مقالې
زمونږ تاریخ!
سید عبیدالله نادر زمونږ تاریخ! د دری سوه یا څلور سوه کالو راپدي خوا چی خپل تاریخ لولم ،تر ډیر حده زمونږ تاریخ د ورور وژني شاهد دی. ورور خپل ورورنه د تخت او تاج یا د پادشاهۍ د حصول د پاره یا یي وژلي، او یا يې ړانده کړي ، دوي نه يواځی ورونه بلکه ډير اصلاح غوښتونکي په ډير بیرحمۍ وژلي ،او یا یی د خپل د قدرت د بقا او ساتلو د پاره ګڼ شمیرروښان اندي په بیلو بهانو د زندان تورو تمبو ته ټیل وهلي ،تر ټولو خو عجیبه خبره دا ده چی د زندان د عذاب او راز راز شکنجو نه پرته ،د بندیانوزامن او اولادو
شاه محمود میاخېل: جګړه مارې ډلې، ملي روایت او اجنډا نه لري
شاه محمود میاخېل: جګړه مارې ډلې، ملي روایت او اجنډا نه لري مرکه: ولي الله ملکزی موږ ولې هره ستونزه د ټوپک شپېلۍ ته په نښه کوو؟ د پرولتاري انقلاب او ستر اسلامي امت شعارونه څرنګه د قوم او ژبې په کوچني خُم کې رنګ شول؟ د افغان او افغانیت له کلمو سره دا حساسیت له کومه راغی؟ آیا د ګوندونو جوړول د ستونزې حل دی؟ آیا له مقاومت خېلو سره همغږي لرئ؟ آیا ولس به بیا د جمهوریت په فراریانو باور وکړي؟ دا هغه پوښتنې دي چې ما تیره ورځ د دفاع د پخواني سرپرست وزیر او نومیالي شنونکي، شاه محمود میاخېل
د تاریخ په باب نظرونه
تاریخ چي د تېرو پېښو تحلیلي او واقعي بیان دی پخپل ځان کي ظاهر او باطن دواړه لري. د تاریخ ظاهر تر ډېره له افسانوي روایاتو، کیسو او داستاني کشمکشونو څخه خالي نه برېښي او ښایي مینوال یې هم په دغه برخه کي تر ډېره افغانان وي. بلي خواته د دې لوی علم باطني اړخ دی. د تاریخ باطن په اصل کي د ماضي د پېښو، حوادثو جریانونو او بشري کشمکشونو واقعي څېړنه او په تېر کي د تېرو سویو پېښو د علتونو مطالعه ده چي د تاریخ فلسفه دا اړخونه لا ښه روښانوي. تاریخ ښایي له فلسفې سره ډېره نژدې اړیکه ولري. ابن خلدون د تاریخ ا
زموږ د هیواد او ګاونډیانو د زده کړو پرتلیز حالت
(دویمه برخه) د افغانستان د زده کړو حالت به، د یونسکو (UNESCO)، د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ سازمان (UNICEF)، او نړیول بانک (World Bank) د 2020 کال، یعني د ړنګ شوي جمهوریت د وروستیو کلونو د ځنو شمیرو پر بنسټ, له ګاونډیو هیوادونو سره پرتله کړو. د یونسکو د ۲۰۲۰ کال "د تعلیمي پراختیا راپور" کې، د افغانستان د ښوونیز نظام له ستونزو یادونه شوی ده او ویل شوی دي چې ، د دې هېواد په ښوونځیو کې یوازې په سلو کې شپیته( ۶۰٪ ) زده کوو نکي لومړنیو ښوونځیو ته لاسرسی لري. په ۲۰۲۰ کې، د ملګر
اګلومریشن لومپن
شهر یا یک اګلومیرشن لومپن طالبان طی سه سال گذشته نهایت کوشیدند که خصوصاً اهالی شهر ها را در مورد کارهای امارت قناعت داده، بعضی امورات ضروری را اجرا کردند، مثلاً: رنگ تکسی ها، اعمار بعضی دروازه ها برای بعضی شهرها، قیر نمودن بعضی سرکها و غیره. شاروال کابل به مقایسه هر شاروال نظام گذشته کار نمود و زحمات خود را ثابت ساخت. درین روز ها با نصب لوحه های رهنمای ترافیک در جاده های کابل سر و صدای های بلند شده است. خصوصا نصب لوحه ی پینځه سوه فامیلی، سبب اعتراض شد. در مورد سابقه ی این نام باید گفت که
سازمان ملل متحد، نه سازمان است نه ملل است و نه هم متحد
سازمان ملل متحد، نه سازمان است نه ملل است و نه هم متحد عبدالخالق صارم ............................................................... قسمت هجدهم در ادامه گذشته هـ - دوگانگی معیارها در شورای امنیت سازمان ملل عناصر یاغی شوراي امنیت، با بیماری روانی دوگانگی شخصیت، مبتلا هستند که از آن، دوگانگی معیارها، در نزد اعضای این دارالندوه معاصر، نشئت نموده است، از همین جاست که سخن گفتن از امنیت جهانی یا ثبات منطقهای، هنگامیکه به هویت قربانی وابسته باشد، در نزد شورا
راځئ، چې د مطالعې فرهنګ ته وده ورکړو!
