ټول   BBC ازادي راډیو امریکا غږ ډیوه


دبلوچستان وزیراعلا وایي مرکز دغه صوبې ته دخپلې برخې اربونه روپۍ نه دي ورکړي

دبلوچستان حکومت وایي مرکزي حکومت  ورته د بلوچستان د برخې اربونه روپۍ لا هم نه دي ورکړې چې له امله يې په دغه صوبه کې مالي ستونزې نورې سيوا شوې دي.  د بلوچستان وزير اعلا مير عبدالقدوس بزنجو ويلي که ژر تر ژره ور سره مرسته ونه شي صوبه به د سخت مالي مشکل سره مخ شي- پخپل ويډيو پېغام کې د بلوچستان وزير اعلا مير عبدالقدوس بزنجو ويلي د پاکستان د وزيراعظم شهباز شريف د امر باوجو د پاکستان مرکزي حکومت او ادارې د هغه امر تر اوسه نه دی عملي کړی او د بلوچستان د برخې اتيا اربه څخه زياته روپۍ يې لا نه دي ادا کړي. هغه وايي  دوی(مرکز) د بلوچستان مالي ستونزه بېخي ستونزه نه بولي- دبلوچستان د وزیراعلا له لوري په بیان کې ویل شوي چې پر مرکزي حکومت د تېر کال له 15 څخه تر 20 اربو روپو پاتې دي،  روان کال 30 اربه روپۍ پاتي دي  او د پاکستان پټرولیم لميټډ (پي پي ايل)   د بلوچستان 32 اربه روپې تر اوسه نه دي ادا کړې-   وايي که صوبې ته دا پسې ادا نه شوې مالي ستونزې به دومره زياتې شي چې  بلوچستان حکومت به د سرکاري ملازمانو/ کارمندانو دتنخاګانو ورکولو توان ونه لري۔   وزير اعلا بزنجو ويلي، بلوچستان د امن و امان له لحاظه حساسه صوبه ده، که پي پي ايل د صوبې واجبات ادا نه کړل  نو دبلوچستان حکومت مجبوره دی چې سخته فېصله وکړي-   "وزير اعظم وفاقي ادارو ته حکم کړی و چې بلوچستان ته دې فنډونه ورکړل شي خو ادارې عمل نه ورباندې کوي، بلوچستان يوه حساسه صوبه ده، زموږ ډېر مشکلات دي، زموږ د اېن ايف سي اېوارډ قانوني حق دې راکړل شي، دا اول وار دی چې د بلوچستان  پېسې کمې شوې او وځنډول شوې، زموږ حکومت ترقياتي کارونه زيات کړي پکار خو دا وه چې موږ ته تر وخت له مخه فنډونه راکول شوي وای"  د بلوچستان وزير اعلا پر مرکزي حکومت نيوکه کړې او ويلي يې دي چې  د وزير اعظم لخوا چې د سېلاب ځپلو د مالي مرستي کوم اعلان شوی و هغه هم نه دی پوره شوی، د هغه په خبره د سېلاب نه د اغيزمنو خلکو مسلې په اوسنيو واورو او يخ موسم کې  نوري هم زياتې شوې، وايي اغېزمنې کورنۍ د حکومتي مرستې په تمه دي خو ايالتي حکومت ځکه ورسره مرسته نه شي کولای چې مرکز د بلوچستان د برخې پیسې نه دي ادا کړي۔  د پاکستان وزير اعظم شهباز شريف او نورو ځينې مرکزي وزيرانو په دې وروستیو کې د بلوچستان د مالي مشکلاتو د ذکر په کولو سره ويلي چې د مشکل په دې وخت کې به بلوچستان  يوازې نه پرېږي خو د بلوچستان حکومت وايي چې تر اوسه کوم عملي ګامونه نه دي پورته شوي- د اقتصاد پوهانو په خبره که د بلوچستان مالي او اقتصادي ستونزي پر وخت هواري نه شي نو د حکومت تر څنګ  به د عامو خلکو مشکلات دوه چنده شي. دا په داسې حال کې ده چې دبلوچستان نه وړاندې دخیبر پښتونخوا صوبې پخواني وزیراعلا محمود خان هم په مرکز تور لګولو چې دصوبې ورپاتې پیسې یې نه دي‌ ادا کړي چې له دې امله صوبه دمعاشي مشکلاتو سره مخ شوې وه اؤ ترڅو میاشتو یې سرکاري ملازمانو ته په وخت دهغوئ معاشونه نه شو ورکولی.

22.01.2023 ډیوه

لشکري ریساني:دپاکستان اسټیبلشمنټ دبلوچستان سياسي ګوندونه شل کړي دي

دبلوچستان ایالت په سرښار کوټه کې راجوړې شوې یوې مهمې غونډې ته دبیلابیلو سیاسي ګوندونو مشرانو،مدني فعالانو اؤ دبشري حقونو مدافعینو دپاکستان مخکینۍ اؤ اوسنۍ داخلې اؤ خارجه تګلارې ناکامې بللې دي اؤ وایي هم دا پالیسۍ پاکستان کې دموجودو ستونزو لامل ګرځېدلې دي. پخواني سینیټر نواب زاده لشکري رئيساني ویلي بلوچستان سره له ډېري مودې راهسې د یوې کالونۍ په څیر چلند کېږي اؤ ددې ځای سياسي ګوندونه د پاکستان د اسټېبليشمنټ له لوري شل کړل شوي دي. د شنبې په ورځ په کوټه کې د نېشنل ډايلاګ آن ري ایمیجننګ اف پاکستان یا د “د پاکستان د بیا تصور په اړه ملکي ډايلوګ” په نامه  راجوړې شوې دې یو ورځنۍ غونډه کې د پاکستان د مرکزی کچې دبېلا بېلو سیاسي او مذهبي ګوندونو  مشرانو، د لادرکه بلوڅانو لپاره د ږغ پورته کوونکي تنظيم غړو، اقتصاد پوهانو، مدني فعالانو او وکیلانو ګډون درلود۔ دغونډي کډونوالو د پاکستان پر کورنيو او بهرنيو ستونزو او  ناکاميو بحث وکړ او د پاکستان مخکېنۍ او اوسنۍ کورنۍ او بهرنۍ تکلارې يې ناکامه او د ملک د ستونزو بنياد و بللې- د بلوچستان پیس فورم د نظارت لاندې ددې غونډې جوړونکي پخواني سینیټر نواب زاده لشکري ريساني ویلي ددې غونډې موخه  په پاکستان او په خاصه توګه په بلوچستان کې د نا ارامۍ او  سیاسي مسلو لاملونه په ګوته کول او د هغې د حل لاره لټول دي. "خاص مقصد مو دا دی چې د بلوچستان هغه مشکلات چې  نه دي حل شويو له دې ځایه یې حل کړو، په ټولو صوبو کې، پنجاب، سيند، خېبر پښتونخوا او بيا تر اسلام اباد پوري دا ږغ ورسوو تر څو قانون جوړونکي او واک داران مو ږغ واوري"   دهغه وینا وه "له بلوچستان سره له ډېري مودې د یوې کالونۍ په څیر چلند کېږي، ددې ځای سياسي ګوندونه د پاکستان د اسټېبليشمنټ له لوري شل کړل شوي دي، د بلوچستان خاص ستونزي نه هوارېږي، موږ فکر کوو چې په نور پاکستان کې هم خاص دغه حالت دی، د دې لپاره مو له کوټې څخه پیل وکړ" د غونډې دبرخه والو وینا وه چې د ملک ايین او پارليمان بالادست تسليمول، اساسي قانون په رښتيني شکل کې عملي کول لومړي ګامونه دي چې لا هم په پوره او ازاده توګه نه دي اخيستل شوي- د پاکستان پخوانی وزیراعظم  او د مسلم لیګ ن ګوند سنېر مرستیال مشر شاهد خاقان عباسي دې غونډې ته خپله وینا کې ویلي د ملک او صوبو د هر اړخېزه مسلو د جاج او حل موندنې لپاره يو ګام اخستل د وخت ضرورت ؤ چې دوی پېل کړ- هغه وویل"په پاکستان کې نه  قامي اسمبلۍ، نه سینټ او نه هم ایالتي اسمبلیانو د ولس ریښتونی استازيتوب کړی او نه يې ستونزې  حل کړ‎ې ، ځکه مو د داسې فورم جوړلو اړتيا وګڼله او د ټولو سياسي ګوندونو د غړو په ملتيا مو دا ګام اخستی، تر څو د دې حل و لټوو"   د پاکستان پخواني د خزانې وزیر مفتاح اسماعیل ویلي پاکستان دا وخت یوازي له سیاسي بحران سره نه بلکې له سخت مالي بحران سره مخ دی. وي او ای ډیوه سره په خبرو کې مفتاح اسماعیل وویل"پر نړیواله کچه ګراني زياته شوې، د سود کچه لوړه شوې، او بل پاکستان د خپلو قرضو ادا کولو له وجې له ډېر مالي بحران سره مخ دی. "د کرنسۍ جلا جلا بیعې مو ايښي، له ایي ایم ایف سره مو بیا معاهده وکړه، نو څه  پر نړېواله کچه حالات خراب وو، څه د پاکستان  خپل  مسايل وؤ، څه ميس منجمنټ، دا  درې واړه سره یوځای شول او ملک له بحران سره مخ شو" هغه وایي بلوچستان ته نهه فیصده د این ایف سي ایوارډ روپۍ ورکول کېږي چې د بلوچستان تر ابادۍ زیاتې دي  د غونډې ګډونوال  اؤ شنونکی رفیع الله کاکړ د بلوچستان او د پاکستان د ستونزو لوی لامل هغه سياستمداران بولي چې تر نظرياتي سياسي اصولو تېر او د شخصي ګټو لپاره خپله وفا او سياسي لاره بدلوي- ډيوه سره خبرو کې هغه وایي " ددې صوبې تاریخ دی چې دلته د انتخاب وړ خلکو یوه خاص ټولنه ده کومو سره چې د ریاست ملاتړ دی، د دوی د سیاست موډل دادی چې هرپينځه یا لس کاله وروسته  وفادارۍ بدلوي، له یو ګوند څخه بل تل تګ کوي،  د سیاسیانو دغه ډله خپله د مسلې برخه دي"-“  په غونډه کې شريک د لادرکه بلوڅانو دتنظيم وايس فار بلوچ ميسنګ پرسنز غړو او د ګوادر د اولسي تحريک (ګوادر کو حق دو) غړو مدني او سياسي فعالانو ياده غونډه ښه ګام وبللو او و يي غوښتل چې ياده غونډه دې د پخوانيو سياسي او حکومتي غونډو په څېر تش د رسنيو تر بيانونو او کاغذونو نه پاتې کېږي او تر وروستي پړاو دې عملي ګامونه واخلي۔

