ټول   BBC ازادي راډیو امریکا غږ ډیوه


پاکستان کې د کرونا له امله نور 38 کسان مړه شوي

په پاکستان کې د سرکاري شمېرو ترمخه په ملک کې د کرونا د مثبتو پېښو شرح يو څه راکمه شوې خو د مړينو کچه يې بيا هم سېوا ده، او په تېر شوا روز کې نور 38 کسان د کرونا څخه مړه شوي دي. نن په اوومه فرورۍ د کرونا د څار او انتظام مرکز اېن سي او سي ویلي، په تير شوا روز کې په ملک کې نزدې 45زره معاينې شوې او په 3338 کسانو کې د کرونا وايرس مالوم شوي دي. ويل شوي په ملک کې د کرونا مثبتې پېښې 7.45فيصده رپورټ شوي دي. له دې يوه اوونۍ وړاندې په 31 جنورۍ د کرونا د مثبتو پېښو شرح 11.53فيصده وه. ويل شوي دا وخت په ملک کې په کرونا اخته هغه کسان چې روغتيايي حالت يې سخت دی، شمېره يې 1684 ده. ويل شوي تراوسه پورې په ملک کې د کرونا څخه ټول 29زره 516 کسان مړه شوي دي. د سرکاري شمېرو ترمخه په ملک کې تراوسه پورې 14لکه 63زره خلکو نه زياتو ته کرونا لګېدلې، او 13لکه 44زرو نه سېوا ترې ښه شوي دي. ويل شوي په ملک کې د کرونا وايرس ضد ويکسينو کمپاين هم دوام لري. حکومتي شمېرې ښايي د 11 کروړه نه سېوا خلکو ته د کرونا ضد ويکسينو يو ډوز، د اته کروړه 62لکه نه سېوا خلکو ته دوه ډوزه او 30 لکه خلکو نه سېوا ته بوسټر ډوز لګول شوی دی.

07.02.2022 ډیوه

امریکا: په یوکرین باندې د روس حمله "ممکن هره لحظه پېښه شي"

واشنګټن  - امریکا اوس په دې باور ده چې په یوکرین باندې د امریکا یرغل "هره لحظه پېښېدلی شي". دا خبره د وایټ هاوس د قامي سلامتیا سلاکار جېک سولېوان د اتوار/یکشنبې په ورځ وکړه. داسې خیال کیږي چې په یوکرین به د روس حمله، د دویمې عالمي جګړې وروسته، په یورپ کې تر ټولو لوی پوځي عملیات وي. جېک سولېوان د اېن بي سي ټلويژن «میټ ډې پرېس» پروګرام کې وویل: "مونږ په دې باور یو چې روسانو داسې صلاحیتونه ځای په ځای کړي چې په یوکرین کې یو ستر پوځي عملیات پیل کړي، او مونږ ډېر سخت کار کوو چې جواب یې آماده کړو." ښاغلي سولېوان د «فاکس نیوز سنډې» سره په یوه جدا مرکه کې وویل، "روس ممکن هر کومه ورځ او یا هم په یو دوه هفتو کې د یوکرین په ضد اقدام وکړي"، او د امریکا استخباراتي چارواکي اندازه لګوي چې ماسکو خپل اویا (۷۰) فیصده د حملې ځواکونه، د یو برید دپاره پرځای کړي دي. د امریکا د قامي سلامتیا سلاکار دا هم وویل چې د روس حمله به "یوکرین ته د سر درانه زیانونه واړوي، خو په سټراټیجیک لحاظ به روس ته ګرانه تمامه شي"، ځکه امریکا آماده ده چې په فوري توګه ډېرې سختې اقتصادي پابندۍ په روس ولګوي او دا به د روس اقتصاد د پښو وغورځوي. سولېوان زیاته کړه: "روس چې هر ډول اقدام وکړي، امریکا ورته آماده ده." مگر جېک سولېوان دا هم وویل چې امریکا غواړي د روس د صدر ولاډمیر پوټین د امنیتي فکرمندیو په اړه له هغه سره مذاکرات وکړي. پوټین د روس خاورې ته نږدې د امریکا او د نېټو د نورو ۲۹ ملکونو د اقداماتو له اړخه اندېښنې څرګندې کړي او غواړي دا ضمانت ورکړی شي چې یوکرین به په نېټو کې نه شاملیږي. د امریکا د قامي سلامتیا سلاکار وویل دوی آماده دي چې په یو لړ فکرمندیو، چې د ځینو میزائیل سیسټمونو د نصب، د پوځي مشقونو د شفافیت، او یا د لانجو د مخنیوي په خاطر د اعتماد جوړولو په اړه دي، د روس سره خبرې وکړي، مګر په دې "بنیادي اصولو" باندې هېڅ خبرې نشي کیدی چې نېټو کې په شرایطو پوره ملکونو د شاملېدو دپاره دروازه به همیش خلاصه پاته وي. مغربي اتحادیان وایي دا چې د دوی په نېټو اتحاد کې کومو ملکونو ته د شاملېدو موقع ورکړی شي، په دې کې هېڅ غیرنېټو هېواد د ردولو یا منعه کولو حق نلري. د امریکا صدر جو بایډن تېره هفته درې زره (۳۰۰۰) امریکایي عسکرو ته امر وکړ چې د نېټو دوو مشرقي یورپي هېوادونو (پولېنډ او رومانیا) ته ولاړ شي. راپورونه وایي چې د امریکا د ۸۲م ائیربورن ډېویژن عسکر د یوکرین سرحد ته نږدې د پولېنډ جنوب ختیځ سیمې ته رسېدلي دي. واشنګتن دا خبره رد کړې چې ګني امریکایي عسکر به د روس د حملې په وړاندې د یوکرین عسکرو ترڅنګ جنګ کې شامل شي. مګر امریکا د پنځه سوه (۵۰۰) میلینه ډالرو په ارزښت وسلې او ګوله بارود یوکرین ته لېږلي دي. سولېوان دا هم وویل چې که چېرته روس په یوکرین حمله وکړي، او امریکا ورباندې اقتصادي پابندۍ ولګوي، او بیا په انتقام کې یې روس یورپي ملکونو باندې خپل قدرتي ګېس بند کړي، په هغه صورت کې به بیا امریکا د نورو ملکونو نه مغربي یورپ ته د ګېسو د رسولو په چاره کې مرسته وکړي.

