مقالې
مرکز تحقیقات علمی پوهنتون علم
«امت وسط» *********** امت در لغت: طریقه و دین راگویند، و بیشتر از پنجاه بار درقرآن با صیغه مفرد تکرار شده است، و در برگیرنده معنای واحد و یا تعریف مشخص از امت نیست. در اصطلاح، ان گروه و جمعيتى را گویند كه جهت مشتركى آنها را به هم پيوند دهد: اشتراك در دين و آئين، و يا زمان و عصر واحد، يا مكان معين، خواه اين وحدت، اختيارى بوده باشد و يا بدون اختيار. در کلام الله میفرماید: «كَذلِكَ جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً لِتَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ وَ یَكُونَ الرَّسُولُ
هغه څو ټکی چی زموږ هیر دی
(د مقالو داسلسله دوام لری) د اقتصادي ودې لپاره بشري ماهره نیرو(متشبث)، طبیعی منابع ښه مدیریت او ورسره پانګه ضرور ده. د افغانستان په څلوېښت کلنو جنګونو کې اقتصادي زیربنا زیانمنه شوه او نوښتګر متشبث نه لرو. که نوښتګر متشبث اقدام کوي، دپانګی نشتوالی یې خنډ ګرځي. د دې مانا داده چې زموږ مالي موسسات( بانکي سیستم، بیمه، پورورکوونکی ګروپونه، دتقاعد خزینه....) ړنګ او خوار دي، زموږ لوی ملی پانګوال او بهرني پانګوال اوسنیو شرایطو کې د افغانستان دننه پانګونه نه کوي، بانکي لېږد درېدلی. خو یوه هیله
سېلاب ځپلې کورنۍ باید هېرې نه کړو!
د تېرو څو ورځو پرلهپسې درنو بارانونو له امله د هېواد په زیاترو ولایتونو کې زیات سېلابونه راوتلي، چې ګڼ شمېر هېوادوالو ته یې درانه مالي او ځاني زیانونه اړولي دي. د راپورونو له مخې، یادو سېلابونو په یو شمېر ولایتونو کې پراخې سیمې او کرنیزې ځمکې تر اوبو لاندې کړې دی، ګڼ شمېر کورونه یې ویجاړ کړي او خلک یې له خپلو سیمو بېځایه کړي دي. تر دې دمه د یو شمېر هېوادوالو د مړینې او ټپي کېدو خبرونه هم ورکړل شوي او سلګونه کورنۍ يې له سختو ستونزو سره مخ کړي دي. دا پېښه دردوونکي ګڼل کېږي، چې باید له
د درې نیم ټرېلین ډالرو کمپنۍ، Apple پنځوس کلنه شوه
د درې نیم ټرېلین ډالرو کمپنۍ، Apple پنځوس کلنه شوه ولي الله ملکزی د بشري تاریخ په آرشیف کې، د معلوماتي ټکنالوژۍ د یوې کمپنۍ ارزښت د افریقا د ټولې وچې د ۵۴ هېوادونو له مجموعي کلنۍ بودیجې څخه درې چنده لوړ شو. دریو ځوانو انجنیرانو، سټيو جابز چې پلار یې د سورېې کډوال دی، سټیو وزنیاک او رونالډ وین د کلېفورنیا د سانفرانسیسکو بې ایریا په یوه کوچني ګراج کې د اېپل بنسټ کېښود. د ۱۹۷۶م کال په اپریل کې پېل شوي دغه حیرانوونکي سفر د اته ملیاردو وګړو سور او ساره په یو مزي وتړل. نن زموږ د خاورین
د اسلامي امت لیکوال ته!
