مقالې
ټکنالوژي، سیاست او د عدالت پوښتنه
ایا د نوې زمانې په راتګ سره ټولنیز فکرونه زاړه شوي؟ ځینې کسان ځای ځای داسې نظر وړاندې کوي چې د نویې زمانې په راتګ سره چې نړۍ د نانوتکنالوژۍ (Nanotechnology) او روباټونو پر لور روانه او له حکومتونو سره د مستقیمو معاملو رول زیاتیږي، نور د شعارونو او ټولنو دوران تېر او دا د تاریخ کندو ته سپارل شوي دي . په دې مختصره لیکنه کې په نوې زمانه کې د ټکنالوژۍ او ټولنیزو فکرونو د اړیکو په اړه یو ځغلند نظر اچوو. بلې، نړۍ د بېساري تخنیکي بدلونونو له پړاو څخه په چټکۍ تېریږي. مصنوعي ځیرکتیا، نانو
سازمان ملل متحد، نه سازمان است نه ملل است و نه هم متحد
سازمان ملل متحد، نه سازمان است نه ملل است و نه هم متحد عبدالخالق صارم ............................................................... قسمت بیستم در ادامه گذشته 4- صندوق بین المللی پول، یک خنجر اقتصادی علیه مسلمانان یکی از اهرم های نظام استکباری غرب آدمکش که در پوشش یک سازمان تخصصی بینالمللی و در پس نقاب دروغینِ علمی، تخصصی، بین المللی و بشر دوستی، خود را پنهان نموده است، صندوق بین المللی پول می باشد که سیاست های توصیه شده توسط این صندوق و سازمان شیطان
چرا نهضت جدید سوسیالدموکراسی افغانستان از ابتدا آغاز میشود؟
سخن نخست: سقوط جمهوری اسلامی افغانستان به فروپاشی یک نظم سیاسی- حقوقی انجامید که در چارچوب آن، نظام حزبی و ساختارهای نهادی پیشین نیز مشروعیت و کارکرد خود را از دست دادند. این مقاله استدلال میکند که آغاز فعالیت نهضت جدید سوسیالدموکراسی افغانستان از ابتدا، نه یک انتخاب سلیقهای، بلکه پاسخی عقلانی به گسست ساختاری نظم گذشته، فرسایش نهادی احزاب پیشین و فقدان یک سنت سوسیالدموکراسی نهادینه در کشور است. مقاله نشان میدهد که تنها با تعریف نو از هویت، برنامه و سازماندهی سیاسی میتوان زمینهٔ شکل
ښځه او د ملا له خولې د هغې بدل انځور
ښځه او د ملا له خولې د هغې بدل انځور انتقادي نظر: څلورمه برخه حبیب الله بچه سقاو چې په ۱۹۲۹ کال، د یوې لنډې مودې لپاره کابل کې واک ته ورسید، د مجددي د کورنۍ په ملاتړ په یو فرمان کې څرګندوی چې د افغاني ښځو دنده خوشایان ټول او موټي کول دي. دی وایې، د نجونو ښوونځي وتړۍ چې دوی خپلو دندو ته وګرځي او یوازې خپلو دندو ته پام ولري. بچه سقاو دا پرېکړه پخپلسر نه وه کړې، بلکې د مجددي کورنۍ په مذهبي ملاتړ یې ترسره کړې وه. مجددي کورنۍ چې خپله یوه ازاده اوعیاشه کورنۍ وه، د غازي امان الله خان د تجدد
لطیفه
دایران انقلاب په کال ۱۹۰۶م کې ټول ولس اوفوج په دو ډلو وویشل شو : یوې ډلې غوښتل چې ټول واک دشاه په قبضه کې وی دوی ته یې استبدادیان ویلې. دومې ډلې غوښتل چې اختیارات باید د پارلمان اومنتخبو تعلیم یافته وزیرانو لاس کې وی اوداډله دمشروطه په نوم یادېدله. دغو دو ډلو لکه اسلام آباد او کابل / کندهار هرځای کړکیچونه سره درلودل او ملک کې یې له بی نظمی، انارشۍ، سرتمبګی او نا اهلی اخری درجې ته رسېدلې وه! په دې ورځو کې یو نااهله ملا تهران ته تللو کله چې ښار ته نژدې شو یو فوجی هغه سملاسی ودراوه اوپوښ
