ټول   BBC ازادي راډیو امریکا غږ ډیوه


ټرانسپورټران وايي د ډیزلو ګرانېدو له امله به یې کاروبار نور خراب شي

د پاکستان د خزانې وزارت ويلي په نړيوالې منډۍ کې د خامو تېلو د بيعو جګېدو وروسته د ډېزلو په بيعو کې زياتوالی راوستل شوی دی او دوی کوښښ کوي چې د زياتو بيعو اثر کم کړي نو ځکه د پټرولو او خاورو تېلو په بيعو کې زياتوالی نه دی شوی

01.12.2020 ډیوه

پاکستان به د افغانستان سره پولې د انتظام دپاره ځانګړې حکومتي محکمه جوړوي

 د سرکاري مېډيا ترمخه وزير اعظم ويلي پاکستان د خوندي شوي سرحدونو نظام غواړي. هغه په دې لړ کې د کورينيو چارو وزارت ته د يو ځانګړى ډويژن يا څانګې جوړولو احکامات هم جاري کړيدي

01.12.2020 ډیوه

د ګلګت بلتستان بابا جان نزدې لس کاله جېل ولې تېر کړلو؟

په 28 نومبر د ترهګرۍ د قانون لاندې قيد کړل شوي بابا جان په ضمانت د پرېښودلو وروستو خپل هرکلي ته راغون‌‌‌‌‌‌ډ شوو خلکو ته ووې: “که ستاسو مرسته او زور مې مل نه وی لا تر اوسه به په جېل کې پروت وم”.  د بابا جان د پاره نزدې يوه مياشت احتجاجي پرلت شوی و چې په نتيجه کې ورسره ځايي حکومت ومنله چې په ضمانت يې خلاص کړي. بابا جان ته د ترهګرۍ ضد عدالت په کال 2011 کې د 71 کاله قيد اورولی و او ګڼ شمېر ملګرو ته يې هم بيلې بيلې سزاګانې ورکړل شوي دي. بابا جان او د هنزه درې په زرګونو احتجاج کونکو په ياد کال کې د هغه وخت د ګلګت بلتستان د وزير اعلی لاره نيولې وه او د خپلو ‌‌‌‌‌‌ډوب شوو کورونو معاوضه يې غوښتله چې د رپورټونو د مخه پوليس پرې ډزې وکړې او دوه تنه چې پلار او ځوی ياد شوي پکې ووژل شول. په غبرګون کې يې احتجاج کونکو په تشدد ګوتې پورې کړې چې پکې پوليس تاڼې او نور سرکاري وداني وسوزول شول. دګلګت بلتستان يو ځايي خبريال او ليکوال  شبير مير وايي،اوس چې دی خوشی شوی نو ددې دا ثابته شوه چې  بابا جان باندې لګول شوي  تورونه تش دده د سياسي مبارزې پر سر وو چې دغه د اولس د حقونو دپاره وه ، شبير مير  وي او ای ته  وويل: ”نو زه داګنم چه بابا جان يو سياسي مبارز دی ۔ او د خلقو د حقونو  دپاره خبره کوي  او  هغه خلق چې بابا جان ورته ترهه ګر ښکاريده لکه اوس ورته دا معلومه شوه چې دی خو سياسي مبارز وو او دغه سزا يي ناحايزه او زياتې وو "  بابا جان او ملګرو ته يې سرکاري ودانو ته د نقصان رسولو او په امنيتي ځواکونو د حملو کولو په سر د ترهګرۍ د قانون لاندې سزا ورکړل شوه. د هنزه ويلي په زرګونو خلک په کال 2010 کې هغه وخت بې کوره شول چې هنزه سيند ته په عطا اباد کې غر راورغښت او سيند يې ‌‌‌‌‌‌ډب کړو چې د يادې سيمې ګڼ شمېر کلي يې له سوبه ‌‌‌‌‌‌‌ډوب شول. د بابا جان د مقدمې د قانوني حيثيت په اړه د پېښور هاي کورټ پخواني جج او د بشري حقونو مبارز شير محمد خان ‌‌‌‌‌‌‌ډيوه ته اوې: “په بابا جان باندې په نوم کوم جرم نشته. نه يې چاته نقصان رسولی نه پرې کومه بله ځايي مقدمه شته. د هغه غټ جرم دا دی چې د خلکو مدعي دی”.  بابا جان چې په 12 ‌‌‌‌‌‌ډسمبر کال 1974 کې په هنزه کې پيدا شوی د عوامي ورکرز ګوند غړی او د لفټ د سياست سره تړلی دی. څېړونکي وايي بابا جان بيا هم بختور دی چې مقدمه پرې جوړه شوه خو ژوند يې وساتل شو ځکه چې د ايکشن اېن اي‌‌‌‌‌‌ډ اف سېول پاور په نوم د تور قانون لاندې لکه د زرګونو پښتنو په کلونو کلونو بې مقدمې او بې عدالته ورک خو نه دی. په سوشل مي‌‌‌‌‌‌ډيا بحثونه راپورته شوي کچرې بابا جان د احتجاج کونکو د تشدد په تور ترهګر ګرځېدلی ولې د وزير اعظم عمران خان او د هغه د ګوند په کال 2014 کې د امنيتي ځواکونو په وهلو ټکولو، پارلمان وداني د حملې او سرکاري شتمنو ته په زيان اړولو دغه قانون ونه کارول شو؟ د مړ شوي خادم حسين رضوي ګوند تحريک لبيک پاکستان هم د تشدد په احتجانو تورن دی او د مشرانو خلاف يې مقدمې جوړې شوي خو سزاګانې نه دي ورکړل شوي.  د بابا جان د لسو کالو په قيد او د هغه د کورنۍ په حالت چې ګني څوک به دوی ته د لسو کالو دا وخت او عمر بيرته ورکړي ‌‌‌‌‌‌ځايي صحافي شبير حسين ډيوه ته وايي: “لس کاله پس حکمرانانو ته دا معلومه شوه چې بې ګناه و او سزا يې ناجاېزه وه”.  