07.02.2022 ډیوه

چین او پاکستان د افغانستان د کنګل شویو اثاثو آزادېدل وغوښتل

د چین او پاکستان مشرانو په عالمي برادرۍ غږ کړی چې د افغانستان د بحران مقابلې دپاره امداد وکړي او د افغانستان کنګل شوې اثاثې دې آزادې کړي. د پاکستان وزیراعظم عمران خان، چین ته د خپلې څلور ورځېنۍ دورې په پای کې له صدر شي جېن پنګ سره ملاقات وکړ او د افغانستان د حالاتو په شمول، یو لړ موضوعاتو باندې یې خبرې وکړې. پاکستان په داسې موقع بیا د افغانستان د کنګل شویو اثاثو خبره راپورته کوي چې انټرنېشنل کرایسز ګروپ پخپل وروستي رپوټ کې ویلي، پاکستان د طالبانو د اختیار لاندې افغانستان په اړه د پالیسۍ په جوړولو کې پاکستان د ستونزو سره مخامخ دی. د چین صدر شي جېن پنګ د اتوار/یکشنبې په ورځ د پاکستان د وزیراعظم عمران خان سره چې چېن ته په سفر تللی دی، په یو لړ پراخو موضوعاتو دوه اړخیزې خبرې وکړې. دواړو مشرانو په دې خبرو کې ټینګار وکړ چې افغانستان ته دې په فوري ډول نړېوال امداد ورسول شي چې هلته کې د جاري بشري بحران مقابله وشي. عمران خان چین ته د خپلې څلور ورځېنۍ دورې په لړ کې د تېرې جمعې په ورځ د نورو خارجي مشرانو سره د ژمني اولمپیک لوبو په پرانیسته دستوره کې ګډون وکړ، او بیا یې د اتوار/یکشنبې په ورځ د چین د صدر سره د خطې په حالاتو خبرې وکړې. د دې ملاقات نه پس یو مشترک بیان جاري شو چې هغه کې ویل شوي چین او پاکستان "په عالمي برادرۍ غږ کوي چې د افغانستان دپاره دوامداره او پراخ امداد او ملاتړ مهیا کړي، په شمول د دې چې د افغانستان کنګل شوې اثاثې دې آزادې کړی شي." په دې بیان کې د پاکستان او چین د اقتصادي راهدارۍ – سي پېک – د منصوبې په اړه هم خبرې شوې او زیاته شوې چې، "دواړه اړخونه آماده دي چې افغانستان ته د سي پېک د غځولو په موضوع بحث وکړي." سي پېک د بجینګ د بېلټ اېنډ روډ عالمي منصوبې مهمه برخه ګڼل کیږي او په دې لړ کې د چین په سرمایه کارۍ سره، پاکستان کې سړکونه، د بجلۍ بټۍ، او نور د بنیادي اډانې منصوبې جوړې کیږي. کله چې طالبانو په تېر اګسټ میاشتې کې په ټول افغانستان قبضه ولګوله، نو هغه بندیزونه بیا ورباندې ولګول شول کوم چې د طالبانو د اولې واکمنۍ په مهال ورباندې لګول شوي و. په همدې بنیاد، د افغانستان د مرکزي بنک نهه نیم بلینه ډالره اثاثې چې زیاته د نیویارک په فډرل ریزرو بنک کې ساتل کیدلې، سمدستي کنګل شولې. امریکا او نورو مغربي ملکونو د طالبانو غوښتي چې افغانستان کې ټولشموله حکومت جوړ کړي او د جینکو او ښځو د تعلیم او کار حقونه او نور بشري حقونه دې پر ځای کړي. طالبانو تر اوسه دا غوښتنې ندي پرځای کړي. بل اړخ ته په دې وروستیو څو میاشتو کې چین او پاکستان کابل کې د طالبانو د نګران حکومت سره رابطې زیاتې کړي او وایي چې کوشش کوي هلته د بشري او اقتصادي بحران د مقابلې دپاره د همکاریو د سېوا کېدو لارې چارې ولټوي.  د پاکستان خارجه وزیر هم په دې وروستیو میاشتو کې د سیمې له ملکونو سره رابطې نیولي او هغوی یې هڅولي چې د طالبانو د حکومت سره اړیکې ونیسي او د طالبانو د حکومت په رسمیت پېژندو ته لاره هواره کړي، مګر تر اوسه پخپله د پاکستان په شمول د نړۍ هېڅ ملک هم د طالبانو حکومت په رسمیت ندی پېژندلی. بل اړخ ته د بحران نړېواله ډله یا انټرنشنل کرایسز ګروپ ویلي که څه هم پاکستان د افغان طالبانو ملاتړ ته دوام ورکوي خو طالبانو د اختیار لاندې افغانستان په اړه د پالیسۍ په جوړولو کې پاکستان د ستونزو سره مخامخ دی. اداره وايي د واک اخیستلو وروسته اقتصادي او سفارتي یوازېوالی افغان طالبان د پاکستان د پاره د ګټي په ځای بوج جوړیدلې شي. د دغه ګروپ رپوټ وايي چې زیاتیدونکي بې ثباتي او اقتصادي مشکلات کولی شي چې بې وزله افغانان په پاکستان کې پناه اخیستلو ته مجبور کړي. پاکستاني مامورین طالبانو د ملاتړ خبره ردوي او وايي په کابل کې د ټول شموله افغان حکومت حمایت کوي. پاکستان د نړیوالې ټولنې نه پخوا هم غوښتي چې د طالبانو د واکمنۍ لاندې افغانستان سره اقتصادي مرستې دې وکړی شي او د افغانستان منجمدې اثاثې دې افغانستان ته ورکړی شي. د آی سي جي رپوټ زیاتوي که یوه اړخ ته د طالبانو سره ملګرتیا له امریکا او نورو مغربي هیوادونو سره د پاکستان اړیکې خرابولی شي نو بل اړخ ته د هغه وسلوالو خلاف د طالبانو عمل نه کول چې د افغان خاوره په مبینه توګه د پاکستان خلاف استعمالوي د پاکستان داخلي امنیت د خطر سره مخامخ کولی شي. په ورستیو ورځو کې په پاکستان کې د تشدد پیښې سېوا شوي او د پاکستان د کورنیو چارو وزیر شیخ رشید احمد او د امنیت سلاکار ویلي چې تحریک طالبان پاکستان ټي ټي پي افغان خاوره د پاکستان په خلاف استعمالوي. رپوټ وايي پاکستان په نړیواله کچه په نورو لارو د طالبانو ملاتړ کوي. په دوه اړخیزو غونډو او څو اړخیزو فورمونو کې اسلام آباد له بهرنیو طاقتونو په ځانګړې توګه امریکا او د امریکې له مغربي اتحادیانو څخه غواړي چې له طالبانو سره ښکیل شي، اقتصادي بندیزونه لیرې کړي، او افغانستان ته بشري او اقتصادي مرستې ورسوي.

06.02.2022 ډیوه

د لتا منګېشکر په مړینه د نړېوالو غبرګونونه

د نامتو سندرغاړې لتا منګېشکر په مړینې باندې د بالیووډ سینما د لویو اداکارانو ترڅنګ، د هند او د نړۍ نورو ملکونو مشرانو، سیاستوالو او هنرمندانو هم خواشیني څرګنده کړې او پېغامونه یې ورکړي دي. لتا منګېشکر د اتوار/یکشنبې په ورځ د ۹۲ کلونو په عمر د نړۍ نه سترګې پټې کړې او د ځانه یې د موسیقۍ یو ستر میراث پرځای پرېښود. د لتا مړی د اتوار/یکشنبې په مازدیګر، په ممبئی ښار کې په خاصې ریاستي دستورې سره وسوځول شو. په دې دستوره کې د هند وزیراعظم نریندرا مودي، د سینما او موسیقۍ ګڼ شمېر پېژندل شویو اداکارانو او موسیقارانو، او همدا شان د لتا منګېشکر زرګونو مینه والو ګډون کړی و. د ګل/دوشنبې او نهې/سې شنبې په ورځ به په هند کې د لتا د مړینې له امله، دوه ورځېنی قامي ماتم وي او د هند بېرغونه به نیم ځوړند پاته وي. د پاکستان وزیراعظم عمران خان او د افغانستان پخواني صدر حامد کرزي هم په دې خبر خفګان ښودلی دی. د لتا منګېشکر د مرګ په ویر کې د ځینو مشرانو او اهمو شخصیتونو پیغامونه په دې ډول دي: د هند صدر رام ناټ کووینډ: "د لتا جي مړینې زما او همدا شان په ټوله نړۍ کې د میلینونه کسانو زړه غمجن کړ. د هغې په خورا بېلابېلو سندرو کې، چې د هند د جوهر او ښکلا نغمې یې غږولې، نسلونو د خپل د زړونو ژور پټ احساسات په څرګنده وموندل. د هند یو زیور (بهارت رتنا)، د لتا جي لاس ته راوړنې به بې ساري پاته شي."  د هند وزیراعظم نريندرا مودي: "زه دومره پرېشانه یم چې په الفاظو کې بیان کیدلی نشي. مهربانه او خیال لرونکې لتا خور مو مونږ یوازې پرېښودو. هغې زمونږ قام کې خپل ځای داسې تش پرېښود چې ډکېدلی نشي. آینده نسلونه به هغه د هند د ثقافت د یوې مضبوطې نښې په توګه یاد ساتي، د چا چې نغمه پردازه غږ یې د خلکو په متاثرولو (مسحور کولو) کې بې بدیله صلاحیت درلود."  د پاکستان وزیراعظم عمران خان: "د لتا منګېشکر په مړینې، برصغیر خپله یوه رېښتونې اعلی سندرغاړې چې نړۍ پېژندله، د لاسه ورکړه. د هغې د سندرو اورېدل، په ټوله نړۍ کې ډېرو خلکو ته زیاته تفریح طبع ورکړې ده.  د افغانستان پخوانی صدر حامد کرزی: "لتا منګېشکر پخپل آواز سره میلینونه زړونه د خونده ډک کړل. د هغې نغمې عالمګیر او تل پاته دي. د هغې کورنۍ او د هند خلکو ته ډېر تعزیت وایم. د هند د بلبلې (شبلي) اروا دې ښاده وي."  د هند د کانګرس ګوند مشر راهول گاندي: "هغه [لتا] د ډېرو لسیزو دپاره د هند تر ټولو محبوب آواز پاته شوه. د هغې طلایي غږ نه مري، او د هغې د مینه والو په زړونو کې به یې انګازې جاري پاته وي. د هغې کورنۍ، ملګرو، او مینه والو سره غمشریکي کوم." د پاکستان مسلم لیگ – ن ګوند مشره، مریم نواز: "اروا دې ښاده، د نغمو ملکې لتا منګېشکر. ستا غږ، سندرې، او هغه احساسات چې په دې [غږ او سندرو] راژوندي شوي، هېڅ وخت به ونه مري. هېڅکله به بله لتا پیدا نشي. کورنۍ ته یې تعزیت وایم." په نوې ډهلي کې د امریکا سفارت: "مونږ د هند سره یوځای، افسانوي سندرغاړې لتا منګېشکر ته چې نن [اتوار] په ۹۲ کلونو عمر مړه شوه، خراج تحسین وړاندې کوو. تاریخ به د هند موسیقۍ کې د هغې شراکت په زرینو الفاظو ولیکي."  د آسکر او ګرامي اېوارډونو ګټونکی هندی موسیقار، اې آر رحمان: "مینه، احترام، او دعاګانې."  د بالیووډ اداکار انیل کپور: "زړه ماتوونکی [خبر]، مګر نېکبخته یم چې دا ناقابل-یقینه اروا (اتما) مې پېژندله او خوښېدله مې... لتا جي زمونږ په زړونو کې داسې یو ځای لري چې هېڅوک به هغه ځای ونشي نیولی. هغې زمونږ ژوند پخپلې موسیقۍ سره داسې ژور متاثره کړی دی. اروا دې ښاده وي، او جنتونه دې د دې په رڼا روښانه وي."  د بالیووډ اداکار سلمان خان: "(تا) پسې به خفه یو، زمونږ بلبلې. مګر (ستا) غږ به همیشه مونږ سره ژوندی پاته وي."  هند کې د کرکټ د کنټرول بورډ ویلي چې د هند کرکټ ټیم غړي نن پخپلو مټو باندې توره پټه تړي چې "د بهارت رتنا لتا جي احترام پر ځای کړي". د هند د نولس کلنو کرکټ ټیم چې په وېسټ انډیز کې یې ورلډ کپ ګټلی، ویلي چې دوی خپله د کپ ګټلو خوشحالۍ د لتا منګېشکر د مړینې د سببه ځنډولې ده.  