په هېواد کې د لوست او مطالعې فرهنګ ته وده ورکول زموږ د ټولو ملي وجیبه ده. اړینه ده، چې خپل هېوادوال او د کورنۍ غړي وهڅوو، څو د کتابونو لوست او مطالعې ته مخه کړي او ځانونه پرې عادت کړي. ځکه مطالعه د فردي او ټولنیز پرمختګ بنسټ جوړوي. که څه هم له تېرو کلونو راهیسې په ټولنه کې د لوست فرهنګ ته د خلکو پام زیات شوی، خو د ټولنیزو شبکو ناسمه استفاده او په کې بېځایه بوختیا د مطالعې پر وړاندې یو ستر خنډ ګرځېدلی دی. دا باید ونه ویل شي، چې ټولنیزې شبکې په بشپړه توګه د مطالعې مخالفې دي؛ بلکې که سم
سازمان ملل متحد، نه سازمان است نه ملل است و نه هم متحد
سازمان ملل متحد، نه سازمان است نه ملل است و نه هم متحد عبدالخالق صارم ............................................................... قسمت هفدهم در ادامه گذشته د- دموکراسی مورد ادعای شورای امنیت از موارد تبعيض آميز در سازمان ملل متحد، طوریکه گفتیم، عضويت دائم پنج کشور اشغالگر و آدم کش، با کارنامه های سیاه، مانند بریتانیا، آمریکا، فرانسه، روسیه و چین، در شوراى امنيت و برخوردارى این گله های آدم خوار، از حق ویتو، می باشد، در حالیکه این یک حق سوپر ظالمانه ب
د زورور او کمزوري (قوي او ضعيف ) لوبه
دپرديو دمداخلو،مزاحمت او لاسوهنو نه شکايت اوفريادهېڅ ګټه نه لري اوڅوچې يې وس رسيږي هغوی دا کار کوي. نه دزاريوپروالري اونه دژړا. دونيا که هر څومره ځان ته متمدنه او مترقي وائي خو همغه د ځنګل قانون( دقوي-ضعيف، زور -کمزورۍ د تقابل لوبه) دوام لري، يوازې ميتودونه، شرايط،وساييل او طريقې يې بل شان دي. که څوک ددې قانون سره توافق نه لري ،بايد د ضعيف حالت نه ځانونه راوباسي او د قوي سره د سيالۍ او مقابلې قوت پيداکړي ، که نه د قوي نه د رحم ،عاطفې او شفقت تمه لرل ځان غولول دي او خپل برخ
سوداګر او هټیوال دې په خپل سر بیې نه لوړوي!
