ټول   BBC ازادي راډیو امریکا غږ ډیوه


د کابل د پېښې د تلفاتو شمیر له ١٠٠ واوښت

د اسوشیتدپریس خبري اژانس د افغان او امریکایی چارواکو په حواله راپور ورکړی چې د کابل هوایي ډګر ته نږدې د برید تلفات له سلو واوښتل. مخکې تر دې د ١٣ امریکایی سرتیرو په ګډون د ٨٥ تنو د مرګژوبلې راپور ورکول شوی وه.  د دې برید مسوولیت داعش ډلې منلی. د امریکا ولسمشر جو بایډن پرون په سپينه ماڼې کې یوه خبري ناسته کې وویل چې د دې برید د جوړونکي یې پېژندلي او ژر به ورته سزا ورکړي.

27.08.2021 ازادي راډیو

سلګۍ د کانکور ازموینه کې عمومي اول نومره شوه؛ نوموړې څه احساس لري؟

سږ کال د کانکور د ازموینو لومړۍ عمومي اول نمره یوه نجلۍ شوه. سلګۍ باران د لغمان ولایت ده او غواړي په راتلونکي کې ډاکټره شي. د ازادي راډیو خبریاله ملالۍ بشير له سلګۍ باران سره خبرې کړي او په سر کې يې پوښتلي چې له عمومي اول نمره کېدو سره څه احساس لري؟  دا مرکه د لاندې لېنک په کېکاږلو سره واورئ:   

26.08.2021 ازادي راډیو

بایډن: زموږ د ماموریت بشپړېدل د اګست تر ٣١ مه، طالبانو پورې اړه لري

د امریکا ولسمشر جو بایډن وايي په افغانستان کې د امریکا پوځي ماموریت د اګسټ پر ۳۱ مه پای مومي. خو بایډن ویلي د امريکايانو او د دوی افغان همکارانو ويستل د طالبانو په همکارۍ پورې تړلې ده او کوم کسان چې غواړي له افغانستانه بهر شي دوی ته د هوايي ډګر ته د ننوتو اجازه ورکړي. که څه هم وړاندې ویل شوي وو چې ښايي د کابل په هوايي ډګر کې میشت بهرني ځواکونه خپل ماموریت له ټاکل شوې نېټې وغځوي خو د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د سه شنبې په ورځ وویل امريکايان باید تر ټاکلې مودې دا عملیات بشپړ کړي. سپینه ماڼۍ وايي د اګست له ١٤ مې تر دې دمه ٧١٠٠٠ بهرنیان او د دوی افغان همکاران یې د کابل هوايي ډګر له لارې بهر ته ویستلي دي. خو لا هم د کابل د هوايي ډګر شاوخوا زرګونه نور کسان دغلته د ورننوتو په هیله پراته دي او هڅه کوي چې هوايي ډګر ته ننوځي.

25.08.2021 ازادي راډیو

طالب ویاند محمد نعیم وايي امریکا او ناټو باید د اګست تر پای وتل بشپړ کړي

طالبان لا هم د یو نوې حکومت چې دوی یې ټولشموله حکومت بولي د جوړولو لپاره په سلا مشور بوخت دي. بل خوا د کابل له هوايي ډګر څخه امریکا او ناټو د خپلو کارکونکو او افغان همکارانو په ایستلو کې له خنډ او ځنډ سره مخ دي.

24.08.2021 ازادي راډیو

د افغان میرمنو ازادي، د ملګرو ملتونو" سره کرښه"

د ملګرو ملتونو د بشري حقونو د شورا مشرې میشل باشلي ویلي په افغانستان کې د ښځو سره د طالبانو چلند د دې شورا اساسي "سره کرښه" ده. هغې نن (سه شنبه) په جینیوا کې د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا ته وویل چې هغه د طالبانو د سرغړونو معتبر راپورونه په لاس کې لري، د ملکي خلکو د وژنو په ګډون د ښځو تر محدودیتونو.

24.08.2021 ازادي راډیو

عبدالسلام ضعیف کابل ته د طالبانو د ناڅاپي ننوتلو د ورځې کېسه کوي

اونۍ وړاندې طالبان د کابل دروازو ته ورسیدل او ژمنه یې وکړه چې کابل ښار ته نه داخلیږي. خو طالبان ولې کابل ته ننوتل؟ د افغانستان د راتلونکې حکومت څرنګوالی به څه وي؟ په اسلام اباد کې د طالبانو د پخوانۍ واکمنۍ  د مهال د سفیر ملا عبدالسلام ضعیف څخه مو په یوه مرکه کې پوښتلي. دا مرکه دلته لیدلی شئ.

23.08.2021 ازادي راډیو

له افغانستانه د وتلي ولسمشر غني پيغام

ولسمشر محمد اشرف غني چې له هېواد څخه وتلی، له افغانستانه تر وتلو درې ورځې وروسته يو ويډيويي پيغام کې راڅرګند شو، او د هېواد څخه د ناببره وتلو او خپل راتلونکې په اړه يې څرګندونې وکړې. دا ویډیو ددې تړوني په کېکاږلو سره وګورئ:  