06.02.2022 ډیوه

پاکستان کې د چین نورې پانګې خو څېړونکي وايي کارونه کم يا ورو دي

د چین د پانګو يا سرمايه تر ټولو لوی مرکز، بلوجستان کې زیاتېدونکې نا ارامي او د پاکستان د جنوب نه تر شمال پورې د چین په کارکونکو باندې وروستيو حملو په دواړو هېوادونو، چین او پاکستان کې د سي پېک اینده په اړه اندېښنې ډېرې کړي دي.  دغه ستونزه په خپل ځای خو د پاکستان اقتصادي وضعه د سي پېک د راتلونکي لپاره یو بل علت دی. د امریکا معتبرې ورځپاڼې د جنورۍ په 23مه په يوه مقاله کې لیکلي وو چې پاکستان په 2020م کې د چین سره د بجلۍ د پروژو په هکله د اخستل شوو ګران بیعه پورونو او پانګو ته د بیا کتنې خواست کړی وو خو چين هغه خواست رد کړی وو او د پاکستان نه يې غوښتي وو چې د بجلۍ جوړلو چينايي شرکتونو ته دې د هغوی 1.4 اربه ډالره بېرته ورکړي.  د اقتصادي چارو کارپوه ډاکټر قېصر بنګالي وي او ای ډيوه ته وايي په پاکستان کې د سي پېک د راهدارۍ د پروژې په اړه غټې دعوې کېږي خو وايي ددې لاندې په زياتره منصوبو د مفاهمت د ېاداښتونو خبره په وړاندې نه ده تللې. هغه وايي د سى پېک لاندې شپږ اووه منصوبې مکمل شوې دي. او دې سره که مونږه د چين او پاکستان د ازاد تجارت لوظنامه هم شامله کړو نو د هغې توله هم د چين په حق کې ده. ښاغلی بنګالي وايي پاکستان داسې صنعتي اډانه نه لري چې چين ته خپل جوړ مصنوعات ولېږي او پاکستان ددغه لوظنامې لاندې صرف درآمدات کوي او چين ته دېر کم برآمدات کوى. د وزیراعظم عمران خان سره چين ته په تلونکي پلاوي کې د سي پېک لپاره د هغه مشیر خالد منصور مېډيا ته ویلي د نوو لوظنامو تر مخه به چين په ګوادر کې د اوسپنې او کاغذ د بیا کارولو کارخانه جوړوي. هغه وايي بله پروژه به لاهور ته نزدې د تار کارخانه وي. د ګوادر د پروژې ارزښت 3.5 اربه او د لاهور کې د پانګو ارزښت 350 ملینه ډالره ښودل کېږي. خبريال خالد عزیز چې په ځانګړي توګه د پاکستان چين په اقتصادي راهدارۍ کار کوي ډيوه ته وايي دا اوس چې د چين او پاکستان ترمنځ کومه د انډسټريل کواپرېش لوظنامه وشوه نو ددې لاندې  په پاکستان کې خصوصي اقتصادي زونز مکمل شوې دي. او ښکاري چې کال دوه کې به د څلوېښتو نه زيات زونز جوړ شي خو اندېښنه دا ده چې ددې سره به د چاپیریال خيجن والې زيات شي. هغه وايي تر څو چې د ګوادر بندر ګاه خبره ده نو په لوظنامه کې ښکاره ليکلي دي چې ددې د محصولاتو 91 سلنه برخه به چين ته ځي. پاکستان کې د سي پېک لاندې د منصوبو او د هغې د لګښتونو تفصيلات نه تر لاسه کېږي. د پاکستان پارلېمان ته هم د چينايي پانګو او په دغو کې د چین د برخې په اړه د ورکړل شوو معلوماتو په کره والي یاندې پارلېماني غړو نیوکې او شکونه کړي دي. خو راپوټونه وايي چې تراوسه پورې چين په بېلابېلو پروژو خواو شا 25 بيليېنه ډالره مصرف کړې دي. پدې کې د 2 ارب ډالره د سوکهي کناري د بجلۍ منصوبه ، د 2 ارب ډالره د کروټ ډېم پروژه، د درې نيم ارب ډالره د تهرکول د کوېلې نه د بجلۍ جوړولو منصوبه او ددې ترڅنګ په بلوچستان کې د 16 ارب ډالره د ګوادر بندر ګاه منصوبه شامل ده.   پېښور پوهنتون کې د نړیوالو اړيکو د څانگې استاد ډاکټر خورشید ډيوه ته وايي د پاکستان سولين او عسکري قيادت ګڼل چې د چين له لوري د 62 ارب ډالره د پانګو سره به د هېواد اقتصادي حالت بدل شي خو وايي داسې ونشول. چينايي کمپنیانې چې کومې پېسې دلته لګوي نو هغه په يوه او بله طريقه بېرته وړي. هغه وايي چې کله تېر کال په داسو کې په چينايي وګړو تره ګر حمله وشوه نو هغه په کفن کې اخري مېخ ثابت شو او دا رپوټونه راغلي وو چې چين د پاکستان نه د تاوان غوښتنه کړې وه. په لومړي سر کې ویل شوي وو چې د پاکستان چين اقتصادي راهدارۍ د پروژې لاندې چين به په پاکستان کې د 62 اربه ډالرو پانګې کوي او ددې لاندې د سړکونو، زراعتو، بجلۍ او اوبو منصوبې جوړول شامل دي. د پاکستان حکومتي دریځ دی چې سي پېک به د هېواد قسمت بدلوي  

06.02.2022 ډیوه

پاکستان کې د چین نورې پانګې خو څېړونکي وايي کارونه کم يا ورو دي

د چین د پانګو يا سرمايه تر ټولو لوی مرکز، بلوجستان کې زیاتېدونکې نا ارامي او د پاکستان د جنوب نه تر شمالپورې د چین په کارکونکو باندې وروستيو حملو په دواړو هېوادونو، چین او پاکستان کې د سي پېک اینده په اړهاندېښنې ډېرې کړي دي.  دغه ستونزه په خپل ځای خو د پاکستان اقتصادي وضعه د سي پېک د راتلونکي لپاره یو بل علت دی. د امریکا معتبرېورځپاڼې د جنورۍ په 23مه په يوه مقاله کې لیکلي وو چې پاکستان په 2020م کې د چین سره د بجلۍ د پروژو پههکله د اخستل شوو ګران بیعه پورونو او پانګو ته د بیا کتنې خواست کړی وو خو چين هغه خواست رد کړی وو او دپاکستان نه يې غوښتي وو چې د بجلۍ جوړلو چينايي شرکتونو ته دې د هغوی 1.4 اربه ډالره بېرته ورکړي.  د اقتصادي چارو کارپوه ډاکټر قېصر بنګالي وي او ای ډيوه ته وايي په پاکستان کې د سي پېک د راهدارۍ د پروژې پهاړه غټې دعوې کېږي خو وايي ددې لاندې په زياتره منصوبو د مفاهمت د ېاداښتونو خبره په وړاندې نه ده تللې. هغه وايي د سى پېک لاندې شپږ اووه منصوبې مکمل شوې دي. او دې سره که مونږه د چين او پاکستان د ازاد تجارتلوظنامه هم شامله کړو نو د هغې توله هم د چين په حق کې ده. ښاغلی بنګالي وايي پاکستان داسې صنعتي اډانه نه لري چې چين ته خپل جوړ مصنوعات ولېږي او پاکستان ددغهلوظنامې لاندې صرف درآمدات کوي او چين ته دېر کم برآمدات کوى. د وزیراعظم عمران خان سره چين ته په تلونکي پلاوي کې د سي پېک لپاره د هغه مشیر خالد منصور مېډيا ته ویلي دنوو لوظنامو تر مخه به چين په ګوادر کې د اوسپنې او کاغذ د بیا کارولو کارخانه جوړوي. هغه وايي بله پروژه بهلاهور ته نزدې د تار کارخانه وي. د ګوادر د پروژې ارزښت 3.5 اربه او د لاهور کې د پانګو ارزښت 350 ملینه ډالرهښودل کېږي. خبريال خالد عزیز چې په ځانګړي توګه د پاکستان چين په اقتصادي راهدارۍ کار کوي ډيوه ته وايي دا اوس چې د چيناو پاکستان ترمنځ کومه د انډسټريل کواپرېش لوظنامه وشوه نو ددې لاندې  په پاکستان کې خصوصي اقتصادي زونزمکمل شوې دي. او ښکاري چې کال دوه کې به د څلوېښتو نه زيات زونز جوړ شي خو اندېښنه دا ده چې ددې سره به دچاپیریال خيجن والې زيات شي. هغه وايي تر څو چې د ګوادر بندر ګاه خبره ده نو په لوظنامه کې ښکاره ليکلي دي چې ددې د محصولاتو 91 سلنهبرخه به چين ته ځي. پاکستان کې د سي پېک لاندې د منصوبو او د هغې د لګښتونو تفصيلات نه تر لاسه کېږي. د پاکستان پارلېمان ته هم دچينايي پانګو او په دغو کې د چین د برخې په اړه د ورکړل شوو معلوماتو په کره والي یاندې پارلېماني غړو نیوکې اوشکونه کړي دي. خو راپوټونه وايي چې تراوسه پورې چين په بېلابېلو پروژو خواو شا 25 بيليېنه ډالره مصرف کړېدي. پدې کې د 2 ارب ډالره د سوکهي کناري د بجلۍ منصوبه ، د 2 ارب ډالره د کروټ ډېم پروژه، د درې نيم ارب ډالره دتهرکول د کوېلې نه د بجلۍ جوړولو منصوبه او ددې ترڅنګ په بلوچستان کې د 16 ارب ډالره د ګوادر بندر ګاهمنصوبه شامل ده. پېښور پوهنتون کې د نړیوالو اړيکو د څانگې استاد ډاکټر خورشید ډيوه ته وايي د پاکستان سولين او عسکري قيادتګڼل چې د چين له لوري د 62 ارب ډالره د پانګو سره به د هېواد اقتصادي حالت بدل شي خو وايي داسې ونشول. چينايي کمپنیانې چې کومې پېسې دلته لګوي نو هغه په يوه او بله طريقه بېرته وړي. هغه وايي چې کله تېر کال په داسو کې په چينايي وګړو تره ګر حمله وشوه نو هغه په کفن کې اخري مېخ ثابت شو اودا رپوټونه راغلي وو چې چين د پاکستان نه د تاوان غوښتنه کړې وه. په لومړي سر کې ویل شوي وو چې د پاکستان چين اقتصادي راهدارۍ د پروژې لاندې چين به په پاکستان کې د 62 اربهډالرو پانګې کوي او ددې لاندې د سړکونو، زراعتو، بجلۍ او اوبو منصوبې جوړول شامل دي. د پاکستان حکومتيدریځ دی چې سي پېک به د هېواد قسمت بدلوي.

