روانې چارې او بېلابېل
د پردیو تالار کې «یو بام او دوه هوا »
پکه دادې لا بله سپکه ! ماموریت که په ښه وجه او صورت وی لب سرین پوډر ته به څه ضرورت وی کار ورانیږی نه وایمه چې څه کیږی که معیار دلیاقت زېب وزینت وی «اروا ښاد الفت صاحب» د پردیو تالار کې «یو بام او دوه هوا » او بچه احمد هنوز بچه هستی وپېر نادان محقق که حق راتوهین کردید تاسې نه ګوری دملا شاهی دوه غړی بی خبر ی حوزه جنوب غرب ملا برادر او ملا متقی امارت رسوایی ذاشو دافغانستان« ملی زعامت »وا یی «ارباب نباشد قشلاق ویران میشود » انهم قشلاق که سالها انتحاری بخاطر قدرت و زور
بررسی روانشناسانه ازجنایاتِ آمریکا
بررسی روانشناسانه ازجنایاتِ آمریکا عبدالخالق صارم ............................................................... قسمت سیزدهم در ادامه گذشته آمریکا، جرثومهِ پخش و نشر بیماری های فراگیر باید دانست که نسل کشی و انسان کشی آمریکا تنها در جنگ خلاصه نشده است، بلکه صفات و اختلال شخصیت ضد اجتماعی، زیست تروریزم، نیات آدمکشانه و رفتار های سادیستی آمریکا، دامنه این کُشتار و آدمکشی را خیلی گسترده نموده و ابعاد گوناگون، به آن بخشیده است، از جمله، پخش و نشر بیماری
اولویت های امروزه برای نویسنده ها ومسئولیت نشریه ها
جای خوشی است که افغانها هنوز هم امکانات استفاده از نشرات را دارند و تعدادی زیادی نویسنده مقاله می نویسند. باوجودیکه تعداد مقالات اکادمیک و علمی در ژورنال های معتبر علمی کمتر اند، اما مقالات عمومی(خصوصاً سیاسی) در ویبسایت ها و فیسبوک ونشرات چاپی بامطالب متنوع به نظر میرسند. سطح آگاهی و شعور هموطنان طوریست که هم ضرورت به( Scientific/ heavy writing) و هم به(General writing) احساس میگردد. این را هم میدانیم که جامعه دارای ثبات نبوده ودر وضعیت مناسب قرار ندارد. مشکلات اقتصادی، موانع جدی در راه
د خاموشو انسانانو سیاست
دولسمه برخه .....په تیر پسي 1378 کال د اوړي موسم اود پولي تخنیک پوهنتون بهاری سمستر وو چي یوه ورځ مازدیګر لمانځه وخت جومات کي اعلان وشو چي ماښآم لمانځه کي باید محصلین غیر حاضري ونکړي، د پولیتخنک مشرتابه راځي او محصلینو سره خبري کوي، همدي وخت کي د لیليي مدیریت هم په اطاقونو وګرځيده او محصلین يي د ماښام لمانځه کي د حتمي اشتراک وویلي. کله چي ماښام جومات ته لاړو تر جماعت وروسته غونډه پیل شوه او د پولي تخنیک عمومي رئیس تر لنډو خبرو وروسته د یو میلمه یی وویلي چي غواړي محصلینو ته وینا وکړي د
په دې تاریخي پړاو کې د ملي یووالي د پیاوړتیا لپاره باید پر مشترکاتو تمرکز وشي
افغانستان د خپل معاصر تاریخ له هغو حساسو پړاوونو څخه تېرېږي چې د هر وخت په پرتله ملي همغږي، سیاسي تدبیر او ټولنیز تفاهم ته ډېره اړتیا لري. په داسې شرایطو کې چې هېواد له بېلابېلو سیاسي، اقتصادي او ټولنیزو ننګونو سره مخ دی، هره هغه موضوع چې د خلکو ترمنځ د بېلتون او تقابل فضا رامنځته کوي، باید په ډېر دقت، مسؤلیت او ملي لیدلوري وڅېړل شي. په وروستیو کې د ټولنیزو رسنیو له لارې د ژبې اړوند بحثونه، په ځانګړې توګه د «دري» او «فارسي» د نومونو، تاریخي مخینې او اړیکو په اړه، پراخ شوي دي. بېشکه دا مو
عدالت او ډولونه يي
عدالت په لغت کی د استقامت ، مساوات ، انصاف ، د حق حکم ، توازن او د متعادل امر په معنی راغلی دی، یا هم عدالت معنا هغه اصول دی چې وايي خلک هغه څه ترلاسه کوي چې مستحق یې دي، عدالت د بېلابېلو برخو اغېز پر «مستحقوالي» غورځوي چې د اخلاقي روغتیا، عقلانیت، قانون، دین، عدل او انصاف په ګډون ډېر پراخ لیدلوري لري د عدالت پلي کول په هر فرهنګ کې توپیر لري. د عدالت لومړنۍ تیوریانې د لرغوني یونانی فیلسوف افلاطون په خپل «جمهوریت» نومي اثر او ارسطو په «نیکوماخوس اخلاقو» کې وړاندې کړې دي. افلاطون عدالت یو اخلا
