Latest Posts at Tolafghan.com ar-sa Mon, 14 Sep 2026 00:55:32 +0200 http://www.tolafghan.com/articles/39474 http://www.tolafghan.com/articles/39474 د غنی خان او اجمل خټک د وړتیا او ضعف ټکي انجینیر شیر ساپی ۱۴/۰۹/ ۲۰۲۶ مقدمه : غنی خان او اجمل خټک، دا د پښتو ادبیاتو او سیاست دوه خورا لوی، اغېزمن او په زړه پورې شخصیتونه دي. د غني خان فلسفی، هنری او رندانه طبیعت او له بلې خوا د اجمل خټک انقلابی، سیاسی او ملي مبارزه د پښتنو د معاصر تاریخ او ادبیاتو دوه جلا خو تکمیلوونکي اړخونه جوړوي. موږ کولای شو د دوی پر لاندې برخو خبرې وکړو: د غني خان د وړتیا او ضعف ټکي: د هغه د فلسفې ژورتیا، د کائناتو او خدای په اړه د هغه ځانګړی لید، هن Sun, 13 Sep 2026 19:32:22 +0200 http://www.tolafghan.com/articles/39473 http://www.tolafghan.com/articles/39473 افغان وطن او انګریزان دریمه برخه: بېل یې کړه او اېل کړه (Divide and Rule ): د روانې لړۍ په دې برخه کې به په کوز افغان وطن (پښتونخوا) کې هغه کسان په ګوته کړو چې د انګریزیانو په وړاندې یې په قصدي ډول د پښتنې مقاومت په ځپلو، د قبایلي ویش په جوړولو او یا د برتانوي پوځ لپاره یې د پښتنو په استعمالولو کې، ګډون کړی! ارواښاد عبدالولي خان پخپل مشهور کتاب« رښتیا رښتیا دي» کې د سرجارج کننګم (۱) ډایري ترسرلیک لاندې خپله لیکنه کې یو شمېر داسې کسان په پوره وضاحت افشا کړی. دلته به د دې لیکنې Sun, 13 Sep 2026 18:20:20 +0200 http://www.tolafghan.com/articles/39472 http://www.tolafghan.com/articles/39472 فروپاشی نظام جمهوری افغانستان را نمی‌توان تنها با یک رویداد، یک تصمیم یا عملکرد یک گروه خاص توضیح داد. آنچه در نهایت به سقوط آن نظام انجامید، حاصل مجموعه‌ای از عوامل و روندهای به‌هم‌پیوسته بود؛ از اشتباهات سیاسی و ضعف‌های مدیریتی گرفته تا فساد گسترده، اختلافات داخلی، وابستگی شدید به حمایت خارجی و بی‌اعتمادی فزاینده میان مردم و حکومت. با این حال، بررسی این دوره بدون پرداختن به مسئولیت کسانی که در رأس قدرت قرار داشتند، ناقص خواهد بود. نظام جمهوری با شعار دموکراسی، حاکمیت قانون، حقوق شهر Sun, 13 Sep 2026 13:49:54 +0200 http://www.tolafghan.com/articles/39471 http://www.tolafghan.com/articles/39471 زه يم دلته زما ورور وهغې خواته يوکوردلته اوبل کور وهغې خواته کمزوري مې کمزوري مه ګڼه دلته دی په اصل کې زما زور وهغې خواته وي به څومره سره تږي وديدن ته بچی دلته دی اومور وهغې خواته باچاخانه ولي باغ ته دې سلام کړم ليکن ستاخونودی ګور وهغې خواته يوسړی په ډير تشويش کې ده لويدلی ده يې باندې پرچا پور وهغې خواته عمري دازادۍ پرنيلي خوند به کله ووينمه سپور وهغې خواته Sun, 13 Sep 2026 06:59:41 +0200 http://www.tolafghan.com/articles/39470 http://www.tolafghan.com/articles/39470 د بې وسۍ پنځوس افغانۍ نن ورځ د اوړي د سختې ګرمۍ ګرم سهار وو. د کلینیک د دروازې تر شا د ناروغانو ګڼه ګوڼه وه. هر چا د خپل درد کیسه لرله؛ خو زۀ نۀ پوهېدم چې نن به د داسې یوه درد شاهد شم چې درمل به یې زما پۀ لاس کې نۀ وي. دروازه ورو خلاصه شوه. یو هسک، ځوان او پیاوړی سړی دننه راغی؛ خو د وجود قوت یې د سترګو لۀ ستړیا او د مخ لۀ ژیړوالي مات شوی و. دواړه لاسونه یې پر ملا ایښي وو او پۀ سختۍ یې قدمونه اخیستل. ما فکر وکړ درد به یې شدید وي. پۀ مات غږ یې وویل: Sat, 12 Sep 2026 08:04:19 +0200 http://www.tolafghan.com/articles/39469 