22.01.2023 ډیوه

لکي مروت:په جنازه کې د وسله والو په ډزو درې کسان وژل شوي

پولیس وایي دخیبر پښتونخوا لکي مروت سیمه کې دیوې جنازې په مهال د وسله والو ډزو کې لږ تر لږه درې کسان وژل شوي. دخالي په ماسخوتن دلکي مروت ضلعې پولیسو پخپل یو بیان کې ویلي دا پېښه په ټپ تختي خیل سیمه کې هغه مهال رامنځته شوې ده چې په سیمه کې د یو مړ جنازې ته ګڼ خلک ورټول شوي وؤ. پولیس وایي په دغه مهال وسله والو جنازه کې په ولاړو کسانو ناتاره ډزې کړي چې پکې درې کسان وژل شوي دي اؤ تر ډزو وروسته وسله وال له سیمې تښتېدلي دي. پولیس وایي پېښه د شخصي دښمنۍ په اساس رامنځته شوې ده چې تر اوسه یې په تړاؤ څوک نه دي نیول شوي خو وایي پېښه کې دککړو کسانو پرضد مقدمه درج کړل شوې ده اؤ دنیولو لپاره یې هڅې روانې دي. لکي مروت دخیبر پښتونخوا هغه سیمه ده چې پولې یې د پنجاب دمیانوالي ضلعې تر څنګ د خیبر پښتونخوا ټانک، ډیره اسماعیل خان، بنو، کرک او قبایلي ضلعو وزیرستان سره لګېدلې دي. په دې وروستیو کې لکي مروت کې د ناامنۍ پېښې سیوا شوي او دغلته په امنیتي ځواکونو د بریدونو ترڅنګ د پاکستان پوځ د عملیاتو په پایله کې د وسله والو د وژلو دعوې کړې دي. د لکي مروت د قامي جرګې یوه غړي او سیاست مدار منصور کمال وي او ای ډیوه ته ویلي د ناامنۍ د لاسه شتمنو خلکو خپلې سیمې پریښودې او سره د خپلو کورنيو یې کډې وکړې او یوازې غریب خلک دغلته ژوند کوي. هغه وایي ناامني د علاقې په کاروبار، روایاتو او تعلیم بدې اغیزې کړې دي اؤ په سيمه کې د وسله والو لخوا هم عام ولس د ګواښونو سره مخ دى. په لکي مروت کې په دې وروستیو کې د ناامنۍ پرضد په ولسي کچه لویې احتحاجي غونډې شوې دي چې پکې وینا کوونکو ویلي داخاوره د ترهګرۍ زغم نه لري خو هغه وخت ضلعي پولیسو ویلي وو په ضلعه کې پولیس او نور امنیتي عسکر موجود دي د حلکو د خوندي ساتلو د پاره ګشتونه کوي او چاته به اجازه ور نه کړي چې د علاقې امن خراب کړي

22.01.2023 ډیوه

د پښتونخوا لنډمهاله وزیراعلا اعظم خان څوک دی اؤ د صوبې د حقونو لپاره د څه کولو اراده لري؟

دخېبر پښتونخوا نوي ټاکل شوي لنډ مهاله وزیراعلا ښاغلي اعظم خان دخپل منصب سمبالولو وروسته ویلي صوبه کې دامنیت ستونزه شته خو دده حکومت به هڅه وکړي چې دصوبې امن پرځائ وساتي. دخالي په ورځ دګورنر په لاس دخپل منصب دسوګند اخستو وروسته رسنیو سره پخپلو لنډو خبرو کې نوي وزیراعلا ویلي دی به دخپلې واکمنۍ په موده کې د مرکز سره دخیبر پښتونخوا دبقایاجاتو،این ایف سي ایوارډ کې دصوبې دبرخې، این ایچ پي اؤ دضم شوؤ قبایلي ضلعو دپنګو ستونزې هم راپورته کوي. د85کلن پخواني بیورو کریټ اعظم خان تعلق دچارسدې دپړانګو سیمې سره دی اؤ هغه دخېبر پښتونخوا دګڼو مهمو سیاسي شخصیاتو سره نزدې خپلوۍ اؤ راشه درشه لري. په کراچۍ کې میشت دپښتو وتلی شاعر اؤ نقاد قیصر اپریدی وي او ای ډیوه ته وایي،اعظم خان یو پښتو پاله شخصیت دی چې په عین حال کې دپښتو ادبي بورډ په نوم دیوې علمي ادارې مشري هم پغاړه لري اؤ د"تاتره" په نوم دپښتو یوه رساله یا مجله هم خپروي . هغه هیله ښایي چې داعظم خان د واکمنۍ په دور کې به دغوره واکمنۍ ترڅنګ دپښتو ژبې،ادب اؤ کلتور ودې ته هم خاص پاملرنه وشي. دنګران وزیراعلا په توګه داعظم خان په نوم اوړمه ورځ دصوبې پخوانی وزیراعلا محمود اؤ داپوزیشن مشر اکرام دراني خپلو کې سلا شوي وؤ اؤ ګورنر یې سپارښتنه کړې وه چې اعظم خان باید نګران وزیراعلا وټاکل شي چې په دغه سپارښتنه ګورنر دجمعې په ورځ لاسلیک کړی ؤ اؤ دپرون دخالي په ورځ اعظم خان دخپل منصب سوګند واخستو. خپلو لنډو خبرو کې ښاغلي اعظم خان ویلي ټولټاکنې کول دالیکشن کمیشن ذمه واري ده خو دهغه هڅه به دا وي چې ترڅو نوی حکومت نه وي جوړ شوی نو چې تر هغې په غوره اؤ غیر متنازعه توګه حکومتي چارې پر مخکې یوسي. اعظم خان څوک دی؟ اعظم خان تر دې وړاندې دخیبر پښتونخوا دچیف سیکرټري اؤ په ګڼو نورو مهمو سرکاري عهدو خپلې ذمه وارۍ سرته رسولي دي اؤ د ریټایرمنټ نه وروسته یې دا مهال یې د پښتو ژبې د ودې لپاره دیو قایم یو غیرسرکاري سازمان پښتو ادبي بورډ دمشر په توګه خپلې ذمه وارۍ سرته رسولې. هغه دپېښور پوهنتون نه د ایل ایل بي کولو وروسته دلنکنګ کا کالج نه دبیرسټرۍ ډګري ترلاسه کړې وه خو ترهغې وروسته یې بیا دسول سروس ازموینه پاس کړې وه اؤ ډسټرکټ منیجمنټ ګروپ یا ضلعي انتظامي ډله کې ګډون اختیار کړی ؤ. دهغه یو بل ورور ښاغلی عباس خان دخیبر پښتونخوا دپولیسو مشر سرلښکر یا ایي جي هم پاتې شوی . نوموړی دملت پاله سیاسي ګوند قومي وطن پارټۍ دمشر افتاب احمدخان شیرپاؤ ،دپاکستان دپخواني پوځي واکمن ایوب خان(مرحوم) دعوامي نیشنل ګوند د وتلي مشر حاجي غلام احمد بلور،د مسلم لیګ نواز ګوند دپخواني پارلیماني غړي خانزاده تاج،دپخواني وزیر خواجه محمد خان هوتي اؤ دپنجاب دپخواني داخله وزیر شجاع خانزاده سره نزدې خپلوۍ لري. اعظم خان پخپله یوه وروستۍ مرکه کې ویلي کله چې هغه په کال1975-74 کې دایبټ اباد د ډپټي کمشنر په توګه ذمه وارۍ ترسره کولې نو په هغه مهال یې هریپور کې بندي دخدایي خدمتګار تحریک دمشر باچا خان سره هم لیدلي وؤ اؤ حکومت ته یې خواست کړی ؤ چې هغه ته داسانۍ ورکولو په خاطر باید هغه له هریپوره دایبټ اباد یو میلمستون ته منتقل کړي. اعظم خان وایي دباچا خان په هکله پخپله خاطره کې زیاتوي کله چې یې باچا خان دایبټ اباد میلمستون ته منتقل کړو نو دهغه ورسره دیو بل ملګري شاد محمد میږي لپاره یې فروټ ور ولیږل خو وایي باچا خان له هغې فروټو یا میوې  یوازې دوه کیلې،دوه مڼې اؤ دوه مالټې واخستې اؤ وي ویل" مونږ دوه کسان یو، په دې میوه مو کار کیږي دا نوره میوه باید دوکاندار ته واپس کړل شي اؤ داپیسې دې په سرکاري خزانه کې جمع کړل شي"

