مقالې
د ښوونې او روزنې او تحصيلاتو فردي او ټولنيز روغتيايي اغېز
ښوونه او روزنه د يوې ټولنې لپاره حیاتي ارزښت لري، چې خلک وکولی شي پهروزنيزو، تعليمي او تحصيلي موسسو، مدرسو، مکاتبو او تحصیلي واحدونو کې خپلې زدهکړې تر سره کړي، چې فردي او ټولنيز سواد ومومي او کاري مهارتونه زده کړي. د سوادپه اړه عام خلک وايي چې يو فرد ليک او لوست وکړلی شي، نو با سواده دی. مګر د سوادعصري تعريف دا دی، چې یو شخص یا فرد باید عصري ښوونيزې او روزنيزې زده کړېپای ته رسولې وي، د ليک لوست تر څنګ په ټولنيزو آدابو، نزاکتونو او معاشرتونو پوهوي، د کمپيوټر په کارولو ک
د دماغ یا مغزو اهمیت
تیره ورځ د ماسترۍ پروګرام د یوه ستاژور محصل یوه پریزینتیشن ته وربللی شوم، چې د دماغ یا مغزو د ګټورو خوړو په هکله یې په کې په زړه پورې معلومات وړاندې کړل، ماته نوموړی موضوع مهمه ښکاره شوه، یو څه مې نوره هم پسې و څېړله او دادې تاسې یې لوستلو ته رابولم: دماغ په حقیقت کې د بدن د قوماندې او زده کړې مرکز دی او د انسان د بدن تر ټولو پېچلی او مهم غړی ګڼل کېږي. که څه هم د دماغ وزن، د یو بالغ انسان د ټول بدن یوازې شاوخوا ۲ سلنه جوړوي، خو د بدن د ټولې انرژۍ نږدې ۲۰ سلنه مصرفوي. دا ښيي چې دماغ د بدن
اقتصادي پرمختگ او افغاني ټولنه کي تولیدي اجتماعي اړیکي
په عمومي توګه د ژوندانه په ټولو اړخونو کي انساني لاسته راوړنو ته پرمختګ ویل کیږي او دا په خپل ځان کې یو مسلک ګڼل کیږي. پرمختګ یو لوي مفهوم دی، لکه اقتصادي پرمختګ، ټولنېز پرمختګ، سیاسي پرمختګ، او کلتوري پرمختګ. اقتصادي پرمختګ: اقتصادي پرمختګ عبارت دي د فزیکي، انساني او ټولنیزو ظرفیتونو په ګډون د تولیدي ظرفیتونو وده ورکولو ته اقتصادي پرمختګ ویل کیږي، اقتصادي پرمختګ یا Development او اقتصادي وده( Growth) دوه جلا مفاهیم دي، د اقتصادي ودې او اقتصادي پرمختګ تر منځ توپير دادی چي په ا
د خاموشو انسانانو سیاست
څلورمه برخه ....په تیر پسي 1371 د ثور اتمه څخه وروسته او د حکومت د تغیر سره سم جلال آباد ښار کي د خلکو نفوس او ګڼه ګوڼه زیاته شوه، د وچ ډنډ غاړه چي د بازار او د پیر پلور مرکزي ځآي دي د لاس پلورنکو کسانو شمیر بي حده زیاد شوی وو، یوه ورځ چي زه د ټولګیوالو سره یو ځآي ښار ته ولاړم هلته ډنډ غاړه کي د یو کټ په سر روجايي همواره وه د روجايي دپآسه یو شمیر کتابونه پلورلو ته ایښودل شوي وي، ما غوښټل کتابونو د پوښ سر ټکي ولولم دي وخت کي په داسي کتابونو مي سترګي ولګیدي چي پري لیکلي وو، شیردل ډاکو،
نن باندی کار وکړه سبا لا نه دی راغلی!