01.12.2020 ډیوه

په خېبر پښتونخوا کې ماشومانو ته د پولیو ضد څاڅکو ورکولو د کېمپېن دویمه ورځ 

په خېبر ضلع کې ۲ لکه ۱۳ زره ماشومان د پولیو ضد څاڅکو هدف دي. که څه هم خېبر نه د پولیو مثبت پېښې رپورټ شوي دي، د پولیو کېمپین په وخت خلک حکومت نه د خپلو غوښتنو په صورت کې د پولیو څاڅکو څخه انکار کوي

01.12.2020 ډیوه

د ايډز نړیواله ورځ: په پاکستان کې د ايډز په ناروغانو کې خطرناکه اضافه ولې روانه ده؟

نن د سمبر اوله نیټه، د ایچ ايي وي ایډز د مخنیوي د ورځې په توګه په داسې کې لمانځل کیږي چې د پاکستان په ګډون ټوله نړۍ د کورونا د وبا د لاسه د سختو چیلنحونو سره مخ ده. ماهران وايي ممکن ده ددې وبا د لاسه په راتلونکو کلونو کې د ایچ ايي وي په رنځورانو کې نوره اضافه وشي. رپورټونه وايي پاکستان د نړۍ په هغو 11 هیوادونو کې دی چرته چې د ایچ ايي وي رنځوران ورځ تر بله سوا کېږي. روان کال د جولايي په میاشت کې د پاکستان د صحت پارلیماني سیکترې نوشین حامد ویلي وو په هیواد کې د ایچ ايي وي ایډز 25000 تصدیق شوي رنځوران دي خو ټوله شمیره یې 183000 زره ده. خو څو میاشتې د مخه د پاکستان د ایډز د مخ نیوي د پروګرام مشر ډاکټر عبدالبصیر اڅکزي وایس اف امریکه ته دا شمېرې نورې هم ډېرې یادې کړی وې. هغه ویلي وو د ایډز تصدیق شوي ناروغان نزدې 40000 زره ده. د ډاکټر اڅکزي په خیال په دې شمېرو کې په تېزۍ سره اضافه ځکه کېږي چې خلک ددې  مرض حال نه ويل غواړي. د پېښور د حیات اباد میډېکل کمپلېکس ډاکټر فاروق وایس اف امریکه ډیوه ته ويلي دي دا مرض په طبعي عمله کې هم خپرېږي ځکه چې کوم خلک ناروغان وي هغويي خپله معاینه او ټېسټ نه کوي او دا معلومه نه وي چې د کوم تن علاج روان دی هغه ته ایچ اي وي ایډز دی. هغه وویل د جنسي مباشرت او وېنې د لارې د خپرېدلو نه علاوه: “نيډلز (ستنې) بیا بیا استعمالول هم ددې یو غټ علت دی” یواځې د پاکستان په پختونخوا صوبه کې 5570 رنځوران رجسټرډ دي. په دويي کې څه د پاسه 1100 ښځې هم دي. ماهران وايي ددې رنځ په حقله چې کله څوک خبر شي نو بیا هغه تن زیاتره د تنهائ ښکار شي. ډاکټر فواد الله خټک وايي:  “کله چې د دوي نه په کور، علاقه کې نفرت شورو شي نو بیا دوي زهني مریضان شي” د ډاکټر اڅکزي په خیال باوجود ددې چې په هیواد کې نزدې سل داسې مرکزونه دي چې هلته ددې مرض ټیسټونه کیږي خلک ټیسټونه نه کول غواړي. ماهران وايي د پاکستان د سنده صوبې لاړکانه ښاریه ددې رنځ غټ مرکز جوړ شوی دی او یواځې په رتو ډېرو مرکز کې 1500 کسان رجسټرډ شوي دي. په شهید بینظیر بټو میډیکل انسټي ټیوټ کې د کمیونټي میډېسن ډین ډاکټر سعید شیخ وايي په لاړکانه کې ددې رنځ په تیزۍ سره د خپرېدلو یو غټ علت دا دی چې دلته د نشه ایزو موادو د پاره سرنجونه کارول کېږي او کوم ناروغان چې د بهر هیوادونو نه ځان سره دا رنځ راوړي هغويي دا خبره پټه ساتي.  