22.01.2023 ډیوه

چارسده: په پولیسو برید کې دوه عسکر وژل شوی، یو ژوبل

پوليس وايي د خېبر پښتونخوا په چارسده ضلعه کې د پوليسو په چېک پوسټ بريد شوی چې پکې دوه پوليس عسکر وژل شوی او یو ژوبل دی څيړونکي وايي په نزديو کې په خېبر پښتونخوا کې د وسله والو بريدونه زيات شوي دي او ويره ده چې په راتلونکې کې دا نور هم سېوا شي۔ د چارسدې دپوليسو وياند صفي الله ډيوه ته وويل د خيالي په ورځ ماذيګر ناوخته د دریوو وسله والو په ډزو کې د وژل شوي یو پوليس عسکر جنازه د چارسدې پوليس لاين کې شوې او ژوبل شوي عسکر علاج لپاره روغتون ته رسول شوي دي۔ نوموړي وويل په موټر سايکل سورو دریوؤ نامعلومه وسله والو په چېک پوسټ ډزې کړي او په جوابي ډزو کې يو وسله زخمي شوی کوم چې وسله والو د ځان سره وړی دی۔ صفي الله زياته کړه د پېښې وروسته په علاقه کې د لټون عمليات روان دي خو تر دې دمه د کومو مشکوکو وسله والو د نيولو په اړه یې څه نه دي ويلي۔ دچارسدې دپولیسو مشر سهیل خالد رسنیو ته ویلي دې برید کې یو عسکر وژل شوی خو دشپې ناوخته دپولیسو سرچینو وویل چې د ژوبلو دوؤ پولیسو عسکرو څخه هم د رمیز په نوم یو عسکر وروسته په هستال کې ساه ورکړې ده. ددې پېښې ذمه واري تحريک طالبان پاکستان منلې ده۔ دې نه وړاندې د زيات په ورځ د خېبر ضلعې په تخته بېګ سيمه کې د پوليسو په څوکۍ ځانمرګي بريد شوی وو چې پکې درې پوليس عسکر وژل شوي وو ۔ تر دې وړاندې د 13مې او 14مې جنورۍ په مينځ شپه کې د پېښور په سربند علاقه کې د ترهګرو یو بريد کې یو پولیس ډي اېس پي سردار حسېن، او دوه پولیس عسکر ارشاد او جهانزېب وژل شوي وو. د دې دواړو پېښو ذمه واري هم تحريک طالبان پاکستان منلې وه۔ د روانې مياشتې په وړومبیو پينځلسو ورځو کې تحريک طالبان پاکستان د دوه ويشتو بريدونو ذمه وارۍ منلې وې. څيړونکی او خبريال ناصر داوړ وايي کله نه چې د حکومت او ټي ټي پي تر مېنځه ډز بندي ختمه شوې د وسله والو په بريدونو کې زياتوالی راغلی دی. "د مذاکراتو په وخت وسله والو د صوبې هرې ضلعې ته ځان رسولی دی، دوي ښه فعاله دي او ورځ تر بلې د امنيت وضعه په خرابېدو ده" څيړونکي وايي په خېبرپښتونخوا صوبه کې په دې وروستیو کې په امنیتي ځواکونو باندې دبربدونو ترځنګ د ځایي خلکو د هدفي وژنو، قلنګ غوښتلو او د تښتولو پیښې هم سېوا شوي دي. په دويمه جنورۍ دوزیراعظم شهباز شریف په مشرۍ د قامي سلامتيا غونډه شوې او تر هغې وروسته د پاکستان وزیراعظم شهباز شريف ویلي وو د پاکستان رياست به د خپلې عملدارۍ چېلنج کوونکو ترهګرو دپاره د هيڅ زغم نه لرلو پالیسي خپلوي او په امن به هيڅ سودا نه کيږي. او په اقتصادي تګلاره به اقتصاد بحالوي او ولس ته به اسانتياوې ورکوي". په اسلام اباد کې څېړنيزې ادارې سنټر فار ريسرچ اېنډ سيکورټي سټډيز په خپل کلني رپورټ کې ويلي چې په کال 2022م کې د پاکستان دننه د ترهګرۍ 376 پېښې شوي چې پکې 282 امنیتي اهلکار وژل شوي دي.

22.01.2023 ډیوه

مخکینی افغان پوځي له برازیله امریکې ته تر کړاوجن سفر وروسته پر پوله نیول شوی خو هغه پناه غواړي

