي سترګي ولګیدي چي پري لیکلي وو، شیردل ډاکو،
نن باندی کار وکړه سبا لا نه دی راغلی!
که ماضی در په زړه شی نو دنن په هکله مصمم شه اوسوچ وکړه،خوښی تر لاسه کړه مثبت عمل اوسوچدې سره علت اومعلول کړه چې دعزت لاره ، انصاف؟ عدالت او سوله هم ستا چاپېریال ته راشی. « واعف عنا» ای الله تعالی موږ ته بښنه وکړه کله چې دنړۍ په محاکمو کې عدالت او انصاف نشی تر لاسه کیدای نوخپله دوسیه د اخرت قضاته وړاندې کړه ځکه هلته شاهدان ملائیکې دی دعوه خوندی او قاضی په خپله احکم الحاکمین دی. نوح ع دحق اوعدالت په لار کې نهه سوه پنځوس کاله ستونزې وګاللې صبر یې وکړ خوله دعوت نه یې لاس وانه خیست
د « غَدیر خُم » روایت او د علي (رض) امامت
غدیر خم چې د اسلامي تاریخ په اکثرو متونو کې ځانګړی ځای لري، د مکې مکرمې شمال ته د ۱۸۳ کیلو مترو په واټن پروت دی او د شام حاجیان خپل اِحرام همدلته تړي. پخوا دا ځای د کاروانونو پنډغالی او مهمه څلورلارې وه؛ حاجیانو، سوداګرو او مسافرو به دمه کوله او بیا به خپلو سیمو ته روانېدل. د «غدیر» کلمه په عربي ژبې کې د اوبو هغه ډنډ ته ویل کېږي چې د باران یا سیلاب اوبه په کې راټولې شي او «خُم» د هماغې سیمې نوم وو. د هجرت په لسم کال، رسول الله ﷺ د خپل یوازیني حج «حَجةُ الوِداع» له مراسمو وروسته د ذالحجې پ
لوګر د سنځلو د ګلانو معطر کور!
د غويي میاشتې له نیمایي د غبرګولي ترنیمايي پورې هر کال لوګر د سنځلو د ګلانو په معطرو بویونو او ښکلو رنګونو رنګینېږي. د سنځلو دا معطر فصل د طبیعت یو له هغو نندارو څخه دی، چې نه یوازې د انسان روان ته ژور سکون او آرامي وربښي؛ بلکې فضا ته یو ډول جادويي ښکلا هم ورکوي. د دې فصل پر مهال د سهار نسیم د سنځلو خوشبويي له ځان سره را اخلي، د لمر وړانګې له ګلونو سره لوبې کوي او د مرغانو نغمې د طبیعت په زړه کې یو ځانګړی ترنم غږوي. داسې ښکاري لکه طبیعت، چې د ښکلا پر جامه ځان ته سينګار ورکړي او د ژوند
زموږ په اقتصاد او د استخدام د فرصتونو ایجاد کې د مالداري رول
Dodyal1@yahoo.com تېرو شلوکلونو کې پر موږ د لبرال دیموکراسي باد را ولګېد، خو نه مو خصوصی سکتور سم جوړکړای شو، نه مو بهرنۍ مرستې سمې وکارولې. آن دا چې ډېرو مقاماتو لا د (آزد بازار) او د (بازار داقتصادی نظام) توپیر نشو کولای، د اقتصاد تر څنګ، سیاست، مطبوعات، ټولنیز نظم او آن تعلیمي برخه د ټولنې له عیني واقعیتونو لرې وه، تنظیم شوی پراخ فساد یې سرباری! نورې نړۍ په بیړه MDGs راونغاړله او دادی SDGs نغاړلو ته یواځی درې کاله پاتې دي!! موږ چې دغو ټکیو ته ګورو، سرمو ګنکس شي چې دا یې لا
بررسی روانشناسانه ازجنایاتِ آمریکا
بررسی روانشناسانه ازجنایاتِ آمریکا عبدالخالق صارم ............................................................... قسمت هشتم در ادامه گذشته - سیاست خارجی آمریکا ویژگیهای رفتاری در سیاست خارجی آمریکا را، سیاست قدرت، هژمونطلبی، آمپریالیسم، دیپلماسی اجبار، سیاست ارعاب، استفاده از ترس، تهدید، تحریم، زورگویی، سلطهجویی، سایکوپاتی، بیاعتنایی به حقوق و رنج دیگران، فقدان همدلی، استفاده ابزاری از دیگران، خودشیفتگی، احساس برتری، حقبهجانبی، اقتدارگرایی، تکیه
موږ باید خپله ټولنه مطالعې ته وهڅوو!