06.02.2022 ډیوه

ایي ایم ایف پاکستان ته د ودانۍ څانګه کې د رعایتونو ختمولو وینا کړې ده

نړیوالې مالیاتي ادارې ایي ایم ایف دپاکستان مرکزي بینک ته ویلي چې د کورونو جوړولو او ودانۍ په څانګو کې ورکړل شوي رعایتونه ختم کړي ځکه چې دا دپاکستان د تلپاتې پرمختیا او اقتصادي ثبات دپاره خطرې پیدا کوي. دپاکستان مرکزي  اسټیټ بینک د کورونو جوړولو دپاره په کم نه کم سود خلکو ته قرضې ورکوي او په کال ۲۰۲۰م کې یې کاروباري بینکونو ته ویلي وؤ چې د کال ۲۰۲۱م د وروستیو  پورې د قرضو ورکولو پینځه فیصدي هدف هم پوره کړي. اقتصاد پوهان وایي  د ودانۍ په څانګو کې رعایتونو نه یوازې غیر قانوني پیسو ته لاره هواره کړې بلکې په اقتصادي توګه د حکومت له خوا ورکړی شوي رعایتونه  دمالیاتي خسارې سوب هم جوړیږي. د اقتصاد ماهر او صحافي طاهر وي او ای ډيوه ته ویلي د ودانۍ په څانګو کې د ورکړی شوؤ رعایتونو په ذریعه زیاتره د غیرقانوني پیسو استعمال کیږي چې له امله یې د مالیې په مد کې  قامی اقتصاد ته  تاوان رسیږي. هغه وایي نړیوالې مالیاتي ادارې دپیل راهسې  د ودانۍ  څانګه کې په ورکړل شوؤ رعایتونو  نیوکې کړې وې خو په هغه وخت د پاکستان اقتصاد  مشکلاتو سره مخ ؤ  ځکه دپاکستان حکومت دغه رعایتونه مخ په وړاندې بوتلل. ښاغلی طاهر زیاتوي دغیر قانونې پیسو په وړلو راوړلو او استعمال د وړاندې نه ایف ای ټي ایف قدغن لګولی دی. نوموړی وایي دمرکزي بینک له خوا د کاروبارونو نه پینځه فیصده قرضې د سود په کمه شرحه ورکول ډوبیدلی هم شي او دا اکثره حقدارو ته هم نه ترلاسه کیږي او هغه مطلوبه نتیجې یې هم نه دي ورکړې دکومو لپاره چې دا قرضې ورکړل کیږي.  د پاکستان حکومت تر دې وړاندې د کورونو جوړولو دپاره د قرضو اسان سکيم "زما کور زما پاکستان "ترنامه لاندې معرفي کړی ؤ او د ودانۍ په څانګه کې یې په پانګونو مالیه هم راکمه کړی وه چې له امله یې د ودانۍ په فعالیتونو کې اضافه شوې وه . مرکزي بینک په کال 2020م کې کاروباري بینکونو ته هم ويلي وؤ چې د دسمبر کال 2021م پورې باید  د کورونو جوړولو دپاره په اسانو شرطونو د بینکونو نه 5 فیصدي دقرضو ورکولو هدف ترلاسه کړي. مرکزي بینک  دغه قرضې  په 3فیصدي، 5فیصدي،7فیصدي او 9فیصدي  سود اعلان کړې وې او د مرکزي حکومت له خوا په دغه قرضو رعایتونه ورکړی شوي وؤ خو ایي ایم ایف وایي دغه رعایتونه دې بېرته واخستل شي ځکه چې دې سره ملکي اقتصاد ته خطرې راولاړیږي . داقتصاد ماهر وکیل رحمان وایي نړیوالې مالیاتي ادارې دپاکستان حکومت نه د ټولو رعایتونو دبېرته اخستو غوښتنه کړې ده ځکه چې دې سره د بجټ خساره زیاتیږي اؤ  ایي ایم ایف وړاندې او اوس هم په پاکستان دا زور راوړي چې خپله مالیاتی خساره راکمه او ټيکسونه زیات کړي. ایم ایف وایي که پاکستان داسې وکړي نو دې سره به یې اقتصادي توله برابره شي . دایي ایم ایف غوښتنو کې دا هم ده چې پاکستان باید خلکو ته ورکړل کیدونکي ټول رعایتونه ټول ختم کړي، د بجلی او ګیس په مد کې ګردشي قرضې راکمې کړي او د بینکونو نه چې کومې په رعایتي بنيادونو قرضې ورکړی کیږی هغه دې ختمې کړي  ترڅو له دې لارې د بجټ خساره راکمه کړي.  د پاکستان حکومت په دې وروستیو کې د ایي ایم ایف په وینا د پارلیمان څخه مالیاتي او د مرکزي بینک ترمیمی بل هم منظور کړی ؤ چې له وجې یې په مختلفو شیانو د 360اربو روپو ټيکسونه لګول شوي دي او مرکزي بینک هم خپلواکه کړی شوی دی. د پاکستان مرکزي بینک وایي چې د نړیوالې مالیاتي ادارې له خوا ورته د یو ارب ډالرو نه زیات رقم منتقل شوی دی خو اقتصادی پوهان وایي د ودانۍ څانګه کې د رعایتونو ختمولو سره به د ودانۍ په سامانونو منفي اغېزې وشي