په اروپايي هېوادونو کې د چیني اېرکنډیشنونو ګرم بازار
په اروپايي هېوادونو کې د چیني اېرکنډیشنونو ګرم بازار په اروپا کې په دې وروستيو کې د ګرمۍ ډېره سخته څپه پورته شوې او د دې لويې وچې پر شاوخوا ۱۵۰ ميليونو خلکو يې سخته اغېزه کړې ده. په تېرو وختونو کې به په اروپا کې دومره ګرمي نه وه او يوازې شل سلنه خلکو به یې له اېرکنډيشونو څخه ګټه اخیسته، خو اقليمي بدلون يې سږکال حالات بدل کړي دي. د اروپا ډېری هېوادونه سږکال ډېره سخته ګرمي تجربه کوي او خلک یې د کورونو د سړولو لپاره د اېرکنډيشونونو لګولو ته اړ شوي دي. چيني اېرکنډيشونونو د اروپا م
د ناټو پټې لوبې
په نړیوال سیاست کې هره پرېکړه یوازې هغه نه وي چې په رسمي اعلامیو او پېغامونو کې ښکاري. د لویو قدرتونو ترمنځ سیالي، ستراتیژیکې ګټې او پټې سیاسي محاسبې ډېر وخت د مهمو پرېکړو تر شا اصلي رول لوبوي. کله ژمنې لویې وي، خو عملي اقدامات محدود وي، او کله بیا د هېوادونو دریځونه د خپلو ملي ګټو له مخې په چټکۍ بدلېږي. ناټو هم د نړۍ له هغو اغېزناکو ائتلافونو څخه ده چې پرېکړې یې یوازې پر یوه هېواد نه، بلکې پر نړیوال امنیت او سیاست هم اغېز کوي. د دې ائتلاف د وروستیو دریځونو او پرېکړو په اړه بېلابېل نظرونه
په افغانستان کې هوښیار تلفونونه، امنیتي ګواښونه او د جګړې بدلېدونکی ماهیت
لیکنه: نبي حبیبي- کاناډا – د کوین پوهنتون د ډاکټر مېتیو فورډ او مایکل یون اوسنی بحث په رڼا کې ویلای شم چی په افغانستان کې سمارټ یا هوښیار تلفون نور یوازې د اړیکو وسیله نه ده، بلکې د نن د جګړې د چاپېریال یوه مهمه برخه ګرځېدلې ده. د ددي لیکوالانو په اند، سمارټ تلفون د دځای موندنې انټرنېټ، ټولنیزو رسنیو او ډیجیټلي معلوماتو له لارې د استخباراتو، څارنې او د هدف ټاکلو بهیر کې مهم رول لوبوي. د نننۍ جګړی ترڅنګ معلومات د وسلو تر څنګ یو مهم ځواک ګڼل کېږي، او همدا معلومات ډېر وخت د خلکو له سمارټ تلف
شخصي حریم او د لاسوهنې زیانمن کلتور
شخصي حریم او د لاسوهنې زیانمن کلتور ولي الله ملکزی د فطري جوړښت له مخې، انسان یو خپلواک او باعزته موجود دی چې د ژوند، فکر، عقیدې او شخصي انتخاب حق لري. د همدې حقوقو د خوندي ساتلو لپاره په دین او قانون کې د «شخصي حریم» مفهوم رامنځته شوی دی. شخصي حریم د یو وګړي ذاتي ژوند، باورونو، اړیکو، پرېکړو او د راز او نیاز هغه قلمرو ته ویل کېږي چې بل څوک له اجازې پرته د لاسوهنې حق په کې نه لري. البته، دا هم د هېرولو نه ده چې غلبه، عجله، هوس، ځان ښودنه او حق ناحقه د خلکو په چارو کې ګوتې وهل داس
له لوړو- ژورو سره سره تیرو اووه سوه کلونو کی د حکومتولی تجربه
له لوړو- ژورو سره یوځای حکومتولي او دافغانانو د اووه سوه کلنې حکومتولی پړاوونه او تجربه ( د یوه نوی نښېر لنډه پېژندنه) دغو وروځو کې د امازون له لارې د افغانستان د تاریخ وروستیو اووه-اته سوه کلنو حاکمیتونو او په دغه ټوله سیمه کې د حکومتولي، اداري چارو، اقتصادی لومړنیو تدابیرو، مالي سیستمونو او حقوقی او نظامی چارو د بنسټ ایښودو په اړه یو په زړه پورې کتاب خپور شو. دغه نښېر ښاغلی دوکتور نوراحمدخالدي د ( The Pashtun School or Statecraft) “د پښتنو د دولتدارۍ ښوونځی” تر عنوان لاندې د سلګونو
لوستو هیوادوالو تاریخ مستند کړئ !