د پاکستان د صحت وزارت ويلي دي د هیواد په جیلونو کې هم دا مرض په تېزۍ سره خورېږي. د رپورټ تر مخه روان کال د هیواد په جیلونو کې د ایډز نزدې 500 رجسټرډ رنځوران وو.   د ملګرو ملتونو د صحت نړیواله اداره واي پاکستان د نړۍ په 11 هیوادونو کې یو دی چې د ایډز ناروغي پکې ډېره په تېزۍ خورېږي. د ادارې د پاکستان څانګې رپورټ وايي د پاکستان په ګډون په نوره نړۍ کې هم ددې رنځ د لاسه د مړه کیدونکو په شمېره کې خطرناکه تیزي روانه ده.  تیرکال په ټوله نړۍ کې نزدې اووه لاکه د ایډز یا دې سره تړلو ناروغیو د لاسه مړه دي. د ملګرو ملتونو د ایډز د مخنیوي پروګرام وايي سږکال د ایډز د مخنیوي ورځ په داسې حال کې کېږي چې نړۍ د کورونا د وبا سره مخ ده. اداره وايي د کورونا وبا د لاسه ددې رنځ په مخنیوي کې چیلنحونه لا هم سوا شوي دي. ادارې د نړۍ په هیوادونو غږ کړی دی چې ایچ ايي وي او نورو وباګانو د مخ نیوي لپاره  پنګې سوا کړي. اداره وايي د کورونا وبا په وجه ممکن ده په راتلونکو کلونو کې ایچ ايي وي د لاسه د مرګونو شمیره نوره سوا شي. اداره وايي د 100,000 نه تر نزدې 300,000 اضافي خلک ایچ اي وي نه اغیزمن کیدی شي او د کال 2022 پورې د 70,000 نه یو 150,000 پورې اضافي کسان مړه کیدی شي.  اداره وايي دا وخت په نړۍ کې نزدې 38 میلینه خلک د ایچ ايي وي ایډز ښکار دي د 26 میلینو درملنه روانه ده. په کال 2019 کې نزدې 7 لکه کسان دې وایرس سره تړلو ناروغو وژلي دي.

01.12.2020 ډیوه

د شمالي وزیرستان د وژل شويو څلورو مشرانو کورنۍ وايي دوی د چا سره شخصي دښمنۍ نه وې

که څه هم پوځ او حکومتي چارواکي وايي د عملیاتو وروسته شمالي وزیرستان د وسله والو څخه خالي شوی او په سیمه کې امنیت پرځآی کړی شوی دی خو د ځايي خلک او د پښتون ژغورني غورځنګ مشران په شمالي وزیرستان کې د امنیت صورتحال تشویشناک بولي او وايي په علاقه کې د هدفي وژنو لړۍ اوس هم دوام لري

01.12.2020 ډیوه

افغانستان کې اوس هم په زرګونو پاکستاني طالبان حقاني شبکې دپاره کار کوي،رحمت الله نبیل

د افغانستان د ملی امنیت پخوانی رئیس رحمت الله نبیل وایي په افغانستان کې اوس هم پاکستاني طالبان د افغان طالبانو سره موجود دي چې ډیری یې د حقاني شبکې لپاره کار کوي.