که ماضی در په زړه شی نو دنن په هکله مصمم شه اوسوچ وکړه،خوښی تر لاسه کړه مثبت عمل اوسوچدې سره علت اومعلول کړه چې دعزت لاره ، انصاف؟ عدالت او سوله هم ستا چاپېریال ته راشی. « واعف عنا» ای الله تعالی موږ ته بښنه وکړه کله چې دنړۍ په محاکمو کې عدالت او انصاف نشی تر لاسه کیدای نوخپله دوسیه د اخرت قضاته وړاندې کړه ځکه هلته شاهدان ملائیکې دی دعوه خوندی او قاضی په خپله احکم الحاکمین دی. نوح ع دحق اوعدالت په لار کې نهه سوه پنځوس کاله ستونزې وګاللې صبر یې وکړ خوله دعوت نه یې لاس وانه خیست
د « غَدیر خُم » روایت او د علي (رض) امامت
غدیر خم چې د اسلامي تاریخ په اکثرو متونو کې ځانګړی ځای لري، د مکې مکرمې شمال ته د ۱۸۳ کیلو مترو په واټن پروت دی او د شام حاجیان خپل اِحرام همدلته تړي. پخوا دا ځای د کاروانونو پنډغالی او مهمه څلورلارې وه؛ حاجیانو، سوداګرو او مسافرو به دمه کوله او بیا به خپلو سیمو ته روانېدل. د «غدیر» کلمه په عربي ژبې کې د اوبو هغه ډنډ ته ویل کېږي چې د باران یا سیلاب اوبه په کې راټولې شي او «خُم» د هماغې سیمې نوم وو. د هجرت په لسم کال، رسول الله ﷺ د خپل یوازیني حج «حَجةُ الوِداع» له مراسمو وروسته د ذالحجې پ
لوګر د سنځلو د ګلانو معطر کور!
د غويي میاشتې له نیمایي د غبرګولي ترنیمايي پورې هر کال لوګر د سنځلو د ګلانو په معطرو بویونو او ښکلو رنګونو رنګینېږي. د سنځلو دا معطر فصل د طبیعت یو له هغو نندارو څخه دی، چې نه یوازې د انسان روان ته ژور سکون او آرامي وربښي؛ بلکې فضا ته یو ډول جادويي ښکلا هم ورکوي. د دې فصل پر مهال د سهار نسیم د سنځلو خوشبويي له ځان سره را اخلي، د لمر وړانګې له ګلونو سره لوبې کوي او د مرغانو نغمې د طبیعت په زړه کې یو ځانګړی ترنم غږوي. داسې ښکاري لکه طبیعت، چې د ښکلا پر جامه ځان ته سينګار ورکړي او د ژوند
زموږ په اقتصاد او د استخدام د فرصتونو ایجاد کې د مالداري رول
Dodyal1@yahoo.com تېرو شلوکلونو کې پر موږ د لبرال دیموکراسي باد را ولګېد، خو نه مو خصوصی سکتور سم جوړکړای شو، نه مو بهرنۍ مرستې سمې وکارولې. آن دا چې ډېرو مقاماتو لا د (آزد بازار) او د (بازار داقتصادی نظام) توپیر نشو کولای، د اقتصاد تر څنګ، سیاست، مطبوعات، ټولنیز نظم او آن تعلیمي برخه د ټولنې له عیني واقعیتونو لرې وه، تنظیم شوی پراخ فساد یې سرباری! نورې نړۍ په بیړه MDGs راونغاړله او دادی SDGs نغاړلو ته یواځی درې کاله پاتې دي!! موږ چې دغو ټکیو ته ګورو، سرمو ګنکس شي چې دا یې لا
بررسی روانشناسانه ازجنایاتِ آمریکا
بررسی روانشناسانه ازجنایاتِ آمریکا عبدالخالق صارم ............................................................... قسمت هشتم در ادامه گذشته - سیاست خارجی آمریکا ویژگیهای رفتاری در سیاست خارجی آمریکا را، سیاست قدرت، هژمونطلبی، آمپریالیسم، دیپلماسی اجبار، سیاست ارعاب، استفاده از ترس، تهدید، تحریم، زورگویی، سلطهجویی، سایکوپاتی، بیاعتنایی به حقوق و رنج دیگران، فقدان همدلی، استفاده ابزاری از دیگران، خودشیفتگی، احساس برتری، حقبهجانبی، اقتدارگرایی، تکیه
موږ باید خپله ټولنه مطالعې ته وهڅوو!