د پاکستاني ظالم پوځي رژیم د تیریو او د ملکي قربانیانو د تاریخ مستندول؛ د تاریخي حافظې، عدالت او بشري حقونو لپاره ډیر اړین دي. افغان ولس نیږدې نیمه پیړۍ په ډیرې بې رحمۍ سره ووژل شو. له بده مرغه موږ پخوا په هرکور او کلي کې لوستي وګړي نه لرل، له همدې امله مو د ملیونونو شهیدانو او بی ګناه ملکي وګړو تاریخ سم خوندي نه کړای شو. زموږ په هر کلي او کور کې د ناروا جګړو قربانیان شته خو زیاتره یې نوم ورکي دي. اوس چې تکنالوجۍ پرمختګ کړی، هر څه اسانه شوی دي او په هر کور او کلي کې لوستي ځوانان لر
د خاموشو انسانانو سیاست
یوولسمه برخه .....په تیر پسي 1377 کال کي چي د فاکولتی اول صنف کي وم په مناسبتي ورځو رخصتي کي کورته تلم او بیا ژمني رخصتیاني به مي هم ننګرهار کي تیري کړي، خو پوهنتون کي دا یو کال تیرولو کي زما ذهن او فکر ډير بدل شوی وو، ما په ځان کي د تغیر احساس کوه او مسایلو ته مي نور د ښوونځي د دوري سره په ښکاره تفاوت لیده. د ژمي په رخصتي کي زه د مکتب د دوري هغه ټولګیوالو لیدو ته ورتلم چي ځای او آدرسونه يي ماته معلوم وو، خصوصا د ننګرهار د طب پوهنځي کي شامل زما ټولګیوال، یوه ورځ مازدیګر زه خپل د ی
معادن ملي پانګه ده
معادن ملي پانګه ده افغانستان د پراخه طبیعې زیرمو په لرلو سره غني هیواد دی که چرته د طبیعې زیرمو استخراج په شفافیت او مسلکیتوب سره وشي کیدای شي چې د افغانانو اقتصادي ستونزې ختمې شي . اسلامي امارت افغانستان د طبیعي زېرمو له پلوه د پام وړ چانس لري، که په سمه توګه ترې ګټه واخیستل شي، هېواد کولی شي پر خپل ژور اقتصادي او ټولنیز کړکېچ برلاسی شي. د دې موخې د ترلاسه کولو لپاره، د امارت مشرتابه باید یوازې ملي ګټې لومړیتوب وګرځوي او د کانونو د استخراج په برخه کې له هغو شرکتونو سره له همکارۍ
د خاموشو انسانانو سیاست
نهمه برخه .....په تیر پسي کال 1377 کي چي زه هلته د لمړي صنف محصل شوم د پولي تخنیک عمومي ریئس د یو جهادي لیډر مولوي محمد یونس خالص ځوی مولوي انورالحق مجاهد په نامه کس وو، مونږ چي ورسته د طالبانو دخوا ګمارل شوی نور ریئسان ولیده نظر نورو ته انورالحق مجاهد معتدل او نرم خویه انسان راته ښکاره شو، کاکا د انورالحق مجاهد د کوم ملګري نه ماته یو لیک اخیستی وو چي زما په هکله ورته سفارش او مشګلاتو ته د رسیدو غوښتنه شوي وه، ما هغه لیک وسپاره او انور الحق مجاهد ماته دا وویلي چي که څه مشکل سره مواجه
کربلاء؛ د شهامت سمبول او د مذهبي ناندریو ډګر
کربلاء؛ د شهامت سمبول او د مذهبي ناندریو ډګر ولي الله ملکزی له علي، حسن او حسین (رضی الله عنهم) سره مینه او د هغوئ درناوی د هر مسلمان د ایمان او اسلامي ارزښتونو مهمه برخه ده. نن د ۱۴۴۸ هجري قمري کال د محرم لسمه نېټه ده، چې په عربي کې ورته عاشوراء ویل کېږي. د کربلاء پېښه د اسلامي تاریخ یو ډېر دردناک، تاوجن او غمجن فصل دی. ځکه په دې فاجعې کې د رسول الله ﷺ لمسی، حسین بن علي (رض) د هغه د کورنۍ غړي او ملګري په ډېرې بې رحمۍ سره شهیدان شوي او د هر مسلمان زړه پرې دردېږي. که موږ د یوه
عاشورا/«ده محرم »