ښځه او زموږ په دود او کلتور کې د هغې بدل انځور
ښځه او زموږ په دود او کلتور کې د هغې بدل انځور انتقادي نظر: دریمه برخه زموږ د ادبي چاپیریال تر څنګ، د دود او کلتور په ځینو برخو کې هم د میرمنې ځای چندان د درناوۍ او احترام وړ نه ښکاري. دا چې ویل کېږي«ښځه په کور یا په ګور»، زموږ په چاپیریال کې د ښځو په اړه تر ټولو ناوړه او بې انصافه څرګندونه ده. دا چې دغه څرګندونه به له پردي کلتوره زموږ ټولنې ته راغلي وي او یا به زموږ خپله وي، یوې څېړنې ته اړتیا لري. زموږ په ټولنه کې یو شمېر متلونه، عادتونه او نالیکلې څرګندونې شته چې د ځينو شعر
د طالبانو د حکومت په مشرتابه کې اختلافات او ریښې یی
د ۲۰۲۱ کال په اګست کې افغانستان کې د طالبانو بېرته واک ته رسېدل د دې هېواد په سیاسي تاریخ کې یو مهم بدلون و. له شلو کلونو جګړې وروسته، چې طالبان پکې د امریکی او د هغې د متحدینو له ملاتړه برخمن حکومت پر ضد جنګېدل، دغه ډله یو ځل بیا د افغانستان واک په لاس کې واخیست او د اسلامي امارت د بیا ټینګښت اعلان یې وکړ. د واک له نیولو وروسته، د طالبانو مشرتابه هڅه وکړه چې ځان د یوه منظم، متحد او قوي حکومت په توګه وښيي. خو له نږدې څېړنې څرګندېږي چې طالبان یو واحد او همغږی غورځنګ نه دی. د دې ډلې په مشرتابه
ښځه او زموږ په ادبي چاپیریال کې د هغې بدل انځور
ښځه او زموږ په ادبي چاپیریال کې د هغې بدل انځور انتقادي نظر: دوهمه برخه د پښتو د ځینو لنډیو سربېره چې د دې لړۍ په لومړۍ برخه کې ورته اشاره وشوه، په ځینو پښتو شعرونو کې هم د ښځې بدل انځور پریمانه لېدل کېږي چې په لاندې کلمو کې پټ شوی دی: پرده، ستر، حیا، ناموس، غیرت، عفت، کور، پټ تیا، ښکاره توب، فتنه، حجاب، وفا، جفا او داسې نور. دا کلمې په شعرونو کې زیات وخت د استعارو، تشبهاتو، کنایو او اشارو په بڼه کارېدلي او د ښځو بدل او پیکه انځور یې وړاندې کړی! په پښتو شعرونو کې یو شمېر شاعرا
ټولنیزې شبکې څنګه وکارول شي!؟
په ننني ټکنالوژیک عصر کې فیسبوک او نورې ټولنیزې شبکې زموږ د ارتباطاتو یوه مهمه برخه ګرځېدلې ده. دغه شبکې د اړیکو جوړولو، معلوماتو شریکولو او د نويو نظریو د زده کړې لپاره غوره وسیله ده. خو ددې ترڅنګ کاروونکي باید هڅه وکړي یوازې هغه مطالب، مضمونونه او معلومات خپاره کړي، چې د خلکو لپاره د لوستلو ارزښت ولري. په دې وروستیو کې د کابل ښاروالۍ له لوري په څلورلارو کې د لیکدړو نصب ترسره شوی، چې د سیمو نومونه په دواړو ملي او انګلیسي ژبو ذکر شوي دي. دا یو ښه اقدام دی، چې خلکو سره د سیمو د پېژندنې او
د ټولنې په پرمختګ کې د ځوانانو مسئولیتونه!