په ټولنه کې د لوست او مطالعې پراختیا د هر وګړي ګډ مسؤلیت دی، چې د خپلې کورنۍ غړي، خپلوان او نور ملګري ورته وهڅوو؛ څو د کتابونو لوست او مطالعه خپل ورځنی عادت وګرځوي. ځکه همدا مطالعه ده، چې د فرد او ټولنې د پرمختګ بنسټ کېږدي او انسان له ناپوهۍ څخه راوباسي. که څه هم په وروستیو کلونو کې د مطالعې پر اهمیت د خلکو پام زیات شوی؛ خو د ټولنیزو شبکو ناسم کارول لا هم یو جدي خنډ بلل کېږي. ډېر کسان خپل زیات وخت په بېګټې بوختیاوو لګوي او له لوست څخه پاتې کېږي، چې دا کار د فکري ودې مخه نیسي. خو دا ه
افغاني هویت او د افغانستان د نوم ظهور
افغاني هویت او د افغانستان د نوم ظهور اوومه برخه: افغاني هویت او پر هېواد د افغانستان نوم؛ په تدریجي ډول رامنځته شول، یعنې نه په یوه ورځ او نه د یو رسمي فرمان له لارې. افغان او افغانستان دواړو په پیل کې محدودي قومي او جغرافیوي معناوې درلودې. تاریخي اسناد ښۍ چې افغان کلمه تر ډېره د پښتنو لپاره کارېده، خو په اوږده بهیر کې د ټولو اوسېدونکو ملي نوم وګرځید. د افغانستان نوم هم وروسته د سیاسي تحول، دولت جوړونې، اداري تمرکز، نړیوالو اړیکو او اساسي قوانینو له لارې ورو ورو پراخ او ملي شو او
د خاموشو انسانانو سیاست
دریمه برخه: .....په تیر پسي 1371 کال د ثور په نهمه نیټه سهار چي اربابانو کلي کي د کور د حویلي نه بهر کوڅي ته ووتلم کوڅه کي ټولنیز او سیاسي فضا بدله وه، څڼور، اوږدي ګیرو لرونکي او پکول په سر وسله وال اشخاص او ګروپونه چي هره ډله بیل بیل رنګه بیرغونه او شعارونه ځانو سره لیږدول او هر موټر کي د یو بیل جهادي تنظیم د رهبر عکسونه لګیدلي وي، تګ راتګ په سرک کي ډير زیاد وو دا هغه شمیر مجاهدین وو چي زمونږ محله کي د نږدي خپلوانو کورونه وو او دوي يي لیدو ته راتلل، مګرد څو ورځو په تیریدو د دا رنګه خ
د دوامداره او سخت کار ارزښت
کار دوامدار ترسره کړئ په ژوند کې دوامداره او سخت کار کول د پرمختګ، ودې، کامیابي او اهدافو ترلاسه کولو لپاره ارزښت لرونکی عمل دی، ځکه سخت کار کول مرسته کوي چې د اهدافو ترلاسه کولو لپاره دقیقه او با جرئته مبارزه ترسره کړئ. په ژوند کې هیڅ شی په اسانه او یوازې د چانس له لارې نه ترلاسه کېږي، سخت کار کول، دوامداره هڅه او صبر کول یا حوصله لرل د کامیابۍ لاسته راوړلو کلي ده. د سخت کار کولو په پایله کې نوي مهارتونه ترلاسه کېږي، ورځ تر بلې له فزیکي او معنوي او آن مادي اړخ څخه خلک پیاوړي کېږي
