شاته

ايران کې د مهسا اميني د مړينې د پېښې وروسته په احتجاجي مظاهرو کې نهه تنه وژل شوي

په ايران کې د 22 کلنې مهسا امیني د مړينې د پېښې وروسته چې احتجاجي مظاهرې پېل شوي، اېسوسي اېټډ پرېس ویلي، د قهرجنو مظاهره چيانو او امنيتی ځواکونو ترمنځ په نښتو کې لږ تر لږه نهه کسان وژل شوي دي.

د وي او اې د خبر ترمخه د مظاهرو په مهال په ايران کې د انټرنېټ غټې کمپنۍ ويلي، د زیارت په ورځ موبايل انټرنېټ بند کړی شوی وو.

د ايران د سرکاري ټيلي ويژن يو خبريال [اېنکر] د زیارت په ورځ ویلي د مړينو شمېر 17 ته رسېدی شي خو دا يې نه دي ويلي چې څنګه به دا شمېره سېوا کيږي.

د ايران رېډيو او ټيلي ويژن چېنلې چې د رياست په کنټرول کې دي او جرنلسټان د نيولو د ګواښونو سره مخ دي، د ايران انقلابي ځواک عدالت ته ويلي په ټولنیزو رسنیو د بدامنۍ ناسم يا جعلي خبرونه او اوازې خپرونکي دې محاکمه کړي.

د جمعې په ورځ 16 ستمبر د 22 کلنې مهسا اميني مړينه تاييد شوې او بيا په تهران کې د روغتون مخې ته خلکو احتجاج کړی وو، مهسا اميني د کرد کم شمېره ټولنې سره تړاو لرلو او د ایران د کردستان صوبې د شمال غربي ښار سقيض سره يې تعلق وو.

د امیني د کورنۍ غړو ويلي د امنیت اخلاقي پوليسو د ستمبر په 13م نېټه هغه تهران ته د سفر په وخت نیولې چې امیني سم حجاب نه وو کړی او بيا یې د ځان سره بوتللې وه.

د امیني کورنۍ تور لګوي چې د پوليس په ولکه کې دا په جسماني توګه ځورول شوې وه او د پوسټ مارټم د نتیجو د شریکولو نه بغېر يې په تادۍ کې د دې د جنازې انتظام کړی.

امنیتي ‌چارواکي د امیني سره د ناوړه سلوک تورونه ردوي او وايي چې هغه د زړه د دورې نه مړه شوې وه خو د کورنۍ غړي يې وايي هغې ته د زړه مسله کله هم نه وه شوې.

امریکې، يورپي يونين او ملګرو ملتونو د مهسا اميني د مړينې پېښه غندلې ده.

د امریکې حکومت د ايران په اخلاقي پوليسو او امنيتي ادارو په مشرانو بندیز لګولی او ويلي يې دي دوی پرله پسې په پرامنه مظاهره چيانو تشدد کوي.

د ايران صدر ابراهيم ريسي د ملګرو ملتونو د جنرل اسمبلۍ په څنډه کې ويلي، په چټکتيا سره د مړينې د دغه پېښې پلټنې کولی شي. هغه پوښتنه را ولاړه کړې چې په امریکا کې د امنيتي ځواکونو د لاسه امریکايان وژل کيږي. هغه ویلي په ګرده نړۍ کې دې یو ډول معيار وساتل شي.

هغه ويلي د اميني د پېښې وروسته يې سمدست د هغې د کورنۍ سره تماس نيولی او د پلټنو باور يې ورکړی چې تر ټولو مهمه د هر وګړي د حقونو ساتنه ده.

په ایران کې د خبريالانو وکيل محمدعلي کامفروزي د زيارت په ورځ ويلي، خبريالې نیلوفر حامدي چې د اميني د مړينې وروسته يې د روغتون عکس اخستی، هغه نيول شوې او په کور یې چاپه وهل شوې ده.

ويل شوي په ايران کې د يادې پېښې وروسته روان احتجاجونه حکومت ته يو چېلنج جوړيږي، په لارو کوڅو او سړکونو د احتجاجونو په مهال جينکۍ خپل حجابونه سوځوي. د احتجاج کوونکو عامه نعره ده، چې "مرګ په ډکټېټر".

په ايران کې روانه احتجاجي لړۍ د کال 2019 د تېلو د ګرانۍ په سر په غټه کچه د احتجاجونو وروسته غټې مظاهرې ګڼل کيږي.

د بشري حقونو د تنظيمونو ترمخه د 2019 د مظاهرو په مهال په لسګونو کسان وژل شوي وو او په دغه تشدد کې د کال 1979 د ايران د اسلامي انقلاب وروسته په غټه کچه وژنې شوې وې.