بسمه تعالیًً. عاشورا/«ده محرم » بسمه تعالی عاشورا ۱۴۰۵ چه روزی است؟ عاشورای ۱۴۰۵ شمسی روز چهارشنبه، چهارم سرطان سال ۱۴۰۵ است مطابق با ۲۵ ژوئن ۲۰۲۶ میلادی و دهم محرم ۱۴۴۸ هجری قمری. (ممکن است با تأیید رویت هلال یک روز جابجا شود.) درسهای عاشورا | پیام کربلا برای زندگی امروز مسلمانان جهان عاشورا فراتر از محرم اولین ماه از سال قمری هجری است و یکی از چهار ماه «حرام» در اسلام بهشمار میرود. این چهار ماه عبارتند از: ذیالقعده، ذیالحجه، محرم و رجب. در آی
د ملي کلتور د پیاوړتیا لپاره دې ادبي او فرهنګي هڅې ګړندۍ شي!
په معاصر پېر کې ادبي او فرهنګي فعالیتونو ته د پخوا په پرتله ډېره پاملرنه کېږي. لیکوالان، شاعران او فرهنګي فعالان هڅه کوي، چې د قلم له لارې خپل رسالت ترسره کړي او ټولنه د پوهاوي، پرمختګ او روښانه راتلونکي پر لور رهبري کړي. د ادب او فرهنګ لارویان دې د خپلو فکري او علمي هڅو پر مټ داسې بنسټونه کېږدي، چې راتلونکو نسلونو ته د ودې او پرمختګ زمینه برابره شي. ادبي او فرهنګي خوځښتونه د لیکنو، لوستنو، غونډو او رسنیزو فعالیتونو له لارې د خلکو د پوهاوي په لوړولو کې مهم رول لري. دغه بهیر د دې لامل ګرځي
بررسی روانشناسانه ازجنایاتِ آمریکا
بررسی روانشناسانه ازجنایاتِ آمریکا عبدالخالق صارم ............................................................... قسمت دوازدهم - وضعیت در مکاتب و پوهنتون های آمریکا در ادامه گذشته - در روز 14 فبروری 2018م، و در روز ولنتاین آمریکایی و در عصر حکومت نخست ترامپ و در مکتبِ استونمن داگلاسِ فلوریدای آمریکا، کسی به نام نیکلاس کروز که روزی شاگرد همین مکتب بوده و بخاطر دلائل انضباطی اخراج شده بود و منتظر بود که چی وقت نوبتش می رسد، تا در زیر نام قوت های ناتو و آ
هنر، زیبایی و رموز هنر وزیبایی
هنر، زیبایی و رموزهنر و زیبایی (قسمت سوم) در قسمت دوم این سلسله ی مقالات گفته شد که آثار و تخلیقات هنری جز مهم فرهنگ انسانی است. شهرت ومقام شامخ بعضی آثار، آبدات، نقاشی ها، اشعار، ناولها، خطاطی و پارچه های موسیقی آنقدر معروف شده اند که حیثیت داشته های مشترک بشریت را تشکیل داده اند(مثالهای آنها نیز داده شده بود). ازینکه در قسمت دوم که فوقاً اشاره شد، تخلیقات هنری جز مهم فرهنگ قلمداد شد، بهتر است روی مسایل فرهنگی بحث مختصری داشته باشیم. البته موضوع فرهنگ خیلی وسیع است، هدف مقالات حاضر،
دموکراسي؛ د افغانستان د راتلونکي لپاره یوه اړتیا
دا لیکنه مې د ۲۰۱۶م کال د جون په ۲۱مه، د هغه وخت له سیاسي او ټولنیزو شرایطو سره سمه لیکلې او (دموکراسي اړینه ده) تر سرلیک لاندې خپره کړې وه. نن، لس کاله وروسته، که څه هم حالات په ډېرو برخو کې بدل شوي، خو د دې لیکنې اساسي مفاهیم او پوښتنې لا هم خپل اهمیت لري. له درنو لوستونکو او ځوانو سیاسي فعالینو څخه هیله لرم چې دا او زما نورې تیوریکي او عملي لارښوونکې لیکنې په دقت ولولي، ورباندې فکر وکړي او خپل علمي او رغنده نظرونه شریک کړي. دا لیکنه د دموکراسۍ د ماهیت، ارزښت او اړتیا په اړه د
دغه ډله !