په دې وروستیو ورځو کې د هېواد په بازارونو کې د خوراکي توکو بیې په چټکۍ سره لوړې شوي دي، چې دا وضعیت د عامو خلکو اندېښنه زیاته کړې ده. د بیو د بې ځایه لوړیدو اصلي لامل د ځینو سوداګرو او هټیوالو بې انصافه چلند دی، چې یوازې خپلې ګټې په نظر کې نیسي او د خلکو ستونزو ته پام نه کوي. د دې کړنو له امله ډېرې کورنۍ په دې سوړ ژمې کې له اقتصادي محدودیتونو سره مخ او ژوند یې له اندېښنو او رواني فشارونو سره مخ کیږي. ځینې سوداګر او هټیوال یوازې خپلې ګټې په نظر کې نیسي، په ځانګړې توګه د ژمي په موسم
اختلاف دښمني نه ده؛ د اختلاف نه زغمل دښمني زېږوي
په انساني ټولنو کې د بڼو او فکرونو اختلاف یو طبیعي، نهجلا کېدونکی او حتمي واقعیت دی. انسانان د فکر، باور، ارزښتونو، تجربو، شخصیت او عقلاني لید له مخې یو له بل سره توپیر لري. مبالغه به نه وي که ووایو چې په هره ټولنه کې د هغو د نفوسو په شمیر متفاوت انسانی فیګورونه او فکرونه وجود لري. په ټولنه کې د دې طبیعی او حتمي توپیرونو موجودیت نه یوازې عیب نه دی، بلکې د ټولنیز پرمختګ، نوښت او فکري ودې بنسټ جوړوي. ستونزه هغه وخت پیدا کېږي چې اختلاف ته د دښمنۍ په سترګه وکتل شي، او د زغم پر ځای د حذف، تحمیل ا
مناظره یعنی څه؟
زموږ سیالۍ دجهاد له وخت اصلا دخبرو اترو پر مفهوم ولاړې نه دی نوځکه علمی او عملی برخه یې دبن بستونو په ما اوتا ولاړه ده دوه اړخبزه خبرې اترې، مکالمې، پوهولو راپوهول او دسمو استد لالو له لارې مخ ته تللو ته وایی ترڅو دفضیلت اوبرتری ، برکت اوقدر مفهوم په عامه توګه ارائیه شی. دلته کوښښ کیږی چې دواړه لوری دیو اوبل په مرسته تړلی اصلی هدف ته لاره پرانیزی او د ګفتمان حقیقت را وپلټی چې ستونزه ورغول شی. خو برخلاف دلته دښځو ناندرۍ روانې دی راځو د مناظری اصطلاحی او لغوی ماناته. مناظره بحث کولوته و
د اسلامي او افغاني کلتور له نظره د نوي کال لمانځنه
د اسلامي او افغاني کلتور له نظره د نوي کال لمانځنه لیکوال: سمیع الله خالد سهاک نوی کال د انسانانو په ژوند کې د بدلون، نوې هیلې، او نوې پیل نښه ګڼل کېږي. په افغاني ټولنه کې د نوي کال تصور یوازې د یو شمېر یا نېټې بدلون نه دی، بلکې دا د فکر، اخلاقو، او ټولنیز ژوند د اصلاح فرصت هم بلل کېږي. کله چې موږ د نوي کال په اړه د اسلام او افغاني کلتور له نظره خبرې کوو، نو اړینه ده چې د دیني ارزښتونو، تاریخي دودونو، او ټولنیزو روایتونو ترمنځ توازن وساتو. اسلام د وخت او ژوند ارزښت ته ځانګ
سازمان ملل متحد، نه سازمان است نه ملل است و نه هم متحد
سازمان ملل متحد، نه سازمان است نه ملل است و نه هم متحد عبدالخالق صارم ............................................................... قسمت شانزدهم در ادامه گذشته 2- شورای امنیت شورای امنیت سازمان ملل متحد، با ادعای پر طمطراقی بررسی تهدیدات علیه صلح جهانی، تصویب قطعنامهها درباره اقدامات لازم مانند تحریم استفاده از نیروی نظامی یا اعزام نیروهای حافظ صلح برای تأمین صلح و امنیت، میانجیگری در منازعات بین کشورها، ارجاع پروندهها به محکمه کیفری بینالمللی و.