01.12.2020 ډیوه

دکرونا وایرس وباء کې به حج کله معمول ته راګرځي ؟

دپاکستان دمذهبي چارو مرکزي وزیر نورالحق قادري وایي ترڅو چې د کرونا وایرس ضد ویکسین مخې ته نه وي راغلي ترهغې به دمعمول په څېر حج نه کیږي.

01.12.2020 ډیوه

دیو شواروز دننه پاکستان کې په کرونا وایرس۶۷کسان مړه شوي دي

سرکاري شمیرې ښایي چې پاکستان کې دتیر یو شواروز په مهال په کرونا وایرس نور ۶۷ کسان مړه شوي چې د څلورو نیمو میاشتو په موده کې دیو شواروز دننه دمړینو دا تر ټولو لوړه کچه ګڼل کیږي.

01.12.2020 ډیوه

د پاکستان کرکټ لوبډلې په کپتان بابراعظم د جنسي اړيکو تور، عدالت ځواب غوښتی

د پاکستان کرکټ لوبډلې په کپتان بابراعظم د لاهور يوې جينۍ تور لګولی چې د هغې سره يې د لسو کالو تعلق پاتې شوی جنسي اړیکې يې ورسره ساتلي او د واده کولو د دروغو تورونه يې پرې لګولي دي.

01.12.2020 ډیوه

د چمن د پېښې مقدمه د قانون نافذؤنکو ادارو پرضد درج کړی شوې

د افغانستان سره د چمن د پولې د پېښې مقدمه د قانون نافذؤنکو ادارو پرضد درج کړی شوې ده، خو په مقدمه [اېف ايي ار] کې د کومې ادارې نوم نه دی ويل شوی. یاده مقدمه د ليويز ځواک د تحصيلدار سره درج کړی شوې ده.

01.12.2020 ډیوه

اصفه بهټو، د پيپلز ګوند او د مخالفينو د اېتلاف نوې څېره

د پاکستان د وژل شوې پخوانۍ وزير اعظمې بېنظير بهټو کشره لور اصفه بهټو که د خېر ښېګړې په کارونو کې د برخې اخستلو لپاره مشهوره وه خو په ملتان کې د تحریک انصاف د حکومت مخالفه ګوندونو جلسې ته د وينا وروسته، هغه د خبري ادارو د سر خبر جوړه شوې ده.

01.12.2020 ډیوه

په ایران کې ماتم - وژل شوی ساېنسپوهه خاورو ته سپارل شوی

د ګل/ دوشنبې په ورځ د ایران ستر ایټمي ساېنسپوهه محسن فخریزادی د جنازې مراسم په داسې مهال ترسره شوي چې په ټول ایران کې ماتم لمانځل شوی. د فخریزادی د مرګ وروسته ایراني مشرانو د غچ اخېستو ګواښونه هم کړي.  د ایران د دفاع وزیر جنرال عامر هاشمي د جنازې د مراسمو په مهال ویلي، د فخریزادی مرګ به ایرانیان نور هم یو ځاې او ژمن کړي.‌ نوموړي ویلي هیواد به ٫٫ د نور طاقت او زور سره٬٬ د هغه کار وړاندې بوځي. د محسن فخریزادی جنازه د ایران د دفاع وزارت په ودانې کې دننه شوې.  فخریزادی د جمعې په ورځ هغه مهال وژل شوی کله چې هغه په خپل ګاډي کې د ابسرد ښارګوټي سره سفر کوو.  ایران د دغه وژنې تور به اسرایل پورې کړی. د اسرایل د استخباراتو وزیر ایلي کوهېن د ګل/ دوشنبې په ورځ د اسرایل یو ریډیو ته ویلي، هغه ته نه ده معلومه چې د برید ذمه وار څوک دي.  د دغه برید په ځواب کې د ایران پارلیمان په یو قانون بحث هم پېل کړې چې تر مخه به یې د ایټمي توانایې نړیوالې ادارې څارونکو په ایران کې کار ودروي.‌ په ایران کې دا تازه پېښې په داسې وخت کیږي چې دوه میاشتې وروسته به د امریکا صدر منتخب جو باېډن د صدارت سوګند پورته کوي چا چې د وړاندې نه د کال ۲۰۱۵م ایټمي لوظنامه کې د یو ځاې کیدو خبره کړې ده. په دغه معاهده کې د ایران ایټمي پروګرام محدودولو په سر په ایران لګیدلي بندیزونه نرم کړل شوي وو.  په کال ۲۰۱۵م کې شوې دغه لوظنامه د ایران او نړۍ شپږو سترو هیوادونو ترمنځه شوې وه. د دغه لوظنامې مقصد دا خبره یقیني‌ کول وو چې ایران به ایټمي وسله نه جوړوي.  ایران بیا بیا وايي ایټمي پروګرام یې د پرامنه مقصدونو لپاره دی. 