http://www.tolafghan.com/articles/39469 په هره ټولنه کې د معلوماتو شتون او پر وخت ورته لاسرسی د خلکو د فکري ودې، ټولنیز پوهاوي او پرمختګ لپاره له مهمو بنسټیزو اړتیاوو څخه ګڼل کېږي. وګړي غواړي پوه شي چې په خپل چاپېریال، هېواد او نړۍ کې څه روان دي، کوم بدلونونه رامنځته کېږي او د بېلابېلو پېښو په اړه څه ډول قضاوت وکړي. د همدې اړتیا د پوره کولو په برخه کې رسنۍ مهم رول لري. رسنۍ یوازې د خبرونو د خپرولو وسیلې نه دي؛ بلکې د ټولنې د فکري جوړښت، عامه پوهاوي او د خلکو او مسئولو ادارو ترمنځ د اړیکې مهمې وسیلې دي. راډیو، ټلوېزیون، چاپي رسن Fri, 11 Sep 2026 21:59:29 +0200 http://www.tolafghan.com/articles/39468 http://www.tolafghan.com/articles/39468 (هیله من یم چې دا لیکنه د سیاست او سازماني فعالیت مینه وال ژوره او په حوصله ولولي او دقیقه یې وارزوي. ) سریزه: د سیاسي فعالیت اساسي مسئله: هر سیاسي حرکت د یوه مشخص ټولنیز واقعیت په وړاندې د غبرګون په توګه رامنځته کېږي؛ خو یوازې غبرګون د دوامدار سیاسي بدلون لپاره کافي نه دی. سیاسي حرکت هغه مهال له موقتي بسیج څخه په یوه اغېزمن او دوامدار جریان اوړي چې د خپل فعالیت لپاره روښانه فکري ایډیا (فکري ‌لیدلوری)، منسجم سیاسي هدف، سازماني جوړښت او مشروع رهبري ولري. د دې څلورو عناصرو ترمنځ Fri, 11 Sep 2026 16:35:44 +0200 http://www.tolafghan.com/articles/39467 http://www.tolafghan.com/articles/39467 افغان وطن او انګریزان دوهمه برخه: بېل یې کړه او اېل کړه (Divide and Rule ): د دې لیکنې په لومړۍ برخه کې د ۱۸۴۹ کال څخه تر ۱۹۰۱ او بیا تر ۱۹۴۷ کال پورې د برتانوي هند په مهال، د ډیورند کرښې په کوزه غاړه د افغان وطن (پښتونخوا)، استعماري ویش ته یوه عمومي کتنه وشوه. انګریزانو، کوز افغان وطن لومړي په شپږو کتګوریو تقسیم کړ او بیا یې هره کتګوري هم په ډېرو نورو برخو وویشله. د جلا شویو ټوټو د کنترول لپاره یې لاندې اصول وټاکل: ــ یوې سیمې ته یې یو قانون، بلې ته یې بل قانون وضعه کړ. < Fri, 11 Sep 2026 08:48:26 +0200 http://www.tolafghan.com/articles/39466 http://www.tolafghan.com/articles/39466 د سرو زور ديار کې امن نشته د ګلونو په ګلزار کې امن نشته وطنونه په جنګونو کې ورانيږي د باروتو په غبار کې امن نشته د بلبلو په نغمو کې ژړا اورم د ربابو په تارو کې امن نشته که هزار ځلي ګفتار د امن وکړې کاڼي بوټي د اقرار کړي امن نشته تجلا د خپل مال و دارایي کړې د مظلومو په آزار کې امن نشته سلسله د آفتو کې به را ګير شي د ظالم په اقتدار کې امن نشته په صحيح لاره روان شه حسن زيه د کږو لارو په تلو کې امن نشته Thu, 10 Sep 2026 00:02:53 +0200 http://www.tolafghan.com/articles/39465 http://www.tolafghan.com/articles/39465 د ارواپوهنې او ټولنیزو برخو کښي مطالب ادبی مضمون سيد عبيدالله نادر رنګین افکار! که تاسي د پوهنې او علم و فن په جامه سمبال اوسئ ،او په ترڅ کې د خپل مسلک نه په غیر ،آفاقی او اضافی معلو مات او مطالعه د ځانه سره ولرئ ، او هم په خپل طبیعی هوش سره د دنیا د ډیرو مسایلو درک وکړای شئ ،که د ګرځیدنې سیر او سیاحت له لارې د یو طبیعی هوش ته وده ورکړئ،نو تاسي یقین ولرئ ،چې تاسي کله یواځي یاست ،او یا ګوښه یاست ،نو ستاسي خیالات ډیر رنګین وي ،او تاسي هیڅکله یواځي نه پریږدي. نو تاسي په ا Wed, 09 Sep 2026 23:08:21 +0200 http://www.tolafghan.com/articles/39464 http://www.tolafghan.com/articles/39464 