د ژوندون له پرمخـتګ نه مــو وباسي له کاروان د مدنـــيت نه مــو وباســي سـوکالۍ لارې یې ټـــولي بــندې کړي له آرامــه ســـکونت نه مـــو وباســـي خـــوروي راته ،هــر لوري نـــفرتـــونه دوي له ميني محـــبت نه مــو وباسي راته وتړي د انـــجــونــــــو، مکـــتبونه له باغــو د معــــــرفت نه مــو وباسي ټيـــټوي راته تعلیــم او ســـــواد کچه علمـیت له کيـــفـیت نه مـــو ،وباسي نه پوهیږم دوي په کومه لار روان دي چې مــدار د انسانیت نه مــو،وباسي سید عبيدا
دنېکمرغی اصلی عناصر «واتممت علیکم نعمتی»
اوخپل نعمت مې پر تاسې بشپړ کړی دی . امام ترمذی وایی: که یوڅوک ٌپه وجود روغ اود یوې ورځې خواړه ولری، نوداسې یې وګڼی چې دټولې نړۍ شیان او ښکلاوې ورسره دی . الله تعالی خپل پیغمبر ص ته داسې فرمایلی : «واتممت علیکم نعمتی» هغه کومه لورونه وه چې دپیغمبر ص په اړه بشپړه شوې وه ؟ ایا هغه ماده او که کوم بل شی؟ماڼۍ وې او که کورونه ؟ سره زر وه او که سپین زر؟ قومندانی وه او که مجهوله امیرتوب؟ پاچایی وه او که کوټوالی؟ بهرنی جاسوسان وه او که وطن پال؟ پردی اسعاروه او که رنګه سره اوزرغون کاغذونه .
د چین د کمونیست ګوند په مشرۍ د چین چټک پرمختګ
د چین د کمونیست ګوند په مشرۍ د چین چټک پرمختګ سږ کال د چین د کمونیست ګوند ۱۰۵ کالیزه ده. دغه ګوند په ۱۹۲۱ کال کې تاسیس شو او په ۱۹۴۹ کال کې یې د چین ولسي جمهوریت بنسټ کېښود.د چین د کمونیست ګوند واک ته رسېدل د چین لپاره یو زرین ګام وو چې له امله یې دغه هېواد له اوږدو کړاوونو او کورنیو جګړو خلاص شو او د بې ساري پرمختګ په لور یې ګامونه پورته کړل. چین د کمونیست ګوند ۱۰۵ کلن تاریخ د چین د معاصر بدلون، صنعتي کېدو، اقتصادي ودې او نړیوال نفوذ له تاریخ سره نږدې تړاو لري. د چین د کمونیست ګوند ت
میانجی گری نوین ولې مبهم پاکستان
بحث درینجاست که پاکستان عملا در بلوچستان، وزیرستان، خیبر پښتونخوا ، افغانستان دارد درګیر بمباردمان است وقتل وقتال است که ملل متحد این عمل غیرانسانی را محکوم کرد چطور میتواند میانجیګری کند؟ عمق ستراتیژی صلح وثبات بین المللی درکجا است ؟ انعطاف تاکتیکی به جای بیطرفی مطلق میزبانی مذاکرات لزوماً به معنای داشتن نفوذ مستقیم بر نتایج آنها نیست. اسلامآباد میتواند به عنوان یک «اسلو» مؤثر عمل کند و فضا و دسترسیهای لازم را برای گفتگو فراهم آورد، اما تبدیل پاکستان به ناروی بعدی و میانجی قابل