06.02.2022 ډیوه

د پاکستان پوځ وايي کرمه ضلع کې په ترهګر حمله کې ۵ امنیتي ځواکونه وژلی شوي

د پاکستان پوځ وايي د خېبر پښتونخوا په کرمه قباېلي ضلع کې د افغانستان د پولې بل اړخ نه شوې ترهګر حمله کې پنځه امنیتي ځواکونه وژلی شوي. د پاکستان د پوځ ویاند ادارې، آي اېس پي آر په خپل یو بیان کې وېلي امنیتي ځواکونو په ځوابي ډزو کې ترهګرو ته درنه مرګ ژوبله اړولې. پوځ وېلي په دغه حمله کې لانس ناییک عجب نور، سپاهي ضیاءللہ خان ، سپاهي ناهید اقبال،سپاهي سمیرالله خان او سپاهي ساجد علي وژلی شوي. د پاکستان پوځ په خپل بیان کې وېلي، ”پاکستان د ترهګرو لخوا د خپلو فعالیتونو لپاره د افغانستان خاوره د پاکستان خلاف استعمالولو سخته غندنه کوي او تمه لري چې د افغانستان موقتي حکومت به په راتلونکې کې د پاکستان پرضد د خپلې خاورې استعمالولو اجازت ورنکړي. “ د پاکستاني طالبانو تحریک د حملې ذمه واري پغاړه اخستې اؤ دعوه یې کړې ده چې برید کې یې شپږ عسکرو ته مرګ ژوبله اړولې ده. ځايې خلکو وي او ای ډيوه ته ويلي دخالي اؤ اتوار په منځ شپه یې سیمه کې د راکټ لانچرو او نورو درنو اؤ سپکو وسلو ډزې اوریدلې دي. افغانستان کې د طالبانو په واک کې د راتلو وروسته د اګست دمياشتې په وروستیو کې په قبایلي ضلع باجوړ کې هم د افغانستان اړخ نه په پوځي چېک پوسټ بريد شوی ؤ چې پکې دوه امنیتي ځواکونه وژلی شوي وؤ. د پوځ وياند ادارې ایي ايس پي آر په دغه برید کې د دوؤ نه دريوؤ پورې وسله والو د وژلو دعوه کړي وه۔ د خېبر پښتونخوا په قبايلي ضلعو او نورو برخو کې د افغان طالبانو په واک کې له راتلو وروسته د ټي ټي پي بريدونه سېوا شوي دي۔ د فاټا ريسرچ سنټر دشمېرو ترمخه يوازې په قبايلي ضلعو کې دجنورۍ په مياشت کې ۲۵ بريدونه شوي دي. غېرقانونه تندروه ډلې، تحریک طالبان پاکستان د جنورۍ مياشت کې د پاکستان بېلا بېلو برخو کې د۴۲ؤ بريدونو دعوه کړې وه چې پکې زيات په قبايلي ضلعو کې شوي وؤ، روانه مياشت هم ټې ټې پي تر اوسه د څلورو بريدونو ذمه واري په غاړه اخستې ده۔ د پاکستاني طالبانو او پاکستان حکومت ترمنځ تېر کال د نومبر دمياشتې نه تر دسمبر پوري د يوې مياشتې ډزبندي اعلان شوې وه چې بیا یې دطالبانو لخو په نهم دسمبر د ختمولو اعلان شوی ؤ

06.02.2022 ډیوه

کرمه کې دایف سي په چیک پوسټ د وسله والو بریدکې دمرګ ژوبلې په هکله بیلابیلې دعوې شوي

سرچينې وایي افغانستان سره دلګیدلي پولې ترڅنګ دخیبر پښتونخوا د کوزې کرمې قبایلي ضلعې په قمرمېله ايف سي چېک پوسټ وسله والو بريد کړي چې پکې دمرګ ژوبلې په اړه متضاد خبرونه مخې ته راروان دي. داتوار په ورځ ځایي سرچینو وي او ای ډیوه ته ویلي برید کې  پینځه دایف سي عسکر وژل شوي چې پیژندګلو یې دنایک عجب نور، سپاهي ضیاءللہ ، سپاهي ناهید،سپاهي سمیر خان او سپاهي ساجد  په نومونو شوې ده. خو ځینې نورې امنیتي سرچینې بیا وایي چې د ترهګرو برید کې یوازې دوه دایف سي سرتیري ژوبل شوي دي. دپاکستاني طالبانو تحریک د یاد برید ذمه واري پغاړه اخستې اؤ دعوه یې کړې ده چې برید کې یې شپږو دایف سي عسکرو ته مرګ ژوبله اړولې ده خو د پوځ ویاندې ادارې ایي ایس پي‌ ار لا په سمدستي توګه ددې برید په اړه څه نه دي ویلي. ځايې سرچینو  وي او ای ډيوه ته تايد کړې چې تېره شپه وسله والو د افغانستان سره په پوله جوړ قمر مېله چېک پوسټ باندې بريد کړې چې پکې پینځه دایف سي عسکر وژل شوي خو امنیتي سرچینې بیا وایي چې برید کې یوازې دوه عسکر ژوبل شوي دي. په عین وخت کې سیمې نه دې برید کې د دریوؤ عسکرو د وژل کیدو اؤ څلورو نورو د ژوبل کیدو اطلاعات هم مخې ته راغلي خو دپوځ ویاندې ادارې ایي ایس پي ار  یا ایف سي په رسمي ډول ددې دعوؤ پخلی یا تردید نه دی کړی. د افغانستان سره لګیدلو دخیبر پښتونخوا زیاتره قبایلي ضلعو کې چې دغه شان بریدونه یا د ورانکارۍ پېښې کیږي نو هغې کې د مرګ ژوبلې متضادې دعوې په میډيا مخې ته راځي ځکه چې خبریالان دغو سیمو ته د ورتګ اؤ په ازادانه ډول د رپورټنګ اجازه نه لري.  ځايې خلکو وي او ای ډيوه ته وويل  دخالي اؤ اتوار په منځ شپه یې سیمه کې د راکټ لانچرو او نورو درنو اؤ سپکو وسلو ډزې اوریدلې دي.  دافغانستان پولې  سره نزدې کومه سیمه ع کې چې دا برید شوی هلته د پاکستان لوري ته دطوري او بنګش قبيلو خلک اوسيږي او پوري غاړه دافغانستان د خوست سيمه موقعیت لري. په افغانستان کې د طالبانو په واک کې له  راتلو وروسته د اګست دمياشتې په وروستیو کې په قبایلي ضلعه باجوړ کې هم د افغانستان له لوري په پوځي چېک پوسټ بريد شوي ؤ چې پکې دوه پوځي عسکر وژل شوي وؤ او د پوځ وياندې ادارې ایي ايس پي ار د دوؤ نه دريوؤ پورې د وسله والو د وژلو دعوه کړي وه۔  او هم دغه شان پاکستاني پوځ د پولې پورې غاړې نه  بل بريد د اکتوبر په مياشت کې په کرمه ضلعه کې  تايد کړی ؤ۔ د پاکستان د کورنیو چارو وزير شیخ رشید احمد په دې وروستيو کې ويلي د ټي ټي پي وسله وال دافغانستان په ننګرهار، کونړ، خوست،پکتيا او نورستان ولایتونو کې خپل کېمپونه لري. خو د افغان طالبانو مرستیال وياند بلال کريمي د پولې پورې غاړه د کېمپونو په اړه ويلي د افغانستان خاوره به د هيڅ ګاونډي په صد کارول کيدو نه پريږدي۔  شيخ رشيد په بلوچستان کې د وروستيو بريدونو وروسته هم ويلي وؤ بريد کونکي د افغانستان نه وراوښتي وؤ۔  د خېبر پښتونخوا په قبايلي ضلعو او نورو برخو کې د افغان طالبانو په واک کې له راتلو وروسته د ټي ټي پي بريدونه سېوا شوي دي۔ د فاټا ريسرچ سنټر دشمېرو ترمخه يوازې په قبايلي ضلعو کې دجنورۍ په مياشت کې ۲۵ بريدونه شوي دي. دغسې ټې ټې پي د جنورۍ مياشت کې د پاکستان بېلا بېلو برخو کې د۴۲ؤ بريدونو دعوه کړې وه چې پکې زيات په قبايلي ضلعو کې شوي وؤ، روانه مياشت هم ټې ټې پي تر اوسه د څلورو بريدونو ذمه واري په غاړه اخستې ده۔ د فاټا ريسرچ سنټر مشر منصور محسود ډيوه ته ويلي دوئ وړاندې څخه ويلي وؤ  چې د ټي ټي پي بريدونه به زياتيږي ځکه چې پاکستاني طالبان بيا خپلو علاقو ته د راتلو د پاره فعال دي۔  د پاکستاني طالبانو او پاکستان حکومت ترمنځ تېر کال د نومبر دمياشتې نه تر دسمبر پوري د يوې مياشتې اوربند اعلان شوی ؤ چې بیا یې دطالبانو لخو په نهم دسمبر د ختمولو اعلان شوی ؤ. د تېر خيالي په ورځ د پاکستان د سینیټ د کورنيو چارو قايمه کميټۍ ته دداخله چارو وزير شيخ رشيد وويلي وؤ پاکستان خپل يو پلاوې ټي ټي پي ته د مذاکراتو د پاره ورلېږلې ؤ خو اوس اطلاعات دي چې دا خبري نه شي کاميابېدلی۔ دکورنیو چارو وزیر زیاته کړې وه چې طالبانو کوم شرطونه حکومت ته ایښي هغه دمنلو نه دي اؤ اوس د دې نه علاوه  بله لاره نه ده پاتې شوې چې طالبانو سره باید جګړه وکړل شي۔ شيخ رشيد وويل کېدای شي هغوی يعني تحريک طالبان پاکستان  په راتلونکو ورځو کې په پاکستان کې نور غټ بریدونه هم وکړي۔.