ما د اضطراب ، غم اوغوسې اندېښنې او وېرې ، سوچ او فکر ، حکومتولی او پالیسی په اړه دهر لیکوال او ادیب. سیاست پوه او تاریخ پوه ، ښوونکو او روزنکو ، ختیځ والو او لویدیځ والو ، اعرانو او مشاهیرو ، بزګرانو او شپنو، ملا یانو او چړیانو کمې اوزیاتې لیکنې او څېړنې له خپل نظره تېرې کړی نو دې پایلې ته ورسېدم چې ټول پردې خبره سره متفق دی چې دسینې پراختیاء[صبر] ،شفاء اوروغتیاء دلاس ته راوړلو بنسټ پر درې شیانو کېښودل کیږی : ۱- الله سبحان وتعالی سره اړیکی ټینګول او دهغه عبادت ته چمتو کېدل : « فاعبده واصط Mon, 07 Sep 2026 23:51:22 +0200 http://www.tolafghan.com/articles/39463 http://www.tolafghan.com/articles/39463 افغان وطن او انګریزان لومړۍ برخه: بېل یې کړه او اېل یې کړه (Divide and rule): انګریزانو د خپلې استعماري واکمنۍ د پراختیا او چلولو لپاره د ځای، قومونو، مذهبونو، ټولنیزو طبقو او سیاسي شرایطو له مخې بېلابېلې لارې لټولي او کارولې، لکه د قومي او مذهبي اختلافونو له سیاسي استعمال څخه نیولې تر غیر مستقیمې واکمنۍ ( Indirect rule) پورې. په نایجیریا، کینیا، یوګندا، سوډان، جنوبي افریقا، قبرس، سریلانکا، مالایا، فلسطین، عراق، مصر او د نړۍ په ډېرو نورو برخو کې، غیرمستقیمه واکمني د برتانوي استعما Mon, 07 Sep 2026 17:15:36 +0200 http://www.tolafghan.com/articles/39462 http://www.tolafghan.com/articles/39462 افغانستان نور د جګړې توان نه لري او افغان ولس نور د جګړې د دوام زغم نه لري. زموږ د نږدې نیمې پېړۍ تجربې په ښکاره ډول راښيي چې جګړه هېڅکله د عامو خلکو د ژوند د ښه کېدو، د هېواد د آبادۍ او د ملي ګټو د خوندي کېدو لاره نه ده. هیڅ افغان نه غواړي چې پاکستان، پنجاب او یا کوم بل بهرنی هېواد پر افغانستان واکمن شي. همدارنګه افغانان نه غواړي له خپلو ګاونډیانو سره دښمني ولري. د یوه خپلواک هېواد ملي ګټې ایجابوي چې له ټولو ګاونډیانو سره د ښه ګاونډیتوب، متقابل احترام او سوله‌ییز تعامل اړیکې ولرو او له ن Sun, 06 Sep 2026 14:48:58 +0200 http://www.tolafghan.com/articles/39461 http://www.tolafghan.com/articles/39461 د سیاسي، ټولنیزو، علمي او اقتصادي ډلو او بنسټونو ترمنځ، په ځانګړي ډول د ځوان نسل په منځ کې، د فکر خونو (Think Tanks) جوړول او تنظیمول په یوه مخ پر ودې دود بدل شوي دي. خو له بده مرغه، یو شمېر تازه‌کار او نوي راټوکېدلي کسان لا هم د دغو بنسټونو له تاریخي ماهیت، د فعالیت له طریقو او د اغېزمنتیا له ساحو سره لازمه بلدتیا نه لري. هیله ده چې لاندې لنډ معلومات د دې برخې د کارکوونکو او د عملي چارو د سمبالوونکو لپاره ګټور او لارښود وګرځي. د فکر خونو تاریخي شالید د بشري تاریخ په اوږدو کې، آن له م Sat, 05 Sep 2026 18:16:06 +0200 http://www.tolafghan.com/articles/39460 http://www.tolafghan.com/articles/39460 زموږ په نړیوال سرای کې داسې برېښېدونکي ښارونه هم شته چې توره شپه یې د ټکنده غرمې په څېر ځلېږي؛ له همدې ډول ښارونو څخه یو هم لاس‌ وېګاس دی. دا د ښاپېریو، هوس‌ پالو او مینه‌ ناکو خلکو لپاره د ساعت‌ تېرۍ، رنګونو، خوندونو او قمار یوه پرانیستې ننداره ده. داسې ښار چې د مېکدو جامونه، د خرابات ځل‌ بل او د ځوانۍ شور په کې څنګ په څنګ موجونه وهي. دلته نه یوازې ځوانان او پېغلې راځي، بلکې بوډاګان او د سپینو کمڅیو مېرمنې هم د خپلو دردونو د کمولو په لټه کې ډوب لیدل کېږي. مګر په همدې غُولغُلې او مستۍ کې