سریزه: د اسلامي امت لیکوال څخه هدف د امت هغه کسان دي چې د اسلامي امت د فکر، عقیدې، کلتور، سیاست، او ټولنیزو مسایلو په اړه لیکنې کوي، او د خپل قلم له لارې د امت اصلاح، بیداري او لارښوونه کوي. اوس راځو دې ته چې د اسلامي امت لیکوال باید کومې ځانګړتیاوې ولري، ترڅو د قلم او کتابت په خوږه ژبه د سمون او فلاح لاره، د شته حقایقو او استناداتو پر بنسټ روښانه کړي، ترڅو د امت پرمختګ یقیني او د نورو له شر څخه د امن تکتیکونه وړاندې کړي. ۱- د اسلامي ارزښتونو ساتنه او پراختیا: د اسلا
تیز او شدید موسمي اورښتونو وخت کي ښاري ستونځي
وچکالي، اوږدمهاله سخت سیلابونه او طوفانونه، ګرم او بې واورې ژمی، د اوړې بې وخته بارانونه چي ورسره خوراکي خوندیتوب د منځه ځي، قطبي سمندر ( انترکتیکا) کي د کنګل یخچالونو اوبه کیدل چي ورسره د سمندر د اوبو سطحه لوړیږي، بړبړوکۍ، طبیعي اورلګیدنه، د سیندونو وچیدل، د ساري ناروغیو زیاتیدنه، د پوستکي سرطان ناروغۍ زیاتیدل او خپریدل، او په سمندرونو کي د الجی او فنجیانو ډیریدل په نړی کي د اقلیم د بدلون له اثراتو څخه ګڼل کیږي. خو د اقلیم بدلون د نړۍ په ټولو سیمو یو شان اثر نه لري؛ بلکې متفاوت دي. ځينې سیمې
په کرنې، مالدارۍ او اقتصاد برخه کې د بارانونو ارزښت
تېر ژمی که څه هم له اورښتونو سره مل و؛ خو د سږني کال لپاره یې د اوبو د اړتیاوو پوره کولو او د بزګرانو د کښتونو لپاره په مناسب ډول بسنه نه کوله، لکه څومره چې د خلکو تمه ترې کېدله. خو الحمدالله، د سږني کال له پیل سره سم د هېواد په ډېرو ولایتونو کې د زیاتو بارانونو شاهدان یو او تر اوسه هم جریان لري. باراني اورښتونه به د اوبو د زېرمو د کمښت تشه تر یوه بریده ډکه کړي او د هېواد د بزګرانو د کښتونو، بڼونو او د سیمو د شنه والي په برخه کې به مهم رول ولوبوي. د اوسنیو اورښتونو تر ټولو لوی زېری د
قدرت ذهن انسان از دیدگاه قرآن کریم و علم معاصر
ذهن انسان یکی از پیچیدهترین و شگفتانگیزترین جنبههای وجودی وفزیکی اوست.قرآن کریم و علم معاصر هر دو به گونهای به قدرت ذهن اشاره کردهاند و اهمیت این نعمت بزرګ و بیپایان را به دقت توضیح دادهاند.هرچند که هرکدام با زبان خاص خود، به بررسی این موضوع پرداختهاند، اما شباهتها و پیوندهای عمیقی بین آموزههای قرآنی و یافتههای علمی در این زمینه وجود دارد.در این مقاله به بررسی قدرت ذهن انسان از دیدگاه قرآن کریم و علم، و چگونگی استفاده از آن برای بهبود زندگی خواهیم پرداخت. الف:ذهن و قدرت تفک
مهم لوبغاړی
اسلام آباد باندې دګاندی لوبه شوی وایې: دپښتون خښتګ شلیدلی باچا خان ورته ګیندې وهی ګاندی لیونی شو ی سنډا ته نغارې وهی! خو اسلام آباد خپل ځان ته نغارې وهی اسلام آباد دعقلانیت ، درایت، اسلام او ورورولی خبره کوی خو واقعیت دادی چې اسلام آباد پټې خبرې، معاملې، ناڅرګنده پایلې مکر ، حیلې او سیمه ایزه جګړې راپیل کړی باخبر! ګرانو هېواد والو ، قدرمنو لوستونکو ، ددې مظلومې خاورې پوهاندانو ، پرفیسورانو ، داکترانو، مسلکې اوغیرمسلکی منورینو، خویندو څېړونکو ، ادیبا نو ، لی
هاینان ازاد سوداګریز بندر،د چین بریالۍ اقتصادي پروژه