واشنګټن ــــــ په امریکا کې پناه غوښتونکی یو افغان پوځي امریکې ته د مځکې له لارې د اوښتو په وخت د مېکسیکو پر پوله نیول شوی او اوس د ټیکساس ایالت په هغه زندان کې بندي دی چې بهرني کډوال پکې ساتل شوي دي. د عبدالواسع ساپي په نوم دغه 27 کلن افغان پوځي د افغانستان په مخکینیو ملي امنیتي ځواکونو کې وو او د هغه د ورور 29 کلن سمیع الله ساپي په وینا هغه "د افغان ملي امنیتي ځواکونو د افسر په توګه د ترهګرو په اړه امریکایي ځواکونو ته معلومات ورکول". پر کابل د طالبانو تر واکمنېدو وروسته تېر کال هغه څه موده پټ وو او بیا د وطن پرېښوولو ته ځکه اړ شوی وو چې د رپوټونو له مخې طالبانو له امریکايي ځواکونو سره مرسته کوونکي په نخښه کول او ده هم وېره لرله چې و به وژل شي. ساپی امریکې ته تر سفر کولو مخکې برازیل ته په ویزه تللی وو او له هغه ځایه یې په میاشتو میاشتو د مېکسیکو او امریکې تر منځ پولې ته په ځنګلونو، سیندونو او نورو سختو لارو په پښو سفر کړی وو. دې افغان پوځي د سفر په وخت خپل هغه اسناد هم په احتیاط خوندي کړي وو چې د افغان ځواکونو د غړي په توګه یې له امریکایي ځواکونو سره کار کاوه، ځکه چې  هیله یې درلوده د دغو اسنادو په بنیاد به په امریکا کې د پناه غوښتنه وکړي. خو د تېر کال په ستمبر میاشت کې د ټیکساس «ایګل پاس» ښار ته  نیژدې د امریکې او مکسیکو تر پولې په غیرقانوني توګه له را تېریدو وروسته فیډرل امیګرېشن نیولی وو. واسع ساپی دا مهال د ټیکساس په ایډن ښار کې په یوه بندیخانه کې بندي دی او ویره لري چې د پناه غوښتنه به یې رد شي.   د اسوسیېټیډ پریس د خبر له مخې د عبدالواسع ساپي ورور، وکیلان، پوځي تنظیمونه او د پارلماني غړو یوه ډله چې د هغه د خوشې کولو لپاره کار کوي وايي، له دې مقدمې دا په ډاګه کېږي چې د امریکایي پوځ وتلو څنګه هغه افغانان زیانمن کړي چې له امریکا سره یې مرسته کړې خو تر شا پرېښوول شوي دي. د هغه ورور سمیع الله ساپی وایي کله چې یې ورور ته د برازیل ویزه ورکړل شوه د ده وروستی مقصد او ارمان دا وو چې د ورور ژوند به یې وژغورل شي خو وایي کله چې يې په برازيل کې د نورو افغانانو حال ورته بيان کړ، ده ورته وویل چې باید له هغه ځایه ژر کوم خوندي ځای ته لاړ شي: "هغه د خپلو اسنادو د راټولولو، له ځانه سره د ګرځولو او [د امریکې] سوېلي پولو ته وړلو لپاره هر څه په دې هيله وکړل، چې کله د پولې چارواکي دغه اسناد وګوري ده ته به ښه راغلاست وایي، نه دا چې په بل زندان کې واچول شي". سمیع ساپی وایي ورور یې له هغه وخته چې په بند کې دی ناهیله شوی دی او وایي هغه اسناد نور ورته ارزښت نه لري چې فکر کوي دی به وژغوري. اسوسیېټیډ پریس وایي‌ که دغه افغان پوځي‌ بیرته افغانستان ته ولېږل شي، کېدای شي طالبان یې و وژني. د ملګرو ملتونو د یوه رپوټ له مخې، د طالبانو د واکمنۍ له پیل راهیسې د تېر افغان حکومت تر 100 ډېر چارواکي او پوځیان وژل شوي دي. د عبدالواسع ساپي یو وکیل جینیفر سروینټس وایي، "دا په ریښتیا شرم دی، موږ له خلکو سره داسې چلند کړی چې زموږ د هیواد په ساتنه کې یې مرسته کړې ده." د عبدالواسع ساپي ورور سمیع الله ساپي په 2010م کال کې د امریکې له پوځ سره د ژباړونکي په توګه کار پیل کړی وو او په هغه بنیاد د امریکې د حکومت له خوا د کډوالو په ځانګړې ویزه ایس ای وي باندې په 2015 کې هاسټن ته راغلی وو، خو عبدالواسع ته دا ویزه ځکه نه وه ورکړل شوې چې هغه مخامخ له امریکایي ځواکونو سره کار نه وو کړی. عبدالواسع ساپي د 2022م کال په دوبي کې له برازیله امریکې ته خپل سفر پیل کړی وو او کله چې د کولمبیا او پاناما تر منځ له یو لوی سینده را تېرېده د خپلو اسنادو بسته یې پر خپل سر پورته نیولې وه چې هسې نه لنده شي. ورور یې سمیع ساپی وایي کله چې د ګواټیمالا پولیس افسرانو هغه درولی وو، نو له هغه یې بسته اخیستې وه او تر هغه یې وخته یې وهلی وو چې بیرته یې د خپلو اسنادو بېګ بیرته ځنې اخیستی وو. د عبدالواسع ساپي یو بل وکیل زکري فرټیټا وایي‌ د سفر په مهال هغه د وهلو له امله سخت ټپي شوی وو، د مخ غاښونه یې خراب شوي او په ښي غوږ یې اورېدلو ته زیان اوښتی وو. وایي د بند په وخت هم د هغه مناسب علاج نه دی شوی. د امریکې په کانګرس کې د ډیموکرېټ ګوند غړې او د ټیکساس د خلکو استازې شېلا جیکسن لي تېره اونۍ له ولسمشر جوبایډن څخه په یو خط کې غوښتي چې امریکې ته په غیرقانوني توګه د عبدالواسع ساپي د را اوښتو جرم ور معاف کړي. په کانګرس کې د ریپبلکن ګوند د ټیکساس غړي ډېن کرینشا، د فلورېډا غړي مایکل والټز او د پخوانیو پوځیانو یا وېټرینز تر 20 زیاتو ډلو هم په داسې وخت د عبدالواسع ساپي د خوشي کېدو غوښتنه کړې ده چې د هغه د پناه درخواست ته بیاکتنه کېږي.

22.01.2023 ډیوه

بلینکن: نړیوالې ټولنې تمه لرله طالبان به د افغانو ښځو او نجونو حقونه وساتي خو له خپلو ژمنو پر شا شول

واشنګټن ـــــ د امریکې  د بهرنیو چارو وزیر اینټني بلېنکن وايي، امریکا او نړیوالې ټولنې تمه لرله چې طالبان به د افغانانو په ځانګړي ډول د نجونو او ښځو حقونه وساتي خو هغوی له خپلو ژمنو پر شا شول. په افغانستان کې د ژمي راتګ او د کابل په ګډون په نورو سړو سیمو کې د واورو ورېدو د خلکو ژوند لا ستونځمن کړی او مرستو ته یې اړتیا زیاته شوې خو میاشت په پوره کېدو ده چې طالبان لا پر خپله هغه پرېکړه ولاړ دي چې په بهرنیو او کورنیو غیرسرکاري ادارو کې یې ښځې له کارونو منع کړې دي او بهرنۍ مرسته کوونکې ادارې وایي تر خلکو دغه مرستې له خپلو ښځینه کارکوونکو پرته نه شي رسولای. دغو حالاتو ته په کتو د امریکې د بهرنیو چارو وزیر اینټني بلینکن وایي، دوی ولیدل چې طالبانو د کومو ښو کارونو ژمنه کړې وه اوس یې یا نه شي کولای او یا نه غواړي چې ویې کړي. بلینکن د جنورۍ پر 20مه د شیکاګو پوهنتون «د سیاست انسټیټیوټ» له مشر ډېویډ ایکسلروډ سره د خبرو په وخت وویل، نه یواځې امریکې بلکې نړیوالې ټولنې چې له طالبانو کومه تمه لرله هغسې یې ونه کړل. ښاغلي بلینکن وویل: "زموږ تمه دا وه چې دوى به د ښځو او نجونو په ګډون د ټولو افغانانو حقونه خوندي کړي خو دا له خپلو ژمنو د دوی یو ستر پر شاتګ وو او موږ پر داسې لارو چارو غور کوو چې د دوی دغو اقداماتو ته سم جواب ووایو." اینټني بلینکن یو ځل بیا له افغانستانه د امریکايي پوځیانو د وتلو ملاتړ وکړ، ځکه چې وایي ترهګري یې هلته ځپلې ده او چې د کومو ناوړه نتایجو پېشبیني کېده، لږ تر لږه تر دې دمه یې داسې شواهد نه دي لیدلي: "موږ تر اوسه له افغانستانه د ترهګرۍ زیاتېدل نه دي لیدلي او که چېرې ولیدل شي چې ترهګر هلته شته او پناه ورکول کېږي نو موږ کولای شو چې بیا ورباندې برید وکړو، څنګه چې مو له ایمن الظوهري سره وکړل." طالبانو لا د اینټني بلینکن خبرو ته څه رسمي جواب نه دی ویلی، خو د دوی د بهرنیو چارو د وزارت ویاند عبدالقهار بلخي له الجزیره ټیلیویژن سره په تازه مرکه کې ویلي، نړیواله ټولنه باید خپل ارزښتونه پر دوی ونه تپي، وایي د نجونو پر لوړو زدکړو یې بندیز نه دی لګولی بلکې ځنډولي یې دي: "دا د افغانستان یوه کورنۍ مسئله ده او موږ هڅه کوو چې دې ته د حل څه لاره ولټوو، خو د دې حق باید هیچاته نه وي چې موږ ته د سزا راکولو او یواځې کولو ګامونه واخلي او د افغانستان ځپل شوي خلک نجونې او ماشومان سزا کړي، د دې حل مثبتې اړیکې او ګډ کار دی". د ملګرو ملتونو یو لوړپوړی پلاوی افغانستان ته د خپل څلور ورځني رسمي سفر تر پای ته رسېدو وروسته بیرته ستون شوی دی او د طالبانو له حکومته یې د هغو فرمانونو د بیرته اخیستو غوښتنه کړې ده چې وایي د ښځو او نجونو حقونه پکې محدود شوي دي. د دې پلاوي مشرې د ملګرو ملتونو مرستیالې آمنه محمد د شنبې- خالي په ورځ پر خپل ټویټر لیکلي، "زه چې له افغانستانه وځم، زه کلک باور لرم چې له افغانو مېرمنو او نجونو سره د یووالي په اراده موږ کولای شو د دوی د تعلیم او کار حقونه بیرته ترلاسه کړو". بل لور ته د افغانستان لپاره د امریکې مخکیني استازي زلمي خلیلزاد د ایران د یوه مشهور دیني عالم یوه وېډیو خپره کړې، چې هغه پکې د اسلام له نظره د نجونو او هلکانو پر تعلیم ټینګار کوي. خلیلزاده دې وېډیو ته لیکلي: "د طالبانو هغه مشران چې له سکولونو او پوهنتونونو یې نجونې او ښځې منع کړې دي باید د مولوي عبدالحمید خبرې واوري. هغه [د جمعې] په خپله خطبه کې وایي نارینه او ښځې د تعلیم په برخه کې برابر حقونه لري او هیڅ حکومت یا مشر له دې انکار نه شي کولای". مولوي عبدالحمید د جمعې د لمانځه په وینا کې د طالبانو حکومت نه دی یاد کړی، خو افغانستان په سیمه او نړۍ کې یواځینی ملک دی چې طالبانو پکې له شپږم ټولګي پورته په سکولونو او پوهنتونونو کې د نجونو او ښځو تعلیم ځنډولی دی. د ازادي رېډیو د رپوټ له مخې مولوي عبدالحمید په افغانستان کې د طالبانو په واکمنېدو خوشحالي ښکاره کړې وه، خو وروسته یې د ښځو د تعلیم په اړه د دوی له سختدریځيو سره مخالفت کړی وو.