ځوانان د ټولنې هغه بنسټیز او فعال قشر دي، چې نه یوازې د ټولنې د ښه والي؛ بلکې د هېواد د آبادۍ او پرمختګ لپاره تر ټولو زیات مسوولیت پر غاړه لري. د ځوانانو د مسئولیتونو د ښه پوهېدو لپاره اړینه ده، چې په لومړي سر کې ټولنه وپېژنو، چې ټولنه څه ته وایي؟ ټولنه د انساني ژوند هغه چاپېریال دی، چې وګړي پکې د ګډو موخو، اصولو او ارزښتونو پر بنسټ یو له بل سره ژوند کوي. کله چې وګړي سره یو ځای او مېشت شي، ټولنه رامنځته کېږي. په هره ټولنه کې درې ډوله وګړي ژوند کوي؛ ماشومان، ځوانان او مشران. په دې لیکنه کې
شعرونه
زه او خیال !
چې ســـاقي په لاس کــــــــې راکړله ، جـــــــامونه رانه هیر یې کـــــــــړل ، د تیر عــــمر غــــــمونه کرۍ شــــــــــــپه ده ،او ټــــــــــولي ده ، د رندانو زه او خـــــیـال ،او د بد مســــــــــــــــتو آوازونه چــــیرته لاړې ، ای زمـــا فلســــــــــفي خـــــیاله راشه وســــــــــپړه ، د نوي ژوند بابــــــــــــــونه یو ځـــــــــل بو می ځــــــــه لــه خوده ، بیخوديه چې هجران لمــــــــبو می زیات کــړله ، دردونه د هســــــــتي په معـــــــــــما ، باندی
مثنوي: ٫کیږي هغه چي دي کړي وي٫
دنـیـکۍ ونــه کــوي تـــل مـېـوې خوږې دبــدۍ ونــه کـــوي تــل مـېـوې ترخې د ولي نه مـڼه غــوښتـــل کله وي کارسم چــي کــرې اوربشـي وبه نه رېـبـې غـنم خــــبــره بې بنسټه بـېـلامـله دنـاپـوه وي خـبـره دپـوهـانـو بادلـیله بــرهــاني وي ناپوه چــي سي پـتنـګ نــوسي په جــنګ نه لري دلیل سي بې دلیله په غـورځنګ چاچي وي وژلی،پخپله هم دی وژل سوی دنن تاریخ زمــوږپــه داکــړنو رنګـین سوی
د بیدارۍ وږمې!
سپتمبر دوهمه ۲۰۲۲ کال دوبی د بیدارۍ وږمې د زړه په ســترګو،ړندیدو نه ،نه لــیدل ښه دي له بی کیفــــیته خـــندا نه،ژړیــدل ښــــــه دي چې اشــــارو د زمــانې نه، عــبرت نه آوري بیا له دا هســــی اوریـــدو نه، کڼیدل ښــه دي چې په درست عمر،د چا په درد کې دوا نشي داسي حیـــات او اوسـیدو نه ،ورکیدل ښه دي چې متانت خپل، په مقام او چوکی نه ســــاتي داسي مقام نه خــــو له سره ، پرزیدل ښه دي د ضدیت په خره سپاره به،تر څـــو مونږه یو مصلـــحتونو ته هم غاړه، ایښـ
د عبرت ګذرګاه !
له ســترګو می د اوښــــکو دریابونه ، لـــکه باران ځي چې وینمه له مخي می ، څــــه خواږه خواږه یاران ځي د عبرت نښـــي به نور څـــه وي ، ګذر ګــاه کې د دنیا یو په یو چې مو لــه مخي ، هره ورځی آشــــنایان ځي پښــیمانه د هفــــــــــتو ، مـیاشتي ورځـــــو او د کـــــلَویم ځکه هر لمحه د خولي نه می ، آهـــــــونه او افغان ځي بی قدرۍ او بی ارزۍ کې ، ښه وخــتونه رانه تیر شول چې د عمر په بازار کـې ، اوس هر څه رانه ارزان ځي په ویره ویره درومومم ، په هـــر ګرزونې ، او پیچو
ازلیت !