20.08.2021 ازادي راډیو

د افغان مېرمنو او نجونو په اړه د اروپايي اتحادیې ژوره اندېښنه

اروپايي اتحادیې په یوه ګډه اعلامیه کې د افغان ښځو او نجونو په اړه ژوره اندېښنه ښکاره کړه. اروپايي اتحادیې دا اعلامیه له افغانستانه د امریکايي پوځیانو له وتلو او د طالبانو له واک ته رسېدو وروسته له ۱۹ نورو هېوادونو سره په ګډه خپره کړې ده. البانیا، ارجنټاین، برازیل، کاناډا، چیلي، کولمبیا، کوسټاریکا، ایکوادور، السلوادور، هندو راس، ګواتیمالا، شمالي مقدونیا، نیوزیلنډ، ناروې، پاراګوې، سنیګال، سویس، بریتانیا او د امریکا متحدو ایالاتونو د افغان ښځو او نجونو او د هغوی د زده کړو، کار او ازاد تګ راتګ د حق په اړه اندېښنه ښوولې او ویلي یې دي، پرهغو کسانو غږ کوي چې پر افغانستان ولکه لري چې په دغه هېواد کې د ۱۴ میلیونو مېشتو ښځو ساتنه وکړي. د ملي ټلوېزیون یوې ویاندې شبنم دوران په ټولنیزو رسنیو کې په خپره کړې ویډیو کې ویلي چې ورته ویل شوي چې نظام بدل شو او نور ښځې ټلوېزیون ته ورتلای نه شي. اغلې دوران زیاته کړه: "زه شبنم دوران یم، له تېرو ۶ کلونو راهیسې دلته په افغانستان کې د خبریالې یا د خبرڅانګې د ویاندې په توګه دنده ترسره کوم. وروستنۍ دنده مې په ار ټي اې کې وه هلته مې هم د ویاندې په توګه کار کاوه. کله چې نظام بدل شو، ما وغوښتل چې دندې ته لاړه شم او خپل شهامت مې له لاسه ورنه کړ، خو له بده مرغه چې ما ته اجازه را نه کړل شوه. سربېره پر دې چې ما کارت هم درلود، نارینه کار کوونکو چې کارت یې درلود بریالي شول چې دفتر ته ننوځي، خو ما ته یې ګواښ وکړ چې خپلې دندې ته دوام نه شئ ورکولی ځکه چې نظام بدل شوی. نړیوال او مرستندوی که زما غږ اوري زموږ سره دې مرسته وکړي چې زموږ ژوند له ګواښ سره مخامخ دی." په نویمه لسیزه کې طالبانو د خپلې واکمنۍ په موده کې افغان ښځې له لومړنیو بشري حقونو لکه تعلیم څخه بې برخې کړې وې، خو روانه اوونۍ د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد په کابل کې په خپله لومړنۍ خبري غونډه کې ژمنه وکړه چې دوی به د ښځو حقونو ته درناوی وکړي، اجازه به ورکړل شي چې د شریعت په چوکاټ کې تعلیم وکړي او کار وکړي. اروپايي اتحادیه وايي چې راپورونه یې ترلاسه کړي چې طالبانو هغو ښځو ته چې په بانکونو کې یې کار کاوه، ویلي چې نور کار ته ورنه شي.

19.08.2021 ازادي راډیو

ځینې روږدي مېرمنې له درملنې وروسته له روږدو مېړونو سره ګډ ژوند نه کوي

روږدي مېرمنې له درملنې وروسته له روږدو مېړونو سره ګډ ژوند نه کوي. ازادي راډیو هغه مېرمن چې نشه یې پریښي خپل مستعار نوم ګلالۍ ښيي وایي چې له دوو کالو راهیسې به یې د نشې پرېښودلو هڅه کوله، خو مېړه به یې د درملنې مخ نیوله. دا وايي چې څو ځله يې نشه پرېښودله، خو مېړه يې بېرته په نشو اخته کړه. اوس چې ګلالۍ نشه پرې ایښې او روغه شوې ده وايي چې دا ځل يې هوډ کړی چې له مېړه څخه جلا شي او د خپلو اولادونو روزنه او پالنه وکړي: "ما خپله پرېکړه وکړه چې نشه پرېږدمه. لومړی مې مېړه نشه پیل کړه، وروسته یې ماته لږ لږ نشه يي مواد راکړل او زه یې هم ورسره معتاده کړمه. دا چې دوه اولادونه لرمه، خپله مې د نشې پرېښودلو پرېکړه وکړه، مېړه مې نه غواړي چې نشه پرېږدي، دوه ځله بستري کړ، خو کله چې له روغتونه رخصت شي، بېرته نه شې ته مخه کړي، څو چې سم جوړ نه شي، ګډ ژوند نه شم ورسره نه کولی." د معتادینو د درملنې په مرکزونو کې له معتادو مېرمنو سره د مرکو پر بنسټ څرګنده شوې چې ډېری معتادې ښځې خپلو مېړونو له دې ډاره په نشو اخته کړي چې ورڅخه جلا نه شي او له دوی سره پاتې شي. ډاکټران وايي چې نارینه معتادین ځکه خپلې ښځې په نشو اخته کوي چې راتلونکي کې د دوی د نشو مخه ونه نيسي او دوی په خوندي ډول نشه وکړي. په دې اړه ډاکټره ماه رخ صافۍ وايي چې د معتادو ښځو له درملنې وروسته د هغوی معتاد مېړونه هڅه کوي چې بېرته ورسره يوځای شي او د دې تر څنګ غواړي چې هغوی په زور په نشو اخته کړي، همدا لامل دی چې ډېری معتادې مېرمنې له درملنې وروسته له خپلو مېړونو څخه طلاق غواړي. اغلې صافۍ زیاتوي: "ډېری ښځې تداوي کېږي، بیا نشه نه کوي، خو مېړونه یې نشه نه پرېږدي او ښځې د طلاق غوښتنه ورنه کوي. کله چې موږ له دې ښځو پوښتنه وکړو وايي چې ما اوس نشه پرې ایښې او روغه شوې یمه، بېرته پر هغه لاره نه ځمه، نه غواړمه چې بیا بدمرغه شمه. مېړه مې نشه نه پرېږدي، که کور ته ورشم بېرته مې په زور په نشه اخته کوي." د ډاکټرانو په وينا په