22.01.2023 ډیوه

ايرانيان نور خاموش کېناستلو ته تيار نه دي 


واشنګټن- کله چې ايدا غاجر يو ټويټ وليد چې يوه پېغله جينۍ د مذهبي پوليسو په ولقه کې بې هوشه شوې نو د ايران واير خبريالې سمدستي خپلې رابطې وکړې چې د خبر پخلی وکړي. په څو ساعته کې د پېغلې نوم ښکاره شو چې مهسا اميني ده. يو تن ورته په هسپتال کې د موجود تن د رابطې درک هم ورکړلو. غاجر د خبر او نوم د پخلي وروستو رابطه وکړه او ورته معلومه شوه چې په ټيليفون د بل اړخ نه خبرې کونکی د مهسا اميني ورور کيارش دی. هغه وي او ای ته وايي “زما په غوږ کې د هغه اواز اوس هم انګازه کوي. ډېر غصه و او ويل يې هيڅ پروا نه لري چې څه به ورته پېښ شي خو د ايران هر تن به خبروي چې د مهسا سره څه وشول”.   سره د دې چې خپل ځان ته يې خطر و او هسپتال د پوليس نه ډک و خو کيارش په دې زور اچولو چې د هغه او د هغه د خور نومونه دې چاپ کړل شي. په ايران کې د بهرنۍ ميډيا سره خبرې کول جرم ګڼل کيږي. د خبر جوړولو په وخت غاجر ته هيڅ نه وه معلومه چې دا به دومره غټ خبر جوړيږي خو چې څنګه د مهسا اميني د مرګ خبر خپرېدو دغه ډول په ټول ايران کې د احتجاجونو لړۍ پيل کېده. څلور مياشتې پس هم دا لړۍ روانه ده. غاجر وايي “دا يو غير يقيني احساس و ځکه يو خوا دا تاريخ جوړېدو او نړۍ ته معلومېده چې دا کوم ډول حکومت دی او بل خوا ګڼ شمېر خلک په جېلونو کې دي، د ډېرو خلکو ژوند بدل شو او د ډېرو کورنو بچي اوس د هغو سره نشته. زه پوهېږم چې هر تن په دې باب خبرې کوي چې دې ځل حالات بل رنګه دي خو چې هر څنګه دي دا يو ناورين دی”. څلوېښت کلنه غاجر د ايران د اسلامي انقلاب نه څو کاله وروسته زېږېدلې او په اسلامي نظام کې رالويه شوې. هغې ته ياد دي چې پلار به ورته ويل اخبار او کتابونه دې نه لولي او نه دې د کوره بهر وځي ځکه چې دا حکومت خلک وژني. غاجر وايي د هغې د کول خلک بدل دي که جيل ته ځي او که ملک پرېږدي خو د خپلو حقونو د غوښتلو د پاره تيار دي. هغه وايي کله چې اتلس کلنه وه او حامله شوه نو د ايران نه ووتله ځکه په کورنۍ او ټولنه کې دا بد منل کېده چې بغير د واده څنګه حامله شوه. په کال 2009 کې چې په ايران کې د انتخابونو په شخړه احتجاجونه پيل شول نو غاجر په لبنان کې وه او هلته خبره شوه چې د ايران حکومت د هغې نوم د الله په دښمنانو کې شامل کړی چې په ايران کې جرم دی او د هغې د ملک بدرۍ غوښتنه يې کړې وه. د خبريالانو د تحفظ ادارې ار ايس ايف په مرسته غاجر پيرس ته وويستلی شوه چرته چې هغې ځان محفوظ ګڼلو. په جلا وطنۍ کې هم غاجر د ايران د حالاتو نه هر وخت ځان خبر ساتلی او وايي هره هغه هڅه کوي چې وکړی شي څنګه د ايران د خلکو غږ جوړ شي. د وي او ای فارسي سروس کارمنده ماصيح علي نجاد چې د جلا وطنۍ ژوند کوي وايي چې سوشل ميډيا د ايران د خلکو په لاس کې ډېره د کار وسله راغلې ده. هغه وايي “د خلکو سره وسله نشته خو د هغوی سره موبايلونه په لاسو کې دي او په سوشل ميډيا خپل خبرونه خپروي”. علي نجاد وايي “زمونږ د جنګ ميدان سوشل ميډيا ده ځکه اسلامي حکومت په ايران کې هره ميډيا په خپل کنټرول کې ساتي او د خپلو دروغو د پاره پروپيګنډه کوي”. هغه وايي د سېپټمبر نه راپه دېخوا ايران کم نه کم 92 خبريالان بنديان کړي او په نړۍ کې ايران د خبريالانو تر ټولو غټ جيل ګرځېدلی.