06.02.2022 ډیوه

سوات:دخوښې په واده کولو هلک اؤ جینۍ دغیرت په نوم وژل شوي

پولیس وایي دخیبر پښتونخوا په سوات سیمه کې یو هلک اؤ جینۍ چې  په خوښه یې واده کړی ؤ، دغیرت په نوم وژل شوي دي. دسوات دچهار باغ ټاڼې دپولیسو مشر یا ایس ایچ او علي بادشاه وي او ای ډیوه ته ویلي دا پېښه اوړمه شپه دچهارباغ په کچیان سیمه کې رامنځته شوې ده. هغه وایي د وژل شوي هلک پیژندګلو دمجیب رحمان ولد احمد جلال اؤ دجینۍ پیژندګلو دلاهور بي بي په نومونو شوې ده چې خپلو کې د ترور اؤ ماما بچي وؤ. دپولیسو دمشر په وینا دغه دواړه ښځه اؤ خاوند په اصل کې دکوهستان دجنکوټ سیمې دشها کلي اوسیدونکي وؤ اؤ یوازې پینځه ورځې وړاندې دسوات چهارباغ سیمې ته راغلي اؤ دلته په یو وړوکي کچه دکرایې کور کې میشته شوي وؤ. دپولیس مشر  وینا وه دوئ ته دابتدایي پلټنو نه معلومه شوې ده چې د وژل شوې جینۍ کورنۍ دکاروبار په لړ کې دخیبر پښتونخوا په ایبټ اباد سیمه کې ژوند کوي اؤ وژل شوي مجیب رحمان هم دغلته دخپل ماما په کور کې اوسیدلو. هغه وایي دپلټنو په مهال ورته معلومه شوې ده چې ایبټ اباد کې دمجیب رحمان اؤ دهغه دماما دلور لاهور بي بي یو بل خوښ شوي وؤ اؤ دواړه شپږ،اووه میاشتې وړاندې له کوره تښتېدلي وؤ. ایس ایچ او علي بادشاه زیاتوي ، دوئ پینځه ورځې وړاندې دلته چهار باغ راغلي وؤ اؤ په یو کچه دکرایه کور کې میشته شوي وؤ ،خو پولیس ته د دواړو نکاح نامه هم په لاس ورغلې ده چې دهغې له مخې دوئ خپلو کې په خوښه واده کړی اؤ نکاح یې په ۲۱م ستمبر شوې وه چې دغه نکاح بیا دتیرې جنورۍ په ۳۰نیټه رجسټرډ شوې ده. دپولیس مشر وایي دوه ورځې وړاندې د وژل شوي هلک ورور هم چهارباغ ته په دوئ پسې راغلی ؤ اؤ معلومات ښایي چې هغه هم ددې هلک اؤ جینۍ سره په کور کې دوه شپې کړي دي خو هغه چې تللی نو په سبا ددغه کور نه د هلک اؤ جینۍ مړي ترلاسه شوي دي. پولیس وایي د دواړو وژل شوؤ کسانو مرۍ غوڅې کړل شوي اؤ تر مړینې وروسته دهغوئ جسدونه دپوسټ مارټم دپاره دخوازه خیلې روغتون ته رسول شوي دي. دپولیسو مشر وایي د وژل شوي هلک اؤ جینۍ دواړو کورنیو دغړو نه  ددې وژنو په هکله پلټنې کوي خو وایي دواړه کورنۍ په هیچا دعوه نه کوي. پاکستان په ځانګړي ډول خیبر پښتونخوا اؤ قبایلي ضلعو کې زیاتره وخت دغیرت په نوم دغسې وژنې کیږي اؤ تیره میاشت هم دجنورۍ په ۲۲مه دمردان په لوندخوړ سیمه کې یوه ۵۵ کلنه میرمنه اؤ دهغې لور دغیرت په نامه وژل شوې وې. د پاکستان د بشری حقونو د کمیشن د خیبر پښتونخوا صوبایي مرستیال مشر اکبر خان دمردان له پېښې ورورسته وي او ای ډیوه ته ویلي وؤ د پاکستان هر وګړي ته تحفظ ورکول د ریاست ذمه واري ده او باید چې ریاست په داسی قسمه پیښو کې پخپله فریق جوړ شي او دغیرت په نوم وژنو کې ککړو ملزمانو ته سزا ورکړي.  دپاکستان د بشری حقونو کمیشن د کال 2020 په رپوړټ کې وایي په یو کال کې 430کسان د عزت او غیرت په نوم وژل شوي چې پکښی 148سړی او 363 ښځې شامل دي. د نړیوال جنډر ګیپ انډیکس کې پاکستان په 153 هیوادونو کې په 151 نمبر دی چرته چې د داسې قسمه پیښو مخ نیوی کولی شي. د ورلډ اکنامکس فورم د رپوړټ تر مخه په پاکستان کی هر کال 5000 کسان د غیرت په نوم وژل کیږي او دپاکستان دننه د ښځو د حقونو د خوندي ساتلو اداره عورت فاونډیشن وایې 70فیصدي ښځې کورنی تشدد سره مخ دي خو پاکستان کې د ښځو د تحفظ دپاره په مرکزي او صوبایي کچه قوانین هم جوړ دي چې ښځې د کورني او جنسي تشدد څخه بچ وساتي

06.02.2022 ډیوه

جمرود کې دنایي په دوکان ډزې، وسله والو ورته دحجامتونو کولو پسر ګواښونه کړي

افغانستان سره په پوله پرته دخیبر پښتونخوا قبایلي ضلعه خیبر کې نامعلومو وسله والو دیو نایي په دوکان ډزې کړي اؤ هغه ته یې ګواښونه کړي چې دخلکو حجامتونه به نه کوي. پولیس وایي دا پېښه دچارشنبې په شپه دخیبر ضلعې په جمرود سیمه کې رامخې ته شوې خو هیڅ یوې ډلې یا تن ددې پېښې ذمه واري پغاړه نه ده اخستې. دبشري حقونو دپاره کارکوونکو اؤ دسیمې مشرانو دتندلارو په دې عمل اندېښنې ښودلي اؤ له چارواکو یې غوښتنه کړې چې دپېښې پلټنې وکړي اؤ په دې کې دککړو کسانو په ضد دې ګامونه واخلي. وي او ای اردو ویب پاڼې پخپل رپورټ کې دخیبر ضلعې دچارواکو له خولې لیکلي چې دچهارشنبې په ماښام په موټر سایکل سورو نامعلومو وسله والو داحسان ابوبکر نومي یو نایي په دوکان ډزې کړې دي خو په دې ډزو کې چاته څه زیان نه دی رسیدلی. پولیس وایي تر ډزو وروسته دوؤ کسانو نایي ته په ورکړل شوې یوه لیکلې چیټۍ کې هغه ته ګواښ کړی دی چې د ږیرې خریلو اؤ حجامتونو نه لاس واخلي ګنې دسختو نتیجو سره به مخ شي. دجمرود تاڼې دپولیسو مشر یا ایس ایچ او امریکه غږ اردو ته ددې پېښې دپخلي په ترڅ کې ویلي چې پولیس دپېښې پلټنې کوي خو لا یې څوک دیادې پېښې په تړاؤ نیولي نه دي. پاکستان کې دبشري حقونو دغیر دولتي سازمان هیومن رائټس کمیشن اف پاکستان غړي منظور اپریدي وي او ای اردو څانګې ته ویلي چې ضلعې انتظامیې اؤ پولیسو ته به په وخت دداسې پېښو مخنیوي لپاره ګامونه اخستل وي ګنې تندلاریتوب ته مایله عناصر به سیمه کې نور هم زړور اؤ تندلاریتوب ته مائله شي. پروسکال هم پېښور سره پیوست چارسده ضلعه کې دسیمې یو نایي ته دځېنو کسانو لخوا دحجامتونو نه دلاس اخستو خبرداری ورکړل شوی ؤ. دا په داسې حال کې ده چې دتیراګست په میاشت کې په افغانستان دطالبانو له واکمنۍ جوړیدو راپدیخوا پاکستان کې د ټي‌ ټي پي‌ یا پاکستاني طالبانو په فعالیتونو اؤ بریدونو کې اضافه لیدل شوې اؤ څېړونکي وایي چې افغانستان کې د طالبانو د واکمنۍ سره د دواړو هیوادونو سرحدي سیمو کې یو وارې بیا دتندلارو فعالیتونه سیوا کیدای شي. دخیبر ضلعې څخه حکومتي ګوند سره تړاؤ لرونکي دپاکستان دقانون سازې اسمبلۍ غړي ښاغلي اقبال اپریدي امریکه غږ ته ویلي چې افغانستان کې دطالبانو دحکومت جوړیدو راپدیخوا سیمه کې دتندلاریتوب پېښې په زیاتېدو دي. هغه دعوه کړې چې ده نه پخپله هم دټیلي فون اؤ خطونو دلارې نامعلومو کسانو څو،څو واره قلنګ غوښتی دی اؤ ګواښونه یې ورته کړي دي. خو هغه وایي قانون پځائ کوونکو ادارو دغو کسانو په ضد ګامونه اخستي دي. دپاکستان دکورنیو چارو وزیر شیخ رشید احمد هم اوړمه ورځ منلې وه چې په پېښور کې خلکو نه دقلنګ غوښتنې لړۍ یو وارې بیا پیل شوې ده.