هاینان ازاد سوداګریز بندر،د چین بریالۍ اقتصادي پروژه لیکوال : ازاد خبریال او د سیاسي چارو شنوونکی اندېښمن ځاځی د چین له لوري د هاینان ازاد سوداګریز بندر د پرانیستې له سل ورځو تېرېدو سره، دا پروژه د نړیوال اقتصاد په ډګر کې د پام وړ پرمختګونه کړي او عملي پایلې لري. که څه هم دا موده لنډه ده، خو د چین حکومت د پالیسۍ، زیربناوو او ادارې په برخه کې چټک ګامونه اخیستي دي، چې د دغه بندر د اوږدمهاله بریالیتوب بنسټ یې لا پیاوړی کړی دی.په دې لنډه موده کې، تر ټولو مهم پرمختګونه د سوداګرۍ د اسانتیا
زموږ د وختونو نوروز او پسرلی
زموږ د وختونو پسرلی ښه و، برکت و، مینه وه، یووالی و او هیلې وې. نوروز ته به یوڅو ورځې پاتې وې، چې د اسمان لمن کې به توتکۍ راښکاره شوې. دوه ورځې به لمر و، دوه ورځې وریځ او باران. هوا به نه یخه وه نه توده، ورځې به نه لویې وې نه ډېرې لنډې... هرڅه کې به تعادل او د خوښي احساس و. خلک هم ټول یو بل سره وروڼه وو. کرکه، تعصب او بدبیني نه وه. په کلیو کې به بزګرانو یومونه پر اوږه کړل، کروندو ته به وتل، پېغلې به سبوکولو او هوا خوري ته شنو پټیو او نوي شنه شوي چمن ته تللې. په ښار کې به دښوونځيو د پیل ورځې و
لمده خاورهWetland
لمده خاروهWetland/ سفنجی زمکه Spongy land مخکې کلونو کی به غرونو د پسرلي تر پایه واورې لرلې، په مدار به اوبه کیدې او سیندونو کې به بهېدې، چینې او کارېزونو هم اوبه لرلې. اوس د اقلیم په بدلون سره، د کب د میاشتی له نیمایی وروسته د غرونو واوره ویلی او د اوبو زیرمه له منځه ځي. روانې وچکالۍ ته په کتو چې مخ په زیاتېدو ده، د واورې ورښت دتحت الارضی اوبو کچه نشي لوړولای. ځکه زموږ دهېواد د واورې او خاورې ځانګړنې ته په کتلو سره، صرف ممکن ۴-۵٪ د واورې اوبه او د پسرلي د باران ممکن تر ۷٪ جذب شي. دا د دی
مهم لوبغاړی
موږ په پښتوکې وایو خوسکی دې چې په اخور لوی شو غاښونه یې مه ګوره! اسلام آباد له افغان ولس سره ملګر تیا نه ده کړې بلکې له افغان ډلو سره یې کړې ده . که اسلام آباد له ځانه سره دښمنی کړې نو کابل څه ملامت دی؟ که اسلام آباد په خوله يو څه اوعمل کې بل څه نو بیا دچا ګناه ده؟ اسلام آباد ولې دافغان پالیسی رامنځ ته کیدو کې ناکام پاتې شو؟ په تنظېمونو کې حزب ته چا زیاته مرسته ور کوله؟ اسلام آباد ولې په خپلو کردو پښیمانه دی؟ اسلام آباد ! موږ ددې ولس خلک یو په خپلو مسائلو ښه پوهېږو
پسرلی د نویو هیلو او پرمختګ موسم
پسرلی د طبیعت د نوي ژوند او ښکلا فصل دی، په دې موسم کې وګړي خوشحاله وي، خپلې هیلې تازه کوي او د نویو فرصتونو لپاره پلانونه جوړوي. لکه څنګه، چې طبیعت تازه کېږي او هر څه شنه کېږي، موږ هم باید په خپل ژوند کې مثبت بدلون راولو او ځان د پرمختګ پر لور وهڅوو. موږ باید د تېر کال په څېر پاتې نه شو، تېر کال موږ ته نوې تجربې، زده کړې او مهم درسونه راکړي دي. نو نوي کال ته باید په همدې نظر وګورو؛ زده کړه وکړو، خپل ځان پرمختګ ته وهڅوو او خپلې کړنې لا مثبتې او اغېزمنې کړو. کله چې د پسرلي په اړه خبرې
زماني او د زمان هېرې شوې پېړۍ
له هېواده د باندې، په ۱۹۸۴م کال کې زه د تاریخ او ژورنالېزم د فاکولتې د درېم صنف محصل ووم. ټکنده غرمه وه چې د مرکزي لېلیې او طعام خورۍ له لوډسپیکرو څخه غبرګ اعلان وشو: (نن شپه به د کنفرانسونو په لوی تالار کې یوه ستره علمي مباحثه وي) ورپسې یې وویل:(نننی ځانګړی مېلمه، د هندوستان څخه راغلی د استدلال، اعتدال او زغم سمبول علامه ابوالحسن علي الندوي دی). ماښام د تالار دواړه لوژونه تر خولې ډک شول؛ څه طالع وه او څه د لاس صفايي ماته د سټېج خوا ته نژدې چوکۍ پېدا شوه. مَلمَلي سپینه قره قلي په سر، خړچک
داسلام آباد دوه مخې لوبه!