21.01.2023 ډیوه

اوکراین د جرمن ټانکونو د کارولو لپاره خپل پوځیان روزي

واشنګټن - د اوکراین د دفاع وزیر اولیکسي ریزنیکوف وايي، اوکرایني ځواکونه به د لیپارډ ټو جنګي ټانکونو د کارولو لپاره وروزل شي که څه هم لویدیځ متحدین د جمعې د ورځې په خبرو کې پاتې راغلل چې کیېف ته دې د جرمني جوړ ټاکونه ورکړل شي. ریزنیکوف د امریکا غږ اوکراینۍ څانګې ته د جمعې په ورځ وویل،‌ اوکرایني ځواکونه به په پولېنډ کې دې ټانکونو ته وروزل شي او دا یې یو مهم پرمختګ وباله. ريزنيکوف زیاته کړه چې له کومو هېوادونو سره چې د لېپارډ په نامه ټېنکونه موجود دي، هغه دې د دوي د پوځیانو روزنه پیل کړي او تمه يې څرګنده کړی چې جرمني به په خپلو کې د سلاح مشورو ورسته دوي ته د ټېنکونو ورکولو فېصلې ته ور ورسي.   د جمعې په ورځ د امریکې د دفاع وزیرلویډ اسټن او د ګډو ځواکونو مشر جنرل مارک مېلي ویلي وو چې په دې وخت کې جرمني به اوکراین ته د لېپرډ په نامه ټېنکونه نه ورکوي.   دوی دا خبره له اوکراین سره د مرستو په اړه په جرمني کې د نړیوالې غونډې په موقع کړی ده.‌  دا غونډه له هغه وروسته شوې ده چې کېف د ټېنکونو د ورکولو یا نه ورکولو په اړه د اختلافونو رامخې ته کېدو باندې مایوسه شوی دي.  د اوکراین صدر ولادیمیر زېلینسکي دا غوښتنه نېغ په نېغه کړی.   رېزنيکوف غونډه ګټوره بللې ده. او ویلی یې دي چې په غونډه کې په مرستو تفصيلي خبرې شوې دي او د پخوانۍ مرستې په ګډون  په راتلونکو ورځو کې به اوکراین ته کومې مرستې ورکول کيږي په هغې هم خبرې شوې دي. خو په دې اړه يې د نورو معلوماتو له شريکولو ډډه کړې.   د امریکې د دفاع وزیر اسټن ویلی دي چې د جرمني له خوا د ټینکونو نه ورلېګلو د امریکې د ابراهم په نامه د ټېنکونو نه ورکولو ژمنو سره تعلق نشته او زیاته يې کړه چې د اوکراین دا ټېنکونه د پسرلي موسم د پاره پکار دي او سپرلي ‌ته لا وخت شته دی.   تېر کال په اوکراین د روس د یرغل راهیسې تر دې وخته پورې امریکې اوکراین ته تر د اوویشت بیلينه ډالرو پورې مرستې ورکړی دي.   د امریکې د دفاع وزیر اسټن د ایتلافیانو د خوا د اوکراین د دفاع د عزم څرګندونه کړی او ویلی دي چې دا یواځې د اوکراین دفاع نه بلکه د اروپا او د نړۍ د امنیت شخړه ده.  د امریکې د ګډو ځواکونو مشر مارک مېلي ویلی دي چې په څلوېښت کاله نوکرۍ کې يې د نېټو اېتلاف ترمنځه داسې یو والې نه دی ليدلی خو مېلي زیاته کړه چې سږکال امکان نه لري چې اوکراین به د روس یرغلګر ځواکونه په شا وتمبوي.  برتانيې د خالي یا شنبې په ورځ ویلی دي چې د اوکراین شخړه په ځای ولاړه ده او خبرداری يې ورکړی چې دا امکان هم شته چې د بخمت ګېرچاپېره روس په سیمیز ډول پرمختګ وکړي.‌  د واېټ هاوس د ملي امنیت سلاکار جان کربي وي او ای ته د جمعې په ورځ‌ ویلی دي چې نېټو د اوکراین په شا کلکه ولاړه ده او زیاته کړې یې ده چې د نېټو اېتلاف کې شامل هر هېواد خپلواک دی او د خپلو ملي‌ ګټو په رڼا کې د فېصلو اختیار لري.‌  ماسکو د جمعې په ورځ ویلی دي چې اوکراین ته د نورو ټېنکونو ورکولو سره به په جنګ څه اثر پرې نه وځي. خو دا به د اوکراین او د اوکراین د ولس ستونزې زیاتې کړي.‌  د جمعې په ورځ د امريکې سېنټرانو په کېف کې د زېلېنسکي او د اوکراین د پوځي چارواکو سره د ملاقات وروسته خبري‌غونډې ته ویلی دي چې امریکا دې د روس له خوا د اوکراین د قبضې د مخنیوي د پاره اوکراین ته ټېنکونه او نوره وسله ورکړي.‌ 

21.01.2023 ډیوه

د تېرو پينځو مياشتو نه د لا درکه شوي پاکستاني خبريال مېرمن د خاوند د واپسۍ لار ته ګوري 


واشنګټن- کله چې يې خاوند سيد فواد علي شاه له تمې سره سم کور ته زنګ ونه وهلو نو مېرمن سيده وپوهېده چې څه ګړ بړ خو شته. سيد فواد علي شاه به چې يو پاکستانی خبريال دی او په مليشيا کې د جلا وطنۍ ژوند کوي هره ورځ خپلې مېرمن ته زنګ وهلو. که هر څومره میرمن سيدې کوښښ وکړ چې ولې يې د خاوند ټيليفون نه راځي او دې پوښتنې ته ځواب پيدا کړي په دې انتظار کې پينځه مياشتې تېرې شوې. د سيدې د مليشيا او پاکستاني چارواکو نه دا پوښتنه لا تر اوسه په کڼو غوږونو پرېوزي. سيدې وي او ای ته وويل “دا يوه ذهني ځورونه ده”. هغې خپل خاوند د کال 2022 په سپرلي کې په اخر ځل په مليشيا کې ليدلی و او په ټيليفون يې ورسره خبرې په اخري ځل په 22 اګست شوې وې. د سيدې د خاوند په اړه لومړی خبر د مليشيا د کورنيو چارو وزير سيف الدين ناسوشن اسماعيل په یو خبري کانفرنس کې ورکړ چې فواد علي شاه په کواللمپور کې د پاکستاني سفارت په خواست په اګست کې پاکستان ته وشړل شو. د مليشيا چارواکي وايي پاکستان ورته ويلي وو چې سيد فواد علي شاه يو پوليس افسر دی او د ډسپلن په مسله کې حکومت ته مطلوب دی. خو سيده چې د بزنس پروفيسره ده وايي خاوند يې کله هم په پوليس کې نه دی پاتې شوی. که د مليشيا حکومت وايي چې ياد خبريال د ملک نه ويستل شوی خو پوښتنه دا ده چې هغه چرته دی؟ پاکستاني چارواکي سيدې ته وايي ښاغلی شاه په پاکستان کې نشته خو د ميډيا د حقونو څارونکي وايي دغه خبريال اسلام اباد نيولی. وي او ای خپلې هڅې وکړې چې د پاکستان او مليشيا د چارواکو نه په دې اړه معلومات تر لاسه کړي خو ونه توانېده. د پاکستان د خارجه چارو د وزارت وياند په يو بريفېنګ کې د وي او ای اردو سروس ته وويل “ملک بدري په هغه وخت کې کيږي چې دوه حکومتونه په يو مخصوص چينل او خاص قوانينو سره صلاح شي”. د پاکستان د اطلاعاتو او کورنيو چارو وزارتونو او ايف اي ای د وي او ای پوښتنو ته په اړه ځواب لا نه دی ورکړی. شاه د کلونو راهیسې د پاکستان په سياست تنقيدي ليکنې کولې او په خاصه توګه د طاقتور پوځ خلاف او استخباراتي ادارو په اړه يې پوښتنې راپورته کولې. د پاکستان په دي نيشن ورځپاڼه کې يې يو شمېر تحقيقاتي خبرونه چاپ کړي او د لا درکه کړل شوي پاکستانيانو په حقله يې پوښتنې کولې او دا يې هم ليکل چې د طالبانو د ډلو او استخباراتي ادارې اي ايس اي په خپلو کې څه رشتې دي. د خبريالانو د حقونو د ادارې ار ايس ايف د وينا تر مخه آی ايس آی هغه په جنورۍ کال 2011 کې تښتولی و او د څو مياشتو پورې يې سخت ځورولی و. ار ايس ايف وايي، د ازادېدو سمدستي وروسته شاه مليشيا ته لاړو او سياسي پناه يې وغوښتله خو پاکستاني استخباراتي ادارو هغه بيرته راوستلو. د شاه په څېر يو شمېر نور پاکستاني خبريالان د ملک نه تښتېدلي او په غرب کې د جلا وطنۍ ژوند تېروي. سيده وايي هغه ويريږي چې د خاوند ژوند يې په خطر کې دی.

21.01.2023 ډیوه

بلاول بوټو د پاکستان لخوا افغانستان کې د ټي ټي پي پرضد د نېغ په نېغه عملیاتو احتمال رد کړی

