ټول   BBC ازادي راډیو امریکا غږ ډیوه


نورستانیان د څارویو له وړیو او وژغنو څه ډول دودیزې جامې جوړوي؟ 

په نورستان کې لا هم خلک د څارویو له وړیو او وژغنو جامې جوړوي، دا چې دوی په واورینو او سړو سیمو کې ژوند کوي، نو په خبره یې په کورونو کې د څارویو له وړیو جوړېدونکي جامې ګرمې دي. دوی وايي، غواړي دغه لرغونی دود ژوندی وساتي او د وړیو څخه په معاصر ډول مصنوعات جوړ کړي خو په ټکو یې دې برخه کې د دولت مرستې ته اړ دي . د نورستان خلک له پخوا راهېسې له وړیو څخه په خپل لاس د جوړو شوېو جامو په اغوستلو مشهور دي. دا غرنی ولایت چې سوړ ژمی لري، د اوسیدونکو په وینا یې د وړیو جامې دوی په سړه هوا کې تاوده ساتي. یو مهال د نورستان لېرې پرتو سیمو ته د تګ راتګ برخه کې شته ستونزې د دې لامل شوې وې چې خلکو ته یې له بازارونو معاصر مصنوعات ونه رسېږي. هغه مهال د دې غرنیو سیمو اوسیدونکو تر ډېره خوراک او پوښاک برخه کې له خپلو ځايي وسایلو په دودیز ډول کار اخېست.  اوس که څه هم د نورستان تر لېرې- لېرې سیمو تګ راتګ نسبتاً اسانه شوی او خلک یې د کابل په ګډون د افغانستان بېلابېلو ښارونو ته تګ راتګ کوي، خو دوی کې ګڼو یې  ځینې پخواني دودونه لکه له وړیو جامې جوړول په یو ډول وساتي. د نوروستان یو شمېر اوسیدونکو ازادي راډیو ته وویل، د څارویو له وړیو او وژغنو د جامو جوړول ورته له نیکونو پاتې‎ او غواړي دا دود وپالي، خو د څارویو له وړیو او وژغنو نورستانیان په څه ډول دودیزې جامې جوړوي؟  د دې ولایت د وانټ وایګل ولسوالۍ اوسیدونکی عبدالحکیم سجاد یې په اړه وايي: " د سرطان میاشت په ګرمۍ کې وړۍ او ویختان په څارویو غټ شوي وي، په هغوی هم ګرمې بده اغېزه کوي، نو چوپانان ترې ویښتان قینچي کوي، هغه په پاک ټوکر کې راټولوي، بیا يي په صابن پاکوي، وروسته يې په ویرانچي (ډانډس )باندې دانه دانه کوي. بیا ترې غونډاري جوړوي، له غونډارو څخه په چاتر (څرخې )تار جوړوي. په څرخه نري او پلن تارونه جوړیږي، نری تار د واسکټ،پکول او څادر لپاره کارېږي او غټ تار د اوټ (پرتوګ) لپاره  کارول کېږي."        د سجاد په خبره چې ژمي کې سړي د څارویو له څرولو او ښځې د پټو له کارونو وزګارې شوې وي، نو په ګډه په کورونو کې له برابرو کړو تارونو  پکولونه، چپنې، جامې، څادرونه او نور توکي جوړوي.  