ملي مرکه او انتقالي عدالت: مفهومي، حقوقي او عملي اړیکې
لنډیز د روان ۲۰۲۵م کال د دسمبر د میاشتې په شپږمه نېټه د آلمان د فرانکفورت په ښار کې د (ملی مرکې یا ګفتمان ملی) تر نامه لاندې د افغاني سیاستوالو او ټولنیزو فعالینو یوه درنه غونډه جوړه شوه. په دې لیکنه کې غواړم د همدې موضوع په اړوند خپل نظر په لنډ دول څرګند کړم او ووایم چې د ملي مرکې بریا او دلچسپی به په دې کې وي چې د هغو په بهیر کې د (انتقالي عدالت) موضوع هم موازی مطرح شي. ملي مرکه او انتقالي عدالت د جګړه ځپلو او کړکېچ لرونکو ټولنو په بیارغونه کې دوه مکمِل، خو متفاوت بهیرونه دي. ملي مرکه د
زموږ د هیواد او ګاونډیانو د زده کړو پرتلیز حالت
لومړۍ برخه: افغانستان یو داسې هېواد دی چې په تیرو څو لسیزو کې له جګړو، اقتصادي ستونزو، سیاسي اړودوړ او ټولنیزو ناخوالو سره مخامخ شوی دی . په دې هیواد کې د یوه دایمي ثبات، ټلپاتې سولې ، بشري پرمختګ او سوکالۍ لپاره معیاري او متوازنې زده کړې ډیرې مهمې دي، په کار ده چې، له بل هر سکتور ورته زیاته پاملرنه وشي او ورباندې پانګونه وشي. د ښوونې او روزنې په پراختیا سره، په افغانستان کې اقتصادي، ټولنیزې او کولتوري ننګونې حل کیدلای شي. دا چې زده کړې زموږ په هیواد او زموږ په ګاونډیو هیوادونو کې
هنوز هم باورم نمی آید که تو رفتی
هنوز هم باورم نمی آید که تو رفتی عبدالخالق صارم ............................................................... برادر مجاهد ابوعبیده در واقع، همان نماد، اسطوره و مجاهدی بود که این امتحان الهی {لم تقولون ما لا تفعلون}، را موفقانه پشت سر گذاشت و به فریاد و وعده خود که همیشه می گفت: (إنه لجهاد، نصر أو إستشهاد، این جهاد است که پایانش یا پیروزی است و يا شهادت)، وفا نمود و اینک خودش نیز به کاروان شهدا پیوست. ابوعبیده که همیشه با سخنرانی های خود، همه مسلمانان جهان را، گرد هم
د هېواد په آبادۍ کې د ورښت اغېزې!
په ټولنیزو شبکو کې د هېواد د بېلابېلو ولایتونو هغه ښکلي انځورونه خپرېږي، چې غرونه، دښتې او کروندې د سپینې واورې په زړه راښکونکي څادر پوښلي دي. دغه انځورونه په ډاګه کوي، چې افغان ولس له خپل ګران هېواد سره ژوره مینه لري. ځکه وګړي خوشحاله دي، چې ورښتونه د هېواد ځمکې او کروندې زرغونوي، د اوبو زېرمې زیاتوي او د کرنیزو حاصلاتو بهیر وده مومي. سربېره پر دې؛ د ورښتونو له امله زرغون او شین طبیعت د انسان پر روح او روان مثبت اغېزه لري او پاکه هوا انسان ته تازه انرژي وربښي. همدا د طبیعت ښکلا ده،
سازمان ملل متحد، نه سازمان است نه ملل است و نه هم متحد
سازمان ملل متحد، نه سازمان است نه ملل است و نه هم متحد عبدالخالق صارم ............................................................... قسمت پانزدهم در ادامه گذشته 10- سازمان علمی، فرهنگی و تربیتی ملل متحد (UNESCO) این سازمان که به اختصار، یونسکو نامیده میشود، با ادعای تربیه معلمین و کمک به بهبود تحصیل در سراسر جهان و حفاظت از بناهای فرهنگی و تاریخی جهان، درسال 1945م، ایجاد گردید، أما در واقع یک لانه از دزدان سیمینار دیده است که به بهانه بررسی و حفظ آثا
د مرغومي یا جدي شپږمه، په هېواد کې د خونړي ناورین پیل؛
د ۱۳۵۸ هجري لمریز کال د مرغومي یا جدې شپږمه؛ د افغانستان په معاصر تاریخ کې هغه توره او خونړۍ ورځ ده، چې د شوروي اتحاد سرو پوځونو د ځمکې او هوا له لارې پر دې خاوره یرغل وکړ. له همدې ورځې سره سم، په هېواد کې د یوه خونړي ناورین لړۍ پیل شوه، چې نږدې ۴۲ کاله یې دوام وکړ. دغه یرغل هېواد له ژورو سیاسي، اقتصادي، فرهنګي، ټولنیزو او نورو ناورینونو سره مخ کړ. د مرغومي یا جدې په شپږمه شوروي ځواکونه له درنو وسلو او پرمختللو تجهیزاتو سره افغانستان ته راننوتل، هغوی داسې انګېرله، چې افغان خاوره به په آسا