06.02.2022 ډیوه

دهند ستره سندرغاړې لتامنګیشکر د۹۳کالو په عمر کې مړه شوه

دهند ستره سندرغاړې لتامنګیشکر دکرونا ناروغۍ له امله د۹۳کالو په عمر خپلې سترګې دهمیش لپاره ددې نړۍ نه پټې کړې دي. لتا منګیشکر ته د تیرې میاشتې په ۱۱مه نېته دکرونا وایرس اخته ورپورې کېدو پخلی شوی ؤ اؤ دسختې ناروغتیا په حالت کې دممبۍ بریج کینډي روغتون کې بستر کړل شوې وه. دهغې په مړینه دهندحکومت د دوؤ ورځو دملي ویر اعلان کړی دی اؤ دوه ورځې به په هند کې دلتامنګیشکر په یاد کې ملي بیرغ نیم کښو وي. دهند وزیراعظم نریندرا مودي وایي دلتامنګیشکر غمژنې مړینې سخت ځورولی اؤ دهندوستان دټولو خلکو سره هغه په دې غم کې برابر دی. دهندي رسنیو د رپوټونو له مخې لتاجي په کرونا وایرس داخته کیدو سره دنمونیا ناروغۍ ښکار هم وه اؤ هغه په روغتون کې ډاکټرانو په وینټي لیټر ساتلې وه خو تیره ورځ یې طبیعت بیخي ناسازه شوی ؤ اؤ علاج کوونکي ډاکټر یې پرتییت صمداني رسنیو ته ویلي وؤ چې د ژوند اؤ مرګ په یو نازک پړاؤ ولاړه ده. لتا منګیشکر تر ۱۰۰۰ؤ زیاتو هندي فلمونو لپاره سندرې ویلي اؤ دهغې د غږ مینه وال دهند اؤ نورو ایشیایي هیوادونو ترڅنګ نزدې په ټوله نړۍ کې شته. ۹۳نوي کلنې لتامنګیشکر په ۱۳ کلنۍ په کال ۱۹۴۲م کې دخپل پلار پنډت دینا ناتهـ له مړینې وروسته په سندرو ویلو پیل کړی ؤ . لتا منګیشکر تر ۱۰۰۰ؤ زیاتو هندي فلمونو لپاره سندرې ویلي اؤ دهغې د غږ مینه وال دهند اؤ نورو ایشیایي هیوادونو ترڅنګ نزدې په ټوله نړۍ کې شته. دهنر په نړۍ کې له قدم اېښودلو سمدستي وروسته هغې په یو څو فلمونو کې هم کار هم کړی ؤ خو مشهوره وروسته ترهغې شوه چې په کال ۱۹۴۹ کې یې دمحل نومې یو هندي فلم لپاره دا سندره وویله چې" آئے گا آنے والا آئے گا" دخپل اویا کلن هنري ژوند په اوږدو کې هغې په بیلابیلو ژبو کې تر۳۰زرو زیاتې سندرې ویلي دي اؤ په دې سندرو کې دهغې د اردو ژبې ګڼ شمیر سندرې زیاتې مشهورې شوې دي. دهغې په زیاترو سندرو دنیمې پیړۍ څخه د زیاتې مودې تیریدو باوجود نن هم په هند کې دننه اؤ بهر دموسیقۍ مینه وال دهغې دغه سندرې په شوق سره اوري. دهند وزیراعظم نریندرا مودي د لتامنګیشکر په مړینه خواشیني ښودلې ده اؤ په ټویټر یې دهغې دعکس خپرولو سره لیکلي "زه دخپلو وطنوالو سره دمشرې خور لتا په مړینه دهغوئ په غم کې شریک یم" وزیراعظم مودي زیاتوي "دلتامنګیشکر سندرو رقم،رقم روحیه ورکوله اؤ هغې ترڅو لسیزو دهندوستان فلمي نړۍ کې بدلونونه دنزدې څخه لیدلي وؤ ،دفلمونو ترڅنګ هغه دتل لپاره دهندوستان پرمختیا ته هم لیواله وه اؤ یو پیاوړی اؤ پرمختللی هند یې لیدل غوښتل" لتا مشنګیشکر ته دهغې په غوره هنري خدماتو دهند دننه لوړو دولتي اؤ غیر دولتي مډالونو اؤ جائزو ورکړل کیدو ترڅنګ دنړۍ بیلابیلو هیوادونو کې هم مهمې جائزې اؤ ایوارډونه ورکړل شوې دي دهند حکومت په کال ۱۹۶۹ کې هغې ته دهند دریم ستر سول ایوارډ بدما بهشن، کال ۱۹۹۹ کې دوهم ستر ایوارډ ویبهشن اؤ په کال ۲۰۰۱ کې تر ټولو ستر ایوارډ بهارت رتنا ورکړی ؤ. دلتا منشګیشکر مړینه په هند کې دننه اؤ بهر یو شمیر هنرمندانو،سندرغاړو اؤ دموسیقۍ مینه والو دموسیقۍ لپاره ستر زیان ګڼلی دی اؤ دهغې په مړینه په میډیا اؤ ټولنیزو رسنیو دغم اؤ خفګان دڅرګندونو لړۍ دوامداره ده. دپښتو وتلې سندرغاړې شکیله ناز وایي لتامنګیشکر دیو هیواد یا منطقې سندرغاړې نه وه بلکې هغې دنړۍ په کچه دخپل خوږ غږ بې شمیره مئینان لرل اؤ دنړۍ دګڼو هیوادونو سندر غاړو دهغې د ویل شوؤ سندرو نه فن اؤ هنر ایزده کړی دی. وي او ای ډیوه سره خبرو کې میرمن شکیله ناز ویلي لتامنګیشکر چې کومې سندرې ویلي هغه دهیریدو نه دي اؤ ترڅو چې په نړۍ کې دسندرې نوم شته نو دلتاجي نوم به په دې سندرو ژوندی پاتې وي. هغې دلتامنشګیشکر مړینه دهنري نړۍ لپاره یو نه سرکیدونکی زیان ګرځولی اؤ ویلي یې دي "لتاجي بس یوه وه چې لاړه اؤ بیا دداسې عظیمې فنکارې پیدا کیدل پیدا به کیدای شي څو صدۍ وخت ونیسي" شکیله ناز وایي لتامنګیشکر خپل ټول ژوند فن اؤ هنر ته وقف کړی ؤ اؤ دهغې په مړینه نن په ټوله هنري نړۍ کې د ویر اؤ خفګان فضاء جوړه شوې ده

06.02.2022 ډیوه

د طالبانو خلاف د امريکا بندیزونو ته يوه کتنه!

واشنګټن - په افغانستان کې د تېر کال په اګست میاشت کې واک ته د طالبانو بيرته راتللو او په ياد هېواد کې روان بشري ناورين د جو بايډن حکومت په يو دوه کې اچولی دی چې څنګه نړيوالې مرستې هلته ورسوي، خو دا هم يقيني کړي،‌ چې دا پيسې نه طالبان مظبوط کړي او نه هم د حقاني شبکې د مشرانو لاسونو ته ورشي. د دې ځواب اغېزې هم پراخې دي، نه يواځې دا چې د 35 ميلين نه د ډېرې ابادۍ ستونزې اسانې کړي خو د نړيوالو هڅو مل پاتې شي چې په افغانستان کې د وسله والې ډلې تګلاره څنګه د منلو وړ جوړه کړي ځکه ډېره نړۍ يې سخت دريځه او د ظلم ډکه بولي. په کال 2014-15 کې په افغانستان کې د ډيپارټمنټ اف جسټس پاتې شوي چارواکي جورډن سټراوس دې ته په ځواب کې وايي “بېخي ممکنه نه ښکاري چې دا وړۍ شړۍ شي”. کله چې طالبان واک ته بيرته راغلل نو هغه ټول بندېزونه پرې بيا ولګول شول چې د طالبانو په لومړنۍ دوره کې پرې لګېدلي وو. د بايډن حکومت د افغان حکومت د اووه بيلين ډالرو نه ډېرې پيسې کنګل کړې چې د امريکا د فيډرل ريزروز بينک نيو يارک سره خوندي وې. يو خوا د افغانستان پيسې امريکا کنګل کړي او بل خوا نړۍ د طالبانو په رسميت پېژندلو ته تياره نه ده نو د افغانستان د بينکونو نظام په ټپه درېدلی او دې لوی اقتصادي ناورين رامنځ ته کړی. د نارويجين ريفيوجي کونسل مشر برنېس جي رومېرو وايي “د بشري ناورين او پرېوتونکي اقتصادي نظام د مخ نيوي په لړ کې د يو چلېدونکي بينکېنګ نظام نيشتوالی په دومداره توګه خنډان جوړوي”. د مرستندويه ډلو د فشار له سوبه د بايډن حکومت په سېپټمبر او ډېسمبر کې څه رعايتونه اعلان کړل چې څه غير سرکاري تنظيمونه وکړی شي افغانستان ته خوراک او نورې مرستې ورسوي خو د يادو تنظيونو د چارواکو په وينا ډېری مرستندوې ډلې او بينکونه داسې دي چې د امريکا د بندېزونو د ويرې ځان لرې ساتي. دلته د امريکا د هغه اقتصادي بندېزونو ذکر کوو چې د طالبانو خلاف لګېدلي او د طالبانو د اولې دورې د وخت دي چې د کال 1990 په لسيزه کې ولګول شول او د 9/11 د ترهګرو پېښو وروسته نور هم سخت کړی شول او حالات اخر هم دې ته ورسېدل چې په افغانستان د امريکا د يرغل سوب وګرځېدل. په افغانستان د حملې نه څو ورځې وروسته د هغه وخت د امريکا د ولسمشر جارج ډبليو بوش په امر طالبان او حقاني شبکه نړيوال ترهګر وګرځول شول. دې حکم د امريکا چارواکي د دې جوګه کړل چې د دواړو ډلو اثاثې وتړي او بل دا چې څوک ورسره څه قسمه کاروبار کوي دا به جرم ګڼل کيږي. طالبان اوس د افغانستان غير رسمي واکمنان دي خو دا به کتل کيږي چې د شلو کالو زاړه بندېزونه د طالبانو په اوسني حکومت لګي او که نه يواځې د هغه شخصياتو خلاف به وي چې په تېر وخت کې په ترهګرۍ تورن دي. سټراوس وايي “دا خبره به سپينول غواړي”. البته د امريکا ټريژري ډيپارټمنټ څه بندېزونه لرې کړي چې د مخه يې اوس امريکايي بينکونه او کمپنيانې او نړيوالې غير سرکاري ادارې په افغانستان کې بشري مرستې د طالبانو چارواکو سره د همکارۍ په بنياد کولی شي.