له وژغنو او وړیو د جامو جوړول یوازې په مرکزي نورستان کې دود نه دي، بلکې د ختیځ او لویدیځ نورستان اوسیدونکي هم د ژمي پر مهال د یادو توکو په جوړولو بوخت وي . د لویدیځ نورستان د نورګرام ولسوالۍ اوسیدونکی صاحب داد همدرد وايي، له وژغنو او وړیو د جامو جوړول ډېر ستونزمن دي، خو خلک اړ دي چې په واورو او یخنۍ کې د ځان ګرم ساتلو لپاره دغه لباسونه جوړ کړي: "خلک د حیواناتو له وړیو او وژغنو ګرمې جامې جوړوي،لکه ویټ ورته وايي لنډ پرتوګ دی، همداسې چپن، پېتاوې او نور شیان ترې جوړوي. غرنۍ ساحه ده، ډېره واوره کېږي، په ژمي کې له دې جامو استفاده کېږي،کله چې له غرونو څارویو ته څېړۍ راوړي هم ترې ګټه اخلي او یا هم په غرونو او واورو کې څوک ګرځي هم دا جامې اغوندي. " نورستانیان وايي، له ډېرو کلونو دوی وړېنې او د وژغنو جامې، پکولونه، چپنې او څادرونه جوړوي، خو اوس د دوی دودېز لباس د نورو ځایونو په نومونو یاديږي . د پارون قومي شورا غړی او د ولایتي شورا منشي مولوي زینت الله ازادي راډیو وویل: "کوم دود چې دلته د کمېس، پرتوګ او خولۍ جوړولو دی، اوس يې هم خلک جوړوي، پکول زموږ رواج دی، خلک ورته چترالي وايي. چپن ،پرتوګ او واسکټ جوړول او استعمال يې دلته لرغونی دود دی." مولوي زینت الله وايي، په دغو جامو کې د ګلونو جوړولو لپاره شنه،سره  او نور رنګارنګ تارونه هم کارول کېږي. نورستانیان وايي، پخوا ټولو خلکو همدا له وژغنو او وړیو جوړیدونکي جامې کارولې، خو توپېر په دې کې و چې د چا به مالداري او پانګه زیاته وه، هغوی به د کال څو جوړه جامې کولې او څوک به چې کمزوري و، نو یوه جوړه به يې ډېر وخت کوله . دوی له حکومته ګېله کوي چې تر اوسه یې د نورستانیانو د ملي لباس د ساتلو او ورته د ودې ورکولو لپاره هېڅ نه دي کړي او په وینا یې که ورسره مرسته وشي، له وړیو دودیزې جامې په ښه بڼه په معاصرو ماشیني وسایلو جوړیدلی شي. چارواکي بیا وایي، هڅې يې پیل کړي چې په نورستان کې لاسي صنایعو ته پراختیا ورکړي او بازار ورته پیدا کړي . د نورستان والي ویاند محمد سعید مومند ازادي راډیو ته وویل: "د نورستان اداره په دې هڅه کې ده چې دلته جوړېدونکو توکو ته ښه بازار پیدا کړي. هغه ورونه او خويندې چې دغه ډول لباسونه جوړوي، هغوی نور هم وهڅوي څو خپلو کارونو ته دوام ورکړي، موږ یو شمېر هغو موسساتو سره خبرې کړي چې څوک د کورني اقتصاد د پياوړتیا برخه کې کار کوي، څو دا برخه نوره هم ځواکمنه او پراخه کړي." نورستانیان په داسې حال کې له وړېو او وژغنو د جوړېدونکو شیانو بازار موندنې غوښتنه کوي چې هېواد ته ډېری توکرونه او نور شیان له بهرنیو هېوادونو وارديږي او هر کال يې په بدل کې په میلیونونه ډالر له افغانستانه وځي. خلک وايي، که د هېواد دننه د ټوکرانو جوړولو فابرېکې جوړې شي نو له یوې خوا به په زرګونو بې روزګاره کسانو ته د کار زمېنه برابره شي او له بل لوري به بهر ته تلونکي پېسې هم کور کې پاتې شي .

