Latest Posts at Tolafghan.com ar-sa Tue, 25 Aug 2026 02:02:54 +0200 http://www.tolafghan.com/articles/39442 http://www.tolafghan.com/articles/39442 د پـښـتو ژبـې الفابیت - املاء او ګرامـر انجنیر- شیر ساپی ۲۵/۰۸/۲۰۲۶ د پښتو ژبې قواعـد او مطالبات د ژبې لیکدود سیسټم په خپل اساس(هسته) کې د صوتي جوړښت پر بنیاد ولاړ دئ. د پښتو ژبې کتابت پر حروفي رسم الخط باندې بناء دۀ. حرف د خط یو علامت دئ، چې یو صوت (غږ) یا د تورو ترکیب وړاندې کوی. الفبایې خط، یو تحریری طرز دئ چې کلمات د حروفو په واسطه ښیی. حرف د لیکلې ژبې تر ټولو کوچنی واحد دئ. حرف ـ ګرافیم یا توری یادیږي. حروفي لیک، هغه خط دئ چې کلمات د حروف په واسطه افاده او بیانوي. Mon, 24 Aug 2026 19:00:04 +0200 http://www.tolafghan.com/articles/39441 http://www.tolafghan.com/articles/39441 دعاصم منیر ساګ، غټه او وړه غوښه، چنې او دال مرچکی او قیر منیو بدله شوه . دعاصم اخور اوس بل ډول پروړه لری. موږ هم ( شپه اوورځ) وایو خو ورځ اوشپه نه وایو موږ ( بار بار) وایو یعنی پېټی پېټی وایو خو بیابیا وار وار ایا تکرار نه وایو موږ په ولسی ژبه کې ادم خان او درخانۍ او لیلې اذو مجنون وایو خو برعکس نه وایو ځکه درخانۍ په کندهار کې دمنیر په مشوره او معامله کې نښتی او ادم خان دکابل په زاړه ارګ کې دټېپرو ټیغونه باسی موږ څوک وایو خو دکډوالی سوک نه وایو موږ څنګه وایو خو سنګه نه Mon, 24 Aug 2026 06:18:17 +0200 http://www.tolafghan.com/articles/39440 http://www.tolafghan.com/articles/39440 شلمه برخه ... په تیر پسی تر هغي چې په یوه ټولنه کې کلتورې پرمختګ رامنځته نشي د ژوندانه په نورو برخو کې لکه سیاست ، اقتصادې سیستم ، او د وګړو د امنیت په برخه کې پرمختګ نشې رامنځته کیدلی او د هغې ټولنې خلک تر یوه اوږده مودې پورې په بدوی حالت کې نا متمدن ژوند تیروي. په یوه ټولنه کی کلتوری عنعنات مستقیمآ متناسب دی په هماغه ټولنه کي د کار د ابزار او وسایطو سره، لکه څنګه چي انسان تل په دې هڅه کي وي چي د پرمختللو ابزارو د تولید او انکشاف له لاری په خپل کاری چاپیریال کی اسانتیاوی رامنځته کړي Sun, 23 Aug 2026 03:03:38 +0200 http://www.tolafghan.com/articles/39439 http://www.tolafghan.com/articles/39439 وَلَقَدْ صَرَّفْنَا فِي هَٰذَا الْقُرْآنِ لِلنَّاسِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ ۚ وَكَانَ الْإِنْسَانُ أَكْثَرَ شَيْءٍ جَدَلًا ترجمه: ««و ما در این قرآن هرگونه مثال و بیان برای (هدایت) خلق آوردیم و لیکن آدمی بیشتر از هر چیز (با سخن حق) به جدال و خصومت برخیزد.»» صرفنا بمعنی بر ګرداندن We have certainly interspersed this Quran with every kind of parable for the people. But man is the most disputatious of creatures. اما جدل: جدل (بر وزن شرف): شدت خصومت. جوهرى در صحاح آن را اسم مصدر Fri, 21 Aug 2026 15:29:17 +0200 http://www.tolafghan.com/articles/39438 http://www.tolafghan.com/articles/39438 د افغانستان د خپلواکۍ په پېښلیک کې داسې سړېتوبونه (شخصیتونه) شته چې ژوند او مبارزه یې یوازې له یوې جګړې یا یوې تاریخي پېښې سره نه، بلکې د یوې اوږدې ملي مبارزې له بهیر سره تړلې وي. په دې ډله کې لوې خان غازي میرزمان خان کونړی د افغانستان د خپلواکۍ د مبارزې له هغو نومیالیو سیمه‌ییزو مشرانو څخه و، چې ژوند یې د شلمې پېړۍ د لومړیو لسیزو له مهمو سیاسي او پوځي بدلونونو سره تړلی و. غازي میرزمان خان په ۱۸۶۹م کال، چې له ۱۲۴۸ هجري شمسي کال سره سمون خوري، د کونړ ولایت د نرنګ ولسوالۍ په لمټک کلي کې د ح Fri, 21 Aug 2026 07:37:31 +0200 http://www.tolafghan.com/articles/39437 http://www.tolafghan.com/articles/39437 ځینې وختونه داسې راځي چې انسان د اوږدې مبارزې، پرله‌پسې ستړیاوو او د حالاتو د سختۍ له امله له ځانه پوښتنه وکړي: زه ولې لیکم؟ ولې خپل وخت او توان خلکو ته د مفکورو او مفاهیم په بیانولو مصرفوم، حال دا چې زما خبرې ښايي د هغو کسانو غوږونو ته هېڅ ونه رسېږي چې باید یې واوري او یا ورسېږي خو نه یې خوښوي او عمل پرې نه کوي؟ په ورته حالت کې انسان ته داسې ښکاري چې میدان تر قلم مهم دی، او د ستونزو پر وړاندې خاموش پاتې کېدل یا له بلې لارې مبارزه کول ښايي د لیکلو له اوږدې لارې په پرتله اغېزمن وي. زړه Thu, 20 Aug 2026 23:35:21 +0200 http://www.tolafghan.com/articles/39436 http://www.tolafghan.com/articles/39436 سید عبیدالله نادر ادبی ټوټه! سر ګردانه خیال ! تازه می د سوچ لمنه غزولې وه ،او سمندر ته مخامخ پر څوکیو می ډه ډه لګولې وه ناست وم .او په خپلو تصوراتو کښی ډوب وم . کله کله به لارویانو په خپلو تېریدو او د خپو اوازو سره زما د سوچونو تسلسل وشلاوه زه په تصور کښي ډیر لیري زمانو ته ولاړم او ډیر واټنونه می پی کړه . ښي او بدی ورځي می ژر ژر لکه د سینما پردې له سترګو تېرې شوي یو ځل می خیال د ماشومتوب دوري ته سر وواهه خو تر څو شیبو تېر یادونو به غمګین کړم . ډیر لیري له نظره یو شین ځ Thu, 20 Aug 2026 12:03:03 +0200 http://www.tolafghan.com/articles/39434 http://www.tolafghan.com/articles/39434 اگر بخواهیم مسئله وحدت و همبستگی در افغانستان را واقع‌بینانه و فارغ از احساسات قومی و نفرت از دیگران بررسی کنیم، باید میان هویت قومی، منافع سیاسی و منافع اقتصادی ـ اجتماعی مردم تفکیک قائل شویم. گروه های اتنیکی، اعم از پشتون‌ها، تاجیک ها، هزاره‌ها، ازبیک‌ها، بلوچ‌ها و سایر گروه‌های قومی افغانستان، یک جامعه کاملاً یکدست و دارای منافع واحد نیستند. در هر قومی، اقشار و گروه‌های مختلف اجتماعی با موقعیت‌های اقتصادی، سیاسی و قدرت متفاوت وجود دارند. بالخصوص در دو دههٔ نظام جمهوری نام نهاد اسلامی ن Wed, 19 Aug 2026 21:47:23 +0200 http://www.tolafghan.com/articles/39432 http://www.tolafghan.com/articles/39432   به تاریخ ۱۷ اگست سال جاری میلادی، مقالهٔ مختصری را تحت عنوان «وحدت مردم برای عدالت، آزادی، کرامت و آینده‌ای مشترک» به نشر رساندم. این نوشته با واکنش‌ها، تبصره‌ها و دیدگاه‌های گوناگون دوستان در ویبسایت‌ها و صفحهٔ فیسبوکم همراه شد که شماری از دوستان نیز از طریق تلفون تماس گرفتند. از همهٔ دوستان گرامی که با لطف، توجه، نقد و اظهار نظر خویش به غنای این بحث کمک کردند، از صمیم قلب سپاسگزارم. در میان تبصره‌ها، نوشتهٔ کوتاه اما عمیق رفیق گرامی، محترم فاروق فردا، نکات دقیق و قابل تأملی را Mon, 17 Aug 2026 12:56:46 +0200 http://www.tolafghan.com/articles/39428 http://www.tolafghan.com/articles/39428 فقي معلومات د فقهي تعریف: فقه په لغت کي پوهي او ځیرکي ته وايي او په اصطلاح کي هغه علم دي چي د جایز روا ( ورباندي امر کیدونکي) او غیر جایز ناروا ( له تر سره کولو څخه يي را منع کیدونکي) اعمالو او څیزونو څخه بحث کوي او یا په بل عبارت له ټولو فقهي مسایلو څخه بحث کوي. الف :ـ جایز روا ( ورباندي امر کیدونکي) څیزونه: ۱:ـ فرض:ـ فرض هغه عمل دی چي په قطعي دلیل (ایت شریف) سره ثابت شوي وي. د فرضو حکم:ـ په تر سره کولو کي يي ثواب او په نه تر سره کولو يي عذاب او منکر يي کافر بلل