05.02.2022 ډیوه

امریکا د ایران د اټومي پروګرام سره تړلو ځینو بندیزونو کې نرمي اعلان کړه

واشنګټن - د بایډن انتظاميې د جمعې په ورځ د ایران د ملکي اټومي پروګرام سره تړلو ځینو بندیزونو کې نرمي اعلان کړی ده. دا رعایت په داسې وخت کې ورکړل شوی چې د ایران سره د کال دوه زره پنځلسم جوهري لوظنامې د بحالۍ لپاره خبرې اترې مهم پړاو ته رسېدلي دي. دې ګام سره به د ټرمپ د انتظاميې د پابندو د واپس لګولو ځني فیصلی واپس شي.  ایران ته دا رعایتونه په دې نیت سره ورکړل شوي چې دوي د کال دوه زره پنځلسم لوظنامې باندې عمل کولو ته تیار کړي.   پخواني صدر ډانلډ ټرمپ په کال دوه زره اتلسم کې امریکا له لوظنامې نه بهر کړی وه او په ایران يې واپس بندیزونه لګولی وو. د دی په ځواب کې ایران هم د جوهري لوظنامې خلاف ورزۍ شورو کړی.   ایران ویلی دي چې دوي د لوظنامې د شرطونو احترام ځکه نه کوي چې لومړی امریکا د لوظنامې نه بهر شوی وه.   ایران ویلی دي چې په لوظنامه د پابند پاتې کېدو لپاره ضروري ده چې د لوظنامې لاندې دوي سره لوظ شوي ټول بندیزونه ختم کړل شي.  د جمعې  په ورځ د امریکا دې ګام سره به د روس، چین او یورپ هاغو کمپنیو او هیوادونو باندې د پابندو خطره له منځه ولاړه شي، چا چې د کال دوه زره پنځلسم د لوظنامې لاندې د ایران د جوهري پروګرام کې په غیر پوځي برخه کې مرستې پیل کړی وې.  د ټرمپ انتظامیه د کال دوه زره شلم د مې په میاشت کې د ایران د غیرپوځي جوهري پروګرام په لړ کې رعایتونه ختم کړي وو. ټرمپ ګڼل چې د ایران سره شوی لوظنامه ډیره بده وه او دا چې دې لوظنامې ایران ته د ایټم بم جوړلو لاره هواره کړی وه.   د صدارتي کاندید په حیث جو بایډن به په خپل کمپین کې ویل  چې امریکا به واپس د ایران سره شوی جوهري لوظنامې ته بوځي او د ده انتظامیه همدا لاره غوره کړی ده، خو د ده صدارت یو کال پس هم په دې لړ کې ډیر کم پرمختګ شوی دی.  د انتظامیه چارواکو ویلی دي چې دا رعایتونه په دې ورکړل شوی دي چې دوي غواړي د ویانا مزاکراتو کې پرمختګ وکړي.   سټیټ ډیپارټمنټ کانګرس ته د دې ګام په اړه ویلی دي چې د دی رعایتونو مقصد ایران سره مزاکرات کې مرستې کول دي او دا چې ټول فریق د شوی لوظنامې مکمل پابندی ته اماده کړي. دې سره به د چې د جوهري وسلو د خپرولو او د دې تحفظ په اړه د امریکا هلو ځلو کې هم مرستې وشی. سټیټ ډیپارټمنټ کانګرس ته ویلی دي چې دا فیصله دوي په خپل سر کړی دا او دې کې د چا پابند نه وو. امریکا د خپلو ملګرو او ایتلافیانو سره په صلاح مشوره داسې ګامونه پورته کوي چې د ایران د ممکنه خطرو نه دوي محفوظ وساتي.    هاغه خلک چې ټرمپ يې د لوظنامې نه وتلو ته رضا کړی وو، هغوی واېي که چرې د بایډن انتظامیې د کال دوه زره پنځلسم لوظنامې ته واپس تلل هم غواړي نو پکار وه چې پابندو کې د رعایتونو ورکولو وړاندی يې د ایران هم ځني نورې غوښتنې کړی وې.  د ستیټ ډیپارټمنټ ځني چارواکو د نوم نه څرګندولو په شرط ای پي خبري ادارې ته ویلي دي چې ایران باندې د ځینو بندیزونو ختمولو فیصله د امریکا په مفاد کې شوی ده. 

05.02.2022 ډیوه

پاکستان کې دخوراکي توکو بیعې لوړې شوي،ګراني 19.53فیصدي ته زیاته شوې

د پاکستان د شمیرنې دولتي اداره وایي تیره اوونۍ په ملکي کچه ګرانۍ کې 1.35 فیصدي اضافه شوې او په  مجموعي توګه ګراني 19.53فیصدي ریکارډ کړل شوې ده. دغه داره پخپل تازه رپورټ کې وایي تیره میاشت په جنورۍ کې دګرانۍ کچه 12.96 فیصدي ریکارډ کړل شوې وه ،دسوداګرو وینا ده چې په دې  وروستیو کې د خوراکي تیلو ،غوړو او وړو بیعې زیاتې لوړې شوې دي. اقتصاد پوهان نظر لري چې  پاکستان کې د توانایۍ د زیاتو بیعو له امله دګرانۍ کچه لوړه شوې ده  او هم ددې له امله په پیداوار لګښتونه زیات شوي چې  دګرانۍ سوب جوړیږي. په خیبرپښتونخوا مردان کې د پرچون د کاروبار سره تړلی خان بادشاه وي او ای ډیوه ته وایي په دې وروستیو کې د خوراکی تیلو او غوړو په شپاړسو لیټرو کې د 500نه نیولې تر 600 روپو پورې اضافه شوې ده.  هغه وایي هګیو بیعه په درځن کې شل روپی راکمه شوې خو د اوړو یوه تروړه کې 100روپۍ اضافه شوې ده. د پاکستان د شمیرنې اداره وایي هیواد کې  د کمې امدنۍ خلکو دپاره ګراني 21 فیصده زیاته شوې او کلیزه ګراني 19.53 فیصدي ریکارډ شوې ده. اداره وایي په مجموعي توګه  51 شیانو کې د 22شیانو بیعې زیاتې شوې،د 6شیانو بیعې کمې شوي او د 23 خوراکی شیانو په بیعو کې څه بدلون نه دی راغلی . د شمیرنی د ادارې په وینا دتیر کال 2021 په جنورۍ میاشت  کې ګراني 5.7فیصدي وه او سږ کال په جنورۍ کې نزدې 13 فیصدي ته رسیدلې ده . ځایي سوداګر وایي په مارکیټ کې د یو کلو ټماټرو بيعه  180 روپو ته لوړه شوې او بینډي یو کلو په 350روپۍ خرڅیږي.  په مردان ښار  کې د چیمبر اف کامرس او انډسټري پخواني مشر ظاهر شاه  وي او ای ډیوه ته ویلي د پاکستان اقتصادي اډانه کمزورې ده او تر څو چې ملکي اقتصاد ته وده نه وي ورکړل شوې  په ګرانۍ قابو موندل ګران دي . هغه وایي په میاشت کې دوه ځله د پټرولو او ډیزلو نرخونه لوړیږي او د توانایۍ زیاتې بیعې دګرانۍ لامل ګرځي چې له دې امله  په پیداوار هم لګښتونه زیاتیږي. د پاکستان مرکزي حکومت دریځ لري چې په نړیوال مارکیټ کې هم ګراني زیاته شوې ده او د تیلو بیعې 84 ډالره یو بيرل ته رسیدلې دي او د هغې اثر په پاکستان کې د توانایۍ په بیعو پریوځي‌. د پاکستان حکومت په ګرانۍ دقابو موندلو  دپاره  د120 اربو روپو رعایتونه هم ورکوي خو نړیواله مالیاتي اداره پخپل  رپوړټ کې وایي سږکال به پاکستان کې ګراني نوره هم زیاته شي او په راتلونکي کال کې به دا ګراني 10 فیصدو ته راکمه شي

05.02.2022 ډیوه

OK
This site uses cookies. By continuing to browse the site, you are agreeing to our use of cookies. Find out more