18.04.2021 ازادي راډیو

په پاکستان کې اعتراض کوونکو امنیتي منسوبین یرغمل کړي 

پاکستاني مقامات وایي چې د یوې اسلامي سخت دریځې ډلې ملاتړو نن د یکشنبې په ورځ اپریل ۱۸ (وري ۲۹) لږ تر لږه اوه امنیتي منسوبین یرغمل کړي دي. 

18.04.2021 امریکا غږ

د روزګار درندو بارونو اړ کړې راحله لاس ګاډی ګرځوي او خپله لور ښوونځي ته لېږي

د مالونو د لېږدولو لپاره د لاس ګاډو یا ګراچیو ګرځول معولاً د نارینه‌وو کار دی، خو په ځیني حالاتو کې ښځې هم اړې شوي چې دا کار وکړي. له دغو ښځو څخه یوه هم ۴۳ کلنه راحله ده چې د روزګار درندو بارونو اړ کړې چې د کابل ښار په واټونو کې څلور ټایره لاس ګاډی وګرځوي او په دې توګه خپلې کورنۍ ته خرڅ راوړي. مېړه‌یې شااوخوا نهه کاله مخکې په کابل کې په یوې چاودنه کې ووژل شو او په یوازې ځان ورته د کور د خرڅ ګټل ور تر غاړې شول. دا اووه کاله کېږي په داسې ټولنه کې چې ډېری ښځې یې په کورونو کې ناستې دي او د کوره بهر ورته کار کول شرم ښکاري، پر لاس ګاډي ځیني توکي خرڅوي. راحله وايي: "سهار راځم او په همدې څلورلارې کې کېنم. تر ۱۰-۱۱ بجو پورې ځای جارو کوم، بیا کاغذي دستمالونه راباسم، قرانشریف لولم، بیا حرکت کوم د عبدالله تر سرکه، بیا تایمني، کلوله پشتې، مارکېټ او لیرې ځایونو ته ځم، کار نه‌شته، خو بیا هم شکر دی، په ورځ سل یو نیم سل ګټم داسې ورځ هم راځي هېڅ کار نه‌وي." د راحلې په خبره له ډېرو ستونزو سره مخ ده. دا چې په افشارو کې په کرایي کور کې اوسېږي وايي، د مزدورۍ په لږې ګتې له ستونزو سره مخ ده. خو راحله له دې امله خوشحاله ده چې د خپل کور او خپلې لور ته چې د ۱۲م ټولګي زده‌کوونکې ده، لګښتونه پوره کوي. دا وايي، ښځې هم کولای شي د ژوند څرخ تاو کړي: "څلورنیم زره مې د کور کرایه ده، درې میاشتې راباندې پاتې دي. ۲۰ زره پوروړې یم. کله خرما کله کاغذي دستمالونه په دغه لاس ګاډي پلورم. ډېرې پیسې نه‌لرم چې مال پرې واخلم. خو له خپل کاره خوښه یم." که څه هم په افغانستان کې ډېرې ښځې شته چې د کور د خرڅ ګټندوی نه‌لري، خو دودیزې ټولنې یې د کار مخه نیولې او کار کول‌یې عیب ګڼي. سره له دې چې راحلې ته هم د داسې کار کول ګران دي او هره ورځ له ډېرو نامناسبه چلندونو سره مخ کېږي، خو وايي دغه غبرګونونه‌یې د خوارۍ مزدورۍ مخه نه‌شي نیولی. دا یوازې راحله نه‌ده چې د ژوند ناخوالو ځورولې، بلکې د دې په شان ډېری ښځې شته چې جګړو زیانمنې کړې دي. د کار او ټولنیزو چارو وزارت شمېرې ښيي چې په افغانستان له ۶۰۰ نه تر ۷۰۰ زرو پورې بې‌سرپرسته ښځې شته چې د کورنیو نارینه‌یې په جګړو کې وژل شوي دي. د افغانستان ښځو په جګړو کې په مستقیمه توګه هم زیان لیدلی دی. د افغانستان د بشر حقونو خپلواک کمېسیون د شمېرو له مخې د ۲۰۲۱ کال په درې لومړیو میاشتو کې ۴۴ ښځې وژل شوي او ۹۸ ټپیانې شوې دي. د دغه کمیسیون د خپرونو رئیس ذبیح‌الله فرهنګ ازادي راډیو ته وویل: "د افغانستان ښځې هم د ټولنې د نورو افرادو په څېر له جګړو څخه خوندي نه‌دي، یوازې په ۲۰۲۰ کال کې ۳۳۰ ښځې وژل شوي، ۵۱۷ ټپیانې او په تېرو ۱۲ کلونو کې ټولې ۲،۸۰۱ وژل شوې دي." ښاغلی فرهنګ تمه لري چې د بشري حقونو نړیوال اصول مراعت او تاوتریخوالی ودرېږي. که څه هم بېلابېلو بنسټونو په جګړه کې له ښکېلو خواوو غوښتي چې ملکي خلکو او په تېره ښځو ته دې زیان نه‌رسوي، خو دا چاره لا هم روانه ده.

18.04.2021 ازادي راډیو

عمران خان: لویدیځ حکومتونه دې د اسلام پیغمبر ته سپکاوی جرم وبولي

د پاکستان صدراعظم عمران خان د لویدیځو هیوادونو د حکومتونو نه غواړي چې د اسلام پیغمبر، حضرت محمد ص په هکله هر ډول د سپکاوۍ څرګندونې دې جرم وبولي.

18.04.2021 امریکا غږ

امریکا او چین د اقلیم بدلون په وړاندې ګډې مبارزې ته ژمن دي 

د امریکا متحده ایالتونه او چین په یوې ګډې اعلامیې کې ټېنګار کړی دی چې د اقلیم بدلون سره به ګډه مبارزه کوي. 