دپاکستان خارجه وزير بلاول بوټو افغانستان کې د لا قانونه وسله والې ډلې  ټي ټي پي په ضد نيغ په نيغه دعمليات امکان رد کړى خو هغه وړانديز کړى که د افغان طالبان حکومت وغواړي نو پاکستان په دې اړه د ګډو عمليات لپاره مرستې کولى شي. څيړونکي وايي افغانستان کې دټي ټي پي پرضد دګډو عملیاتو  امکان ځکه ډير کم دى چې په کابل  قابض افغان طالبان د لا قانونه تحريک طالبان پاکستان سره خواخوږي لري او نه غواړي چې ټي ټي پي ته زيان ورسي. د سویټزرلينډ ښار ډيوس کې دنړيوال اقتصادي فورم غونډه کې دګډون  په وخت امريکني اخبار واشنګټن پوسټ سره مرکه کې خارجه وزير بلاول بوټو ويلي د پاکستان نوى  پوځي او سياسي قيادت داسې ترهګرو ډلو سره دخبرو اترو پلوی نه دب چې  ملکي قانون او دستور نه مني. هغه تکرار کړې چې دپخواني وزير اعظم عمران خان حکومت د طالبانو سره نرم چلند ساتلو او تر دې چې د لا فانونه ټي ټي پې قيديان ېې هم خوشې کړي وؤ چې له امله یې د بلاول په خبره طالبان يو ځل بيا پیاوړي شوي دي. وړاندې نه تحريک انصاف ګوند د قامي سلامتيا کميټۍ غونډه کې د لاقانونه تحريک طالبان پاکستان سره د مذاکراتو نه کولو په پريکړه نيوکې کوي . د ګوند د وياند فواد چوهدري په خبره داسې ښکاري چې د پاکسنان حکومت خپلو تيروتنو  نه زده کړه نه ده کړې اوبيا د طاقت لاره خپلول غواړي کومه چې د فواد چوهدري  په خبره نه مخکې او نه راتلونکې کې ګټوره ثابيتيداى شي. واشنګټن پوسټ سره خبرو کې بلاول بوټو افغانستان کې دلاقانونه وسله والې ټي ټي پي په ضد د عملياتو امکان رد کړى خو هغه وړانديز کړى که افغان طالبان حکومت وغواړي نو پاکستان په دې اړه مرستې کولى شي. خو د دفاعي چارو څيړونکى ډاکټر حسن عسکري دداسى عملياتو امکان ډير کم ويني. وي او اى ډيوه سره خبرو کې هغه وويل کابل باندې قابض افغان طالبان د لاقانونه ډلې ټي ټي پي سره همدردي لري او دوي ته ته ېې پناه ورکړې ده نو څنګه افغان طالبان د ټي ټي پي په ضد کاروايي کولی ياددې برخه جوړيداى شي. نوموړي وويل کابل باندې قابض افغان طالبان که ډير څه وکړي  نو ټي ټي پي دپاکستان سره خبرو اترو ته کښېنولی شي. په دې وروستیو کې پاکستان کې دترهګرۍ پېښو  کې د راغلى زياتوالي او فغانستان سره د اړيکو په هکله شوې د قامي سلامتيا کمیټۍ له غونډى وروسته د کورنيو چارو مرکز ي وزير رانا ثنالله افغانستان کې د  ټي ټي پي په ضد دنيغ په نيغه عملياتو خبردارى ورکړى و او دې ته غبرګون کې دافغان طالبانو وياند ذبيع الله مجاهد دغه بيان غير ذمه ورانه ګرځولى و  زياته کړې یې وه د نړۍ بل کوم هيواد په افغانستان حمله نه شي کولى

21.01.2023 ډیوه

قبایلي ضلعو کې د فنډونو خرچ کولو لپاره د جوړې کمیټې پرضد د تحریک انصاف غړو هایکورټ ته رجوع وکړه

دخېبر پښتونخوا دماتې شوې صوبایي اسمبلۍ دقبايلي ضلعو سره تعلق لرونکو شپږو غړو پېښور هايي کورټ کې خواست جمع کړی چې وفاقي حکومت د قبايلي ضلعو د فنډونو خرچ کولو د پاره کومه کميټي جوړه کړې ده هغه دې ختمه کړی شي۔  د وفاقي حکومت غړي وايي د خبرپښتونخوا تېر حکومت د قبايلي ضلعو فنډونه نورو ضلعو کې خرچ کړي دي او دوي غواړي چې د قبايلي ضلعو فنډونه هم دغه سيمو کې خرچ کړل شي۔  په اوسنۍ ماته شوي اسمبلۍ کې د باجوړ نه د تحريک انصاف غړي اجمل خان وي او ای ډيوه ته وويل پېښور هائي کورټ ته د تحريک انصاف او باپ پارټۍ غړو خواست کړی چې د وفاقي حکومت جوړه کميټې دې ختمه کړی شي۔ د جنورۍ مياشتې په شروع کې وفاقي حکومت يوه کميټې اعلان کړي وه چې د قبايلي ضلعو دتيز ترقياتي پروګرام اتيا فيصده فنډ به خرچ کوي۔ دغه کميټۍ کې د خېبر پښتونخوا ګورنر، د خېبر پښتونخوا دوه د اسمبلۍ غړې، دوه د قامي اسمبلۍ غړي او ځني سيکټريان شامل دي۔  پېښور هایکورټ ته په خواست کوونکو کې شامل اجمل خان ډيوه ته وويل د ضم کيدو وروسته د قبايلي ضلعو دفنډونو خرچ کولو اختيار د صوبايي اسمبلو غړو سره دې، او د وفاق لخوا جوړه کميټي غېر قانوني او غېر ایيني ده۔  د خېبر پښتونخوا اسمبلۍ له ماتېدو  وړاندې وزيراعلا محمود خان ويلي وفاقي حکومت د قبايلي ضلعو فنډونه ودرولي دي اؤ په پينځه پنځوس اربو روپو کې دوي ته فقط پينځه اربه روپۍ ورکړل شوي دي۔ خو دمرکزي حکومت ایتلافي د وزيرستان نه د قامي اسمبلۍ غړې محسن داوړ وي او ای ډیوه ته وويل صوبايي حکومت د قبايلي ضلعو فنډونه په نورو ضلعو کې خرچ کوي۔ نوموړي وويل دوي غواړي چې د قبايلي ضلعو پېسې هم دغه سيمو کې خرچ کړل شي۔    صوبايي حکومت بيا بيا د قبايلي ضلعو دفنډونو په نورو ضلعو کې د خرچ کولو خبره رد کړي ده۔ په دې وروستيو کې د خېبر پښتونخوا د تېر حکومت وياند بیرسټر محمد علي سېف ډيوه ته ويلي وفاقي حکومت دوي ته پېسې نه دي ورکړي نو بيا څنګه دوي کولی شي چې هغه نورو ضلعو کې خرچ کړي۔  قانون پوه اکبر هوتي وايي د پينځويشتم ایيني ترميم نه وروسته قبايلي ضلعې د خېبر پښتونخوا د حکومت واک لاندې دي، او د دوي فنډونه خرچ کول د پينځويشتم ایيني بدلون په ضد ده۔  د قبايلي ضلعو فنډونو باندې د شخړي راپورته کېدو نه وروسته د سینیټ دسېفران دقایمه کميټۍ غونډه رابلل شوې وه چې پکې د صوبې او وفاق د خزانې د محکمې چارواکي شامل وو۔ د کميټۍ چېرمېن سنېټر هلال الرحمان ډيوه ته ويلي دقبایلي سیمو صوبه کې له ورګډیدو وروسته وفاقي حکومت صوبې له  درې سوه او اويا بيلينه روپۍ ورکړي دي او د کال 2016م نه راپديخوا يې  قبايلي ضلعو کې ترهګرۍ نه دشوي زيان د بيا بحالۍ په مد کې نزدې سل اربه روپۍ نورې ورکړې دي۔

21.01.2023 ډیوه

د بشري حقونو کمیشن پاکستان کې د مذهب د سپکاوي قوانینو کې په وروستيو بدلونونو اندېښنه ښودلې