کال ۱۳۷۶پیښاور د هستی د خالق په ثنا او صفت کې ازلیت درنه چوپتــــیا کــــې ، دا د لوی آسمـــــان ستا د قدرت او عظمـــــــت ، نښــــــــي دي په تـــــور تورتم، د سمــــــــــــــندرو په تل ســــــــــتا د بی شانه ، ازلیت نښــــــــي دي په دروند رفتـــــــــار، او قدمــــــــــو د عدم ستا عظـــــــمت ، او ابدیت نښــــــــي دي په وران ویـــــــجاړو ، ادیرو کـــــــې د ډار ستا د قدرت او د هیــــــــبت ،نښــــــــي دي تورو تیارو ، او ظلـــــــــمت کـ
د اقبال لاهوري د یوې څلوریزې ژباړه:
د اقبال لاهوري د یوې څلوریزې ژباړه: اسیا یک پیکر اب وګل است ملت افغان در ان پیکر دل است از فساد او فساد اسیا است از ګشاد او ګشاد اسیا است ژباړه: که اسیا ده د اوبو خټو ریتاړه نو افغان ملت یې زړه بوله له اره ودانۍ سره یې سیمه ودانېږي ویجاړۍ سره یې سیمه شي ویجاړه د ۲۰۲۵ کال د ډېسمبر ۱۵ مه سرلوڅ مرادزی
د سو کالۍ په تمه!
د ســـاقی او د ډک جــــام خــــوبونه وینم په نشــــو کې د ناکام خـــــــوبونه ویــــنم پیاله ډکه کړم بیا لاړ شـــــم، بیــخودۍ ته د ســــحر، او د ماښــــــام خــــوبونه وینم په څــــپو د سمــندر کې، هر خــــوا اوړم د ســـاحـــل په دود آرام خـــوبونه ویـــــنم آرامی د درســـــت وجـود رانه فرار کړي هـغه وخـــــت چې د انجـــــام خوبونه وینم د مخلوق خـــدمت ته مــلا می ده چورماته خو خـــــلوت کې د احـــرام خـــوبونه وینم سوکالۍ په تمـــه، شـــپی ورځـــي تیر
پریشان ژوند!
سید عبیدالله نادر پریشان ژوند نه پـوهیــږم چې په کـومی خــــــــوا روان یم چې منــــــزل ته نه رســـــــږم ســــر ګردان یم وروســـــته پاتي د دنـــــیا له علم و فـــــن یم ایــستل شــــــوی، مـدنیـت له کــــــــاروان یم له خـپل حـــال او له ماضی نه خـــــــبر نه یم په بد حـــال یمــــــه اخــــــته او پریــشان یم په هــر ځــای کې زمــــــا ویــــــــنه ده تویږي ښــــــودل شـــــوی نمــــرودانـــو ته ارزان یم پټ دردونه دي له ځــــانه ســــــــر
دنوروئې پڅه
ته چي ځان ترنوروپوه بـولـې پڅه ونـــوروتـــــه په ګــــوته نغـــوتې کـوې پڅه لارښـوونه اوګلې ونــوروتـه کـوې نــه وینې خــــپل عـیـب وګړوته ګهېږې پڅه سمون له ځانه پایله وه نورڅه کوي ځان دي دی هـېــرکړی ګــډ پردو ته ئې پڅه خبـري ډېرآسانه کړنه بیاستـونزمنه وړوکې کــړنه ښه ده ډېـر ویل اوبهـانې پڅه ته به راته وائې چي ګډئې ته پخپله ښه وائې: ځان به کم زه سم خودنوروئې پڅه
سترګې
چې لري سترګې په دا شانې خمارې ډېر به وباسي دې کلي کې له لارې چې په یو نظر له نورو نه سا اخلي سترګي نه دي بس قاتلې دي خونکارې تش دیدن یې میسر خلکو ته نه دی دم قدم یې په کوڅه کې خلک څارې بې له میو هم نیشه ښکارې له سترګو په نیشه یې عشق له سترګو وهي دارې چې په تش کاته راولولېده بې هوښ شو سترګو وکړې په مرادزي هسې چارې سرلوڅ مرادزی