18.04.2021 امریکا غږ

دپېښور پولیسو دعورت مارچ راجوړونکو اؤ برخه والو په ضد مقدمه درج کړې ده

دپېښور پولیس وایي دابرار حسېن نومې یو وکیل په خواست یې دمحکمې په امر لاهور، کراچۍ، اسلام اباد او نورو ښارونو کې په اتم مارچ دښځو شوي لاریون کې د برخه اخستونکو په ضد مقدمه درج کړې ده.

18.04.2021 ډیوه

د کرونا تازه څپه؛ نوی ډهلی د ناروغانو بسترونه او اکسیجن غواړي

د هند په مرکز نوي ډهلي کې چارواکي وايي‌ چې په تېرو ۲۴ ساعتونو کې ۲۵۵۰۰ کسان په کرونا ویروس اخته شوي‌ دي. 

18.04.2021 امریکا غږ

افغانستان کې تازه ۱۰۵ تنه کرونا نیولي، ۶ کسان مړه شوي

د افغانستان روغتیا وزارت په تیرو ۲۴ ساعتونو کې په یاد هیواد کې د کرونا ویروس د ۱۰۵ مثبتو پېښو ثبتېدو او ۶ کسانو د مړه کېدو خبر ورکړی دی.

18.04.2021 امریکا غږ

د ایران اتومي بټۍ ته نژدې زلزله شوې

د یکشنبې په ورځ اپریل ۱۸ (وري۲۹) د ایران په جنوبي‌ ولایت بشیر کې زلزله شوې ده.

18.04.2021 امریکا غږ

دبهرنیو ځواکونو په وتلو حنیف اتمر دپاکستان،هند اؤ ایران خارجه وزیرانو سره تماسونه نیولي

دافغانستان دبهرنیو چارو وزیر ښاغلي حنیف اتمر دپاکستان ،هند اؤ ایران دبهرنیو چارو وزیرانو سره دټیلي فون دلارې تماسونه نیولی اؤ هغوئ سره یې د دوه اړخیزه اړیکو ترڅنګ افغانستان څخه دبهرنیو ځواکونو له وتلو وروسته دسیمه ییزو همکاریو په پیاوړتیا خبرې اترې کړې دي.

18.04.2021 ډیوه

افغانستان کې د ستروس مېوو تولید زیات شوی

د افغانستان د کرنې، اوبو لګونې او مالدارۍ وزارت وايي چې د دغه هېواد د ستروس میوو د تولید کچه ۱۳ زره او ۲۴۳ ټنو ته رسېدلې ده.

18.04.2021 امریکا غږ

اشرف غني پاکستان ته:دوستي کوئ که دښمني؟ انتخاب ستاسو لاس کې دی

دافغانستان ولسمشر اشرف غني وایي افغانستان سره د دوستۍ اؤ دښمنۍ انتخاب دپاکستان په لاس کې دی اؤ نن پاکستان دپاره دتصمیم ورځ ده.

18.04.2021 ډیوه

غني پاکستان ته: انتخاب ستاسو دی، ‌خوښه مو چې دوستي کوئ که دښمني

افغان ولسمشر محمد اشرف غني وايي، که افغانستان نا ارامه وي پاکستان به هم نا ارامه وي او په وینا یې که پاکستان د افغانستان هوساینه غواړي دوی هم هوسا شي.

18.04.2021 امریکا غږ

دتحریک لبیک دمشر سعد رضوي نوم دشکمنو ترهګرو نوملړ ته واچول شو

دپاکستان حکومت دناچله ګرځول شوې تندروه مذهبي ډلې تحریک لبیک پاکستان د مشر سعد رضوي نوم د شکمنو ترهګرو نوملړ کې اچولی اؤ دهغه ټول جائیدادونه اؤ پنګې یې ګنګل کړي دي.

18.04.2021 ډیوه

ننګرهار کې وسله والو اته لمونځ کوونکي وژلي

د ننګرهار ولایت جلال اباد ښار نهمې ناحیې سراچه علي خان سیمه کې وسله والو تېر ماخستن نهه بجې د یوې کورنۍ اته کسان داسې مهال وژلي د ماخستن تراویح یې کولې.

18.04.2021 امریکا غږ

OK
This site uses cookies. By continuing to browse the site, you are agreeing to our use of cookies. Find out more