پاکستان کې د بشري حقونو خپلواک غېر دولتي تنظيم اېچ ار سي پي د تېرې جمعې په ورځ قامي اسمبلۍ کې د مذهب د سپکاوى په قوانینو کې په وروستيو بدلونونو سخته اندېښنه څرګنده کړې ده. تنظیم پخپل بیان کې ویلي په داسې حال کې چې د بشري حقونو ډلې د مذهب د سپکاوى د لانجمنو قوانینو د ناسم استعمال د مخنیوي لپاره په دې کې د بدلون غوښتنه کوي نو ددغه قانون لاندې په سزاګانو کې اضافه کول بېخي ددې برعکس عمل دی. د پاکستان قامي اسمبلۍ د صحابه کرامو د سپکاوى خلاف قانون کې د سزاګانو زياتولو په اړه قانوني مسوده منظوره کړې ده چې تر مخه یې د پېغمبر اسلام د ملګرو یا اصحابو په سپکاوي د تورن تن لپاره سزا لږه تر لږه د لسو کلونو بند او لسو لکو روپو جرمانې ته د زياتولو وړانديز شوی دی. د بشري حقونو خپلواک سازمان په خپل بيان کې د جنورۍ په 17 مه نېټه د قامي اسمبلۍ لخوا په متفقه توګه منظور کړی شوي د کال 2023 د فوجدارۍ په ترميمي قانون سخته اندېښنه ښودلې او ویلي یې دي که څه هم د یادې قانوني مسودې مقصد د فرقه واريت مخه نيول بیان کړی شوي خو زياتوي سازمان فکر کوي چې دې سره به په پاکستان کې د وړاندې څخه ستونزو او مشکلاتو سره مخ په مذهبي لږکیو او مذهبي فرقو ظلم او جبر کې اضافه وشي. د اېچ ار سي پى ترمخه په مجوزه قانون کې د پېغمبر اسلام د کورنۍ او اصحابو د سپکاوي ضد قانون کې د سزا موده د دريو کلونو څخه د عمر قېد سزا ته زياته کړې شوې ده او په تجویز شوي قانون کې دا جرم ناقابل ضمانت ګرځول شوی دی، کوم چې د نهمې مادې لاندې د شخصي ازادۍ د دستوري ضمانت ښکاره سرغړونه ده.  په پاکستان کې د بشري حقونو ډلې او ځنې سياسي فعالين پداسې حال کې ددې قانون د ناسم استمال د کارېدو وېرې څرګندوي چي په هېواد کې د وړاندې څخه د مذهب د سپکاوى سپکاوي په دې لانجمن قانون نېوکې کېږي او په دې کې د بدلون غوښتنې کوي.  په پاکستان کې د لږکيو د حقونو لپاره دکار کونکي غېر دولتي تنظيم سنټر فار سوشل جسٹس مشر پيټر جېکب ډيوه سره خبرو کې وايي په مجموعي توګه هېواد کې د مذهبي د سپکاوي د قانون پاېلې ښې نه دي راوتلي او دا واضحه ده چې یاد قانون مدام غلط کارول شوی دی.  ښاغلي جیکب وویل د کال 1994 نه تر 2022م پورې د مذهب د سپکاوى د قانون په تور کې د جېلونو دننه او لارو کوڅو کې نزدې 85 کسان د عدالت پرته وژل شوي دي او زياتوي د دوي د څېړنو ترمخه په تېرو څو لسیزو کې د مذهب د سپکاوى په تور کې په 200 کسانو مقدمې درج شوې دي.  د بشري حقونو تنظیم د مذهب د سپکاوي دقانون غلط اسعتمال ته په اشاره وېلي، په پاکستان کې ددې قانون د ناسم استعمال په ترڅ کې وېره ده چې دا مجوزه ترميمونه به زياتره د مذهبي لږکیو او مذهبي فرقو خلاف د وسلې په توګه وکارول شي او ددې په نتیجه کې به د دروغو مقدمو، وېرولو او ظلم جبر ته وده ترلاسه شي.  د پاکستان د وزير اعظم شهباز شريف د مذهبي هم غږۍ سلا کار مولانا طاهر اشرفي ډيوه ته وايي په پاکستان کې د مذهبي لږکیو ټول دستوري حقونه خوندي دي.  هغه وايي زما په فکر پرته له دې که يو تن مسلمان وي او که غېر مسلم وي باید چې ټول يو شان په قانون عمل وکړي او ددې د ناسم استعمال څخه ډډه وکړي.  اېچ ار سي پى دا اندېښنه هم څرګنده کړې چې د مذهب د سپکاوى په قانون کې د سزاګانو په سېوا کولو سره به سم ددې په ناسم استعمال کې اضافه راشي.  د بشري حقونو نړیوال تنظیم هيومن راېټس واچ د کال 2022م په خپل رپورټ کې هم ویلي وو چې د پاکستان حکومت د مذهب د سپکاوى قانون د ناسم استعمال د مخې نيولو لپاره په دې کې بدلون راوستو کې پاتې راغلی چې د مذهبي لږکیو پر وړاندې تاوتریخوالی رامنځ ته کوي.

21.01.2023 ډیوه

فریډم هاوس: د طالبانو واکمنۍ کې 90 سلنه د بشري حقونو فعالان له ګواښونو سره مخ دي

د امريکا فريډم هاوس نومې ادارې، د افغان کنېډا د مدنې ټولنې فورم او د افغانستان د بشري حقونو د همغږۍ مېکانيزم د يوې نظر پوښتنې په اساس ويلي چې په افغانستان کې د بشري حقونو فعالان او هغه کسان چې له هېواد څخه تښتېدلي دي د پرله پسې ګواښونو سره مخ دي چې پکې خپلسري نيول، تښتونې، شکنجه کېدل، بندي کول او د کورنۍ دغړو پر وړاندي یې تاو تريخوالی شامل دی۔  د فريډم هاوس مشر مايکل جی ابراموويټز په دې اړه جاري شوي راپور کې د نړيوالې ټولنې څخه غوښتنه کړې چې باید د يو خپلواک افغانستان جوړولو په موخه د دغو مدافعينو سره ملاتړ نور هم سېوا کړي۔ په امريکا کې فريډم هاوس نومې نړیوالې ادارې په خپل وروستي راپور کې ويلي چې په افغانستان کې د طالبانو د واکمنۍ پرمهال 90 سلنه د بشري حقونو فعالان د تاو تريخوالي او ګواښونو سره مخ شوي دي۔ د ادارې مشر مايکل جی ابراموويټز په رپورټ کې ويلي چې په افغانستان کې د بشري حقونو فعالان په ويره کې ژوند کوي او د هېواد دننه او بهر د چيلنجونو سره مخ دي۔ نوموړي د نړیوالې ټولنې څخه غوښتنه کړې چې باید د یو ازاد افغانستان جوړولو لپاره ددغو فعالینو کوششونو ته خپل ملاتړ یو په دوه کړي۔ په افغانستان کې مېشته د مېرمنو د حقونو فعاله اوګۍ امېل وي او ای ډيوه ته وايي که څه هم دوی تعقيب کېږي او د دوی نومونه د استخباراتو له خوا په ځانګړي نوم لړ کې شامل دي دوی به د افغان ولس د حقونو لپاره بيا هم په موثره توګه اواز پورته کوي۔ نوموړې ډيوه سره خبرو کې وويل" چې څه په مونږه تېرېږي او څه مونږه په سترګو ګورو د هغې بايد نړۍ ته انعکاس ورکړو، ځکه چې دا زمونږه وظيفه ده، مونږه چې دلته اوسيدلي يو طبعاً قرباني بيا ورکړو او رسک يا خطر بايد مونږ قبول کړو "  دغه نظر پوښتنه د درېوؤ يادو سازمانو له خوا د تېر کال مئ او جون په مياشتو کې ترسره شوې او دبشري حقونو 663 افغان فعالانو سره پکې مرکې شوې دي۔ په افغانستان کې د نظر پوښتنې څه کم 47 فيصده جواب ویونکو په ډاګه کړې چې دوی او د بشري حقونو نور مدافعین د ګواښ او ځورونې په ګډون د پام وړ ننګونو سره مخ دي، 24 سلنو ويلي چې د دوی ژوند او جسماني خوندیتوب ته ګواښونه دي۔ د بشري حقونو فعالان چې د هیواد څخه تښتیدلي په هغو کې څه د پاسه 45 سلنه جواب ويوونکو ويلي چې دوی د نفسياتي فشار سره مخ دي او 34 فيصده د پوليسو له خوا ځورول او جبري شړل ښودلي دي۔  د بشري حقونو فعال او سياستوال افراسياب خټک وي او ای ډيوه ته وايي چې په يوه ټولنه کې د بشري حقونو د سرغړونو د مخنيوي لپاره د بشري حقونو د فعالانو موجودیت ډېر مهم دی۔ نوموړه ډيوه سره په خبرو کې ویلي" په چا چې جبر کېږي د هغوی لپاره اواز پورته کوي او دې ته عدالتونه  او حکومتونه هوښياروي ، د بشري حقونو دفعالانو غېر موجودګي خو دا ده چې سرغړونکي ازاد دي او هغه خلک چې غږ نه لري د هغوی لپاره غږ نشته دی، په افغانستان کې خو ددغې خلکو زيات ضرورت دی ځکه چې ټولو نه زيات جبر دی هلته او حکومتي او رياستي نظام ختم شوی دی" په افغانستان کې د بشري حقونو د سرغړونو په اړه مو د طالبانو د حکومت دترجمان ذبيح الله مجاهد او مرستيال ترجمان بلال کريمي د دريځ مالومالو کوشش وکړو خو بريالې نه شو۔  خو په وروستيو کې طالبانو وار په وار ويلي چې اوس مهال په افغانستان کې د خلکو حقونه  زيات خوندي دي او په دې لړ کې هېوادوال کومه ستونزه نه لري۔

21.01.2023 ډیوه

شمالي وزيرستان: د تېلو د کمپنۍ تښتول شوي کارکوونکي خوشي کړی شوي

د افغانستان سره په پوله د خېبر پښتونخوا په قبایلي ضلع شمالي وزیرستان کې د تیلو لټولو شرکت ماړي پيټرول کمپنۍ څلور کارکوونکي چې نامالومو کسانو تښتولي وو، د امنیتي ځواکونو عملیاتو په پایله کې خوشي کړل شوي ویل شوي په عملیاتو کې دوه وسله وال هم وژل شوي دي.

21.01.2023 ډیوه

OK
This site uses cookies. By continuing to browse the site, you are agreeing to our use of cookies. Find out more