په ټولنه کې د لوست او مطالعې پراختیا د هر وګړي ګډ مسؤلیت دی، چې د خپلې کورنۍ غړي، خپلوان او نور ملګري ورته وهڅوو؛ څو د کتابونو لوست او مطالعه خپل ورځنی عادت وګرځوي. ځکه همدا مطالعه ده، چې د فرد او ټولنې د پرمختګ بنسټ کېږدي او انسان له ناپوهۍ څخه راوباسي. که څه هم په وروستیو کلونو کې د مطالعې پر اهمیت د خلکو پام زیات شوی؛ خو د ټولنیزو شبکو ناسم کارول لا هم یو جدي خنډ بلل کېږي. ډېر کسان خپل زیات وخت په بېګټې بوختیاوو لګوي او له لوست څخه پاتې کېږي، چې دا کار د فکري ودې مخه نیسي. خو دا ه
افغاني هویت او د افغانستان د نوم ظهور
افغاني هویت او د افغانستان د نوم ظهور اوومه برخه: افغاني هویت او پر هېواد د افغانستان نوم؛ په تدریجي ډول رامنځته شول، یعنې نه په یوه ورځ او نه د یو رسمي فرمان له لارې. افغان او افغانستان دواړو په پیل کې محدودي قومي او جغرافیوي معناوې درلودې. تاریخي اسناد ښۍ چې افغان کلمه تر ډېره د پښتنو لپاره کارېده، خو په اوږده بهیر کې د ټولو اوسېدونکو ملي نوم وګرځید. د افغانستان نوم هم وروسته د سیاسي تحول، دولت جوړونې، اداري تمرکز، نړیوالو اړیکو او اساسي قوانینو له لارې ورو ورو پراخ او ملي شو او
د خاموشو انسانانو سیاست
دریمه برخه: .....په تیر پسي 1371 کال د ثور په نهمه نیټه سهار چي اربابانو کلي کي د کور د حویلي نه بهر کوڅي ته ووتلم کوڅه کي ټولنیز او سیاسي فضا بدله وه، څڼور، اوږدي ګیرو لرونکي او پکول په سر وسله وال اشخاص او ګروپونه چي هره ډله بیل بیل رنګه بیرغونه او شعارونه ځانو سره لیږدول او هر موټر کي د یو بیل جهادي تنظیم د رهبر عکسونه لګیدلي وي، تګ راتګ په سرک کي ډير زیاد وو دا هغه شمیر مجاهدین وو چي زمونږ محله کي د نږدي خپلوانو کورونه وو او دوي يي لیدو ته راتلل، مګرد څو ورځو په تیریدو د دا رنګه خ
د دوامداره او سخت کار ارزښت
کار دوامدار ترسره کړئ په ژوند کې دوامداره او سخت کار کول د پرمختګ، ودې، کامیابي او اهدافو ترلاسه کولو لپاره ارزښت لرونکی عمل دی، ځکه سخت کار کول مرسته کوي چې د اهدافو ترلاسه کولو لپاره دقیقه او با جرئته مبارزه ترسره کړئ. په ژوند کې هیڅ شی په اسانه او یوازې د چانس له لارې نه ترلاسه کېږي، سخت کار کول، دوامداره هڅه او صبر کول یا حوصله لرل د کامیابۍ لاسته راوړلو کلي ده. د سخت کار کولو په پایله کې نوي مهارتونه ترلاسه کېږي، ورځ تر بلې له فزیکي او معنوي او آن مادي اړخ څخه خلک پیاوړي کېږي
اهمیت کتاب وکتابخانه
علوم کتابداری و اطلاعرسانی درافغانستان نام قدیمِ اش «علم اطلاعات و دانششناسی» است وبهمین منظور وزارت اطلاعات وکلتور داریم که به مطالعه و بررسی شیوههای گوناگون تولید دانش، گردآوری منابع وزمینه سازی اطلاعاتی (کتاب، مجله، اخبار ، تی وی لوح فشرده، بانکهای اطلاعاتی، پایگاه اطلاعاتی، اینترنت وویب سایت سازماندهی، بازیابی و اشاعهٔ این منابع و محملهای اطلاعاتی میپردازد و در این راستا تلاش مینماید که در وقت خواننده یا کاربر صرفهجویی نماید. این دانش در واقع آمیزهای است از دانش های؛ Data،
د پښتنو په اثارو کې د پښتون/ افغان کلمې ته یوه کتنه
د پښتنو په اثارو کې د پښتون/ افغان کلمې ته یوه کتنه شپږمه برخه: لکه چې مخکې ورته اشاره وشوه، پښتنو په خپل داخلي قومي دود کې ځان ته «پښتون» ویلې او د افغان کلمه د نورو لخوا لومړی پښتون ته د پښتون په مفهوم او وروسته د افغانستان د ټولو اوسېدونکو یعنې افغان په معنا کارېدلې ده. پښتنو هم په خپل وار د افغان کلمې سره اړوپېچ نه دی کړی او کله چې د افغان کلمه د ملي او افغاني هویت په مفهوم کارېدلې او په هېواد کې د ټولو اوسېدونکو د پيوستون او یووستون څرګندوی شوې، په ورین تندې یې منلې. نن په پښتنو
هغه بهرني پوهان چې افغان نوم یې د افغانستان د ټولو اوسېدونکو لپاره کارولې
هغه بهرني پوهان چې افغان نوم یې د افغانستان د ټولو اوسېدونکو لپاره کارولې پنځمه برخه: د بهرنیو پوهانو په لیکنو کې د «افغان» نوم کارونه، په دوه بېلا بېلو مرحلو پورې اړه لري. په لومړي سر کې ځینو بهرنیو لیکوالانو د عربي، فارسي او هندې روایاتو او متنونو تر اغیز لاندې افغان کلمه، د پښتون په نوم کارولی چې په دې اړه د دې لړۍ په څلورمه برخه کې بحث شوې. خو راوروسته بیا «افغان» نوم د افغانستان د ټولو اوسېدونکو لپاره د ملي/ دولتي تابعیت او هویت په مفهوم کارېدلی چې د دې لیکنې د بحث موضوع ده.