کیږي. ۲:- Sun, 16 Aug 2026 20:05:43 +0200 http://www.tolafghan.com/articles/39426 http://www.tolafghan.com/articles/39426 دغه پیغام یوازې دهوس کار نه دی ، مداخله او تعرض اوځان ښودنه هم نه ده . نړۍ ته وګوری دخودخواهی یاشخصی غرض مرض ، اجندا ،کوټوالی او ګټو پر بنا هم نه دی لیکل شوی . له ندافه تر پوهنمل او پوهانده پورې بدلون غواړی. دغه غوښتنه له هیڅ ډول شخصی تمې او ګټې سره هم تړاو نه لری زیاته سلنه یې دافغان ولس په خیر او فلاح ، خپلواک، او اوچت ملی غږ راڅرخی افغان ولس په جدی توګه تاسې هره ورځ وینی او دا دنصیحت خبره هم نه ده واقعیت دی او ضرورت! بناء هیله کیږی چې په دې برخه کې ګټور او سمو اهدافو ته مراجعه وکړۍ Sun, 16 Aug 2026 18:56:51 +0200 http://www.tolafghan.com/articles/39425 http://www.tolafghan.com/articles/39425 د سیاست خدایګوټي او سپېڅلې ارواوې ولي الله ملکزی د سیاسي علومو، حکومتي جوړښتونو او ټولنپوهنې په ډګر کې د دین او سیاست متقابله اړیکه د پام وړ پېچلې او د دیني مطالعاتو له خورا مهمو بحثونو څخه ګڼل کېږي. د واکمنیو تاریخي څېړنه ښیي چې سیاسي واک یوازې د فزیکي ځواک او قوانینو له لارې نه دی ټینګ شوی، بلکې زیاتره وخت د مذهبي مشروعیت، سپېڅلو روایتونو او اسطورو په توسل توجیه شوی دی. که څه هم زما پورتنی عنوان ممکن د معیاري ټرمینالوژۍ کلاسیکه اصطلاح نه وي، ولی د یوې تحلیلي طرحې په توګه هغه حال Fri, 14 Aug 2026 17:24:09 +0200 http://www.tolafghan.com/articles/39424 http://www.tolafghan.com/articles/39424 دريا ۔۔۔ سيند که سمندر ! پښتانه دريا يا درياب د سمندر دپاره کاروي خو ځنې قامونه يې د سيند او څه نور يې د دواړو په مانا اخلي۔ د بېستون ډبرليک کې ساکاتيا پره دريا ياد شوي دي چې بيا دغه نوم اوښتے دے او د پارا دريا بڼه يې اخستې ده ۔ افغان ، پارسي او اروپاي څېړنکارانو د دريا په اړه اوږده بحثونه کړي دي چې ځنې دغه دريا د سمندر او نورو د سيند په مانا اخستے دے۔ د دغه ټولو بحثونو وېستاړه استاد زيار صېب خپل کتاب "پښتو او پښتانه د ژبپوهنې په رڼا کې " راوړې ده خو کومې پايلې ته نه دي رسيدلي البته د " ز Thu, 13 Aug 2026 22:50:01 +0200 http://www.tolafghan.com/articles/39422 http://www.tolafghan.com/articles/39422 پوليو پولــيو ســـخـــــته ناروغي ده ــــــــــــــــــــــــــــــ داهــــــم حـــاده هـــم ســاري ده چــې لامـل يې يو ويروس دى ــــــــــــــــــــــــ تـبــــا كـــــړي يــې نفــــــــــوس دى عصـب نسج باندي حمله كړي ــــــــــ هلــــــته جـــوړه معـــامـله كړي چــې پـه پـايلــــه كې مــاشــــــوم ـــــــــــــــــــــ شـي په فلـج باندي مـحـــكوم خــپريدل يې ډېـر هــوســـــــاده ــــــــــــــــــ رنـګ پــه دې وېروس فضاده مــــدفـوعـــاتــو د انســـــان كـې ــــــــ Thu, 13 Aug 2026 06:27:07 +0200 http://www.tolafghan.com/articles/39420 http://www.tolafghan.com/articles/39420 دري ځلي، عین تاریخي واقعات نږدي یوه پیړي یا تیر سل کلونو کي افغان ترقي خواه او آزادي خوښونکي دولتونه هرځلي د بهرني ځواکمن هیوادونو په لمسون، د افغان مذهبي ډلو په واسطه، لکه د امان الله خان مشروطه شاهي د انګلیسي استعمار د توطيی په اساس د ملا لنګ او حبیب الله کلکاني او ددوي د پلویانو په ذریعه ، داکتر نجیب الله په مشري جمهوري دولت، د غربي او عربي دولتونو په لمسه د اخواني او سلفي جهادي ډلو په واسطه، او د داکتر اشرف غني په مشري اسلامي جمهوريت د امریکا او پاکستاني استخباراتو د یوي دسیسي په اساس