30.11.2020 ډیوه

د کورونا واکسین په اړه وروستي مالومات

واشنګټڼ - د مډرنا په نامه امریکايي درمل جوړونکې کمپنۍ ویلي، دوی په امریکا او اروپا کې د خپل کورونا واکسین لپاره بیړنۍ اجازه غواړي ځکه دا واکسین د ازمېښت له پلوه ۹۴ فیصده اغېزناک دی. د مډرنا او فایزر په نامه د امریکايي کمپنیو لخوا دا ډول وړاندیز دا معنی لري چې روغتیايي کارکونکي به د ډیسمبر تر نیمايي پورې وکولای شي ناروغان د وایرس په وړاندې ځواکمن کړي، کچېرې دغه کمپنۍ اجازه ترلاسه کړي. مډرنا ویلي، دوی په ۳۰۰۰۰ انسانانو باندې د واکسین کلینیکي ازمېښت ترسره کړی دی. مډرنا ویلي، ۱۹۶ رضاکارو په کورونا اخته کسانو کې ۱۸۵ تنو ته د دروغو واکسین ورکړل شوی وو او یواځې ۱۱ ته د دوی اصلي واکسین ورکړل شوی وو چې په پایله کې په هغو ۳۰ کسانو کې د کورونا سخته ناروغي‌ ولیدل شو کومو ته چې د دوی واکسین نه وو ورکړل شوی او یو تن ترې مړ شوی هم وو. د مډرنا او فایزر کمپنیو لخوا خپلو واکسینونو ته د بیړنۍ اجازې غوښتنه په داسې حال کې شوې ده چې په امریکا کې د کورونا ناروغانو شمېر په زیاتېدو دی او هره ورځ پکې په لسګونو زره د کورونا نوې پېښې ثبت کېږي. روغتیايي چارواکي وېره څرګندوي چې چې دوی سره د وایرس د لا نور خپرېدو وېره ده ځکه د تېنکس ګوېنګ ډې د رخصتیانو لپاره خلکو روغتیايي پاملرنې په پام کې نه وې نیولې او همدارنګه د نوي کال او کرسمس لپاره یو ځل بیا دوی سفرونه وکړي. د جان هاپکنز پوهنتون د شمېرو له مخې، په امریکا کې تر ۲۶۶۰۰۰ زیات کسان او په نړۍ کې له ۱.۴ میلیونو څخه زیات خلک له کورونا څخه مړه شوي دي. د امریکا روغتیايي چارواکي وايي، تر ۲۰ میلیونو زیات امریکایان ښايي د ډیسمبر په وروستۍ نیمايي کې د کورونا واکسین ترلاسه کړي چې لومړې به روغتیايي کارکونکو، بیا زړو او هغو خلکو ته چې په نرسینګ کورونو کې پراته دي ورکړل شي. همدارنګه په میلیونونو نورو امریکایانو ته به د ۲۰۲۱ کال په لومړیو میاشتو کې واکسینونه ورکړل شي که څه هم ځینو څېړنو ښودلې ده چې په هرو لسو کې څلورو امریکایانو ویلي،‌ چې دوی به واکسین نه اخلي. د امریکا د خوړو او درملو اداره د ډیسمبر په لسمه نېټه د فایزر د واکسین او یوه اونۍ وروسته بیا د مډرنا د واکسین کتنه کوي.  

30.11.2020 ډیوه

آسټرالیا: چین دې د هغه ټویټ په اړه معافي وغواړي چې د افغانستان په اړه یې کړی

د آسټرالیا وزیراعظم سکاټ مورېسن د چین له حکومت نه غوښتي چې د یو چینایي چارواکي په سرکاري ټویټر باندې خپور شوی د افغانستان جګړې د جنګي جرمونو په اړه "کرکجن" ټویټ بېرته ډیلیټ (ړنګ) کړي او د آسټرالیا نه دې معافي وغواړي.

30.11.2020 ډیوه

OK
This site uses cookies. By continuing to browse the site, you are agreeing to our use of cookies. Find out more