په تاریخي لحاظ د افغان نوم ته یوه ځغلنده کتنه
په تاریخي لحاظ د افغان نوم ته یوه ځغلنده کتنه څلورمه برخه: پښتنو خپل ځان ته پښتون ویلی، نو پوښتنه دا ده چې پښتنو لپاره د افغان نوم کارول له کومه راغی او بیا څنګه پښتنو دا نوم هم کله ناکله د ځان لپاره وکارولو؟ همدارنګه د افغان نوم څنګه عام شو او بلاخره څنګه د افغانستان د ټولو اوسېدونکو په شریک هویت بدل شو؟ دلته دې او دا شان نورو پوښتنو ته د ځواب په پار، یوه ځغلنده کتنه کوو: د افغان نوم خپله پښتنو پر ځان نه دی ایښي بلکې د سیمي په فارسي، عربي او هندي ادبي متنونو کې دا نوم رادود ش
بررسی روانشناسانه ازجنایاتِ آمریکا
بررسی روانشناسانه ازجنایاتِ آمریکا عبدالخالق صارم ............................................................... قسمت هفتم در ادامه گذشته - رسانه های آمریکایی، تروریست تربيه می کنند در روان شناسی گفته می شود که تماشای خشونت در فیلمها، باعث ترشح آدرنالین شده و نوعی جذابیت کاذب یا اعتیاد به هیجان، خشونت و وحشیگری را در انسان، ایجاد میکند، و این فرایند اعتیاد به ترور، خشونت و وحشیگری از طریق رسانه هارا، گاهی وابستگی رفتاری، می نامند، یعنی گاهی فرد و
د خاموشو انسانانو سیاست
دویمه برخه ...په تیر پسي زه لا څلور کلن ووم مکتب کي نه ووم داخل شوی چي مور وپلار مي د قاعده بغدادي سیپاره يي لاس کي راکړه او د جومات ملا ته يي د سبق ویلو دپآره کینولم ما دوامداره توګه یوولس کاله د کلي د جومات د ملا امام سره قاعده بغدادي او قرآن کریم مي وویلي، مګر دي دومره اوږده کلنو کي ما ددین په هکله چي زه تري الهام او افهام واخلم څه شي زده نکړ، علت يي دا وو چي د جومات ملا به پرته له دي چي ماته د حروف لیک او لوست وښايي سیپاره زما لاس کی او ما حروف حفظ کوه، بدون له دي چي پوه شم استاد
عید قربان یا عید اضحی کدام روزی است؟
۱-عید قربان در زمره اعیاد بزرگ مسلمانان به شمار میرود و آنرا به عید اضحی نیز نام گذاری نموده اند ، به دلیل آن که اضحی (جمع ماده ضحی به معنی ارتفاع روز و امتداد نور آفتاب است )و زمانی که خورشید بالا می آید( پیش از ظهر)، آن موقع را ضحی گویند. به همین علت حاجیان به موقع بالاامدن افتاب قربانی می کنند، ازاین رو روز دهم ذی الحجه را که قبل از ظهر آن، عمل قربانی انجام می شود عید اضحی یا عید قربان می گویند. ۲-داستان آزمودن حضرت ابراهیم ع: بر اساس روایات اسلامی، در روز دهم ذی الحجه خداوند ب