لومړي وزیرشهباز شریف چاپلوس پر خپله اېکس پاڼه ولیکل: "پاکستان په په ډیره اشتها او شوق سره په منځني ختیځ کې د جګړې پای ته رسولو لپاره چاپلوسانه د خبرو اترو د روانو هڅو هرکلی او بشپړ ملاتړ کوي “خو همدا ماشوم بیا ډیر په بې شرمانه بڼه افغانستان کې په بربنډه توګه کرغېړنه بمبارۍ لری!چې دا په سیمه او له هغې بهر د کومې طرحې او څه ډول دسولې اوثبات په ګټه ده چې اسلام اباد یې کوی؟ که چیرې متحده ایالات او ایران هوکړه وکړي، پاکستان کومه چاپلوسی کې چمتو دی او څنګه ویاړي چې د روانې شخړې د هر
پسرلی؛ د کار، هڅو او سمسورتیا موسم
پسرلی د کال د طبیعت له ټولو ښکلی او زرغون موسم دی، چې په دې وخت کې ځمکه له یوې مودې ځنډ وروسته بېرته راویښېږي او په ځمکو، بېدیاوو او دښتو کې کښتونه، بوټې، ونې او رنګا رنګ ګلونه زرغونېږي او وده پیلوي. د همدې موسم په راتګ سره طبیعت نوې سا اخلي او چاپېریال له تازه هوا او خوږو منظرو څخه ډکېږي. په دې نغمهییز موسم (پسرلي) کې د مرغانو خواږه او جادویي غږونه فضا ته ځانګړی خوند وربښي او د انسان روان ته سکون ورکوي. پسرلی یوازې د طبیعت د ښکلا موسم نه دی؛ بلکې د انسانانو لپاره د کار، هڅو او د نويو هی
کرغېړنه بمبارۍ!
له پاکستان سره سیاست لوبول د جهاد له وخته په بې اتفاقیو ، شخصی ګټو ، محدودیتونو ، سیالیو ، دما اوتا محدوده کې راپیل کیږی پنجاب هیڅ وخت تکړه ملی او اسلام پوه مدبر افغان ته وخت نه ورکاوه یو شمیر په مختلفو نومونو ووژل اوس ددې وخت راغلی چې باید په سیاسی عقلانیت په کار واچول شی ، لوړه کچه لیدلوری او ملی نیوکې ته غوږ ونیول شی دېپلوماتیکو خبرو اترو او دنړیوال معیارونو ژور فکر او تحلیل ته ارزښت ورکړ شی اسلام آباد سره جدی محاسبه کول یو مدبر پلاوی ته اړه لری ګواښ او ګواښن دکمزوریتوب علامې دی څه نشی کول
د تلویزیوني سیاسي بحثونو اهمیت
مقدمه: د تلویزیونی سیاسی بحثونو په ماهیت مو په بله (پرونۍ 15.03.2026 ) لیکنه کې خبرې وکړې. په دې لیکنه کې په نظر کې دي چې د تلویزیونی سیاسي بحثونو د اهمیت په اړه په لنډه توګه رڼا واچوم. د تلویزیون سیاسي بحثونه د معاصرو رسنیو یوه مهمه بڼه ده چې د سیاسي شخړو، نظریاتي اختلافونو، د عامه پوهاوي د لوړولو او په ټولنه کې د سیاسي ارادې د جوړولو لپاره کارول کیږي. لکه چې په تیره لیکنه کې یادون وشو، د دې ډول بحثونو موخه یوازې د سیاسي تبلیغ یا د شهرت زیاتول نه، بلکې د لیدونکو لپاره د معلوماتو وړان
د چین د پنځلسم پنځه کلن پلان ۲۰ شاخصونه:نړیوال اهمیت او د افغانستان لپاره فرصتونه
لیکوال :ازاد خبریال او د سیاسي چارو شنوونکی اندېښمن ځاځی په معاصر نړۍ کې د اقتصادي او ټولنیز پرمختګ لپاره منظم او اوږدمهاله پلانونه ځانګړی اهمیت لري. همدې ارزښت ته په کتو چین له څو لسیزو راهیسې د «پنځه کلنو پلانونو» تګلاره تعقیبوي،چې ددغه هېواد د پرمختګ اساسي نقشه بلل کېږي. اوس چې د چین د پنځلسم پنځه کلن پلان پیل دي دغه هېواد په یاد پلان کې د لوړ کیفیت د پرمختګ لپاره شل مهم شاخصونه ټاکلي دي . دغه شاخصونه نه یوازې د چین د راتلونکې اقتصادي ودې لپاره لارښوونه کوي، بلکې د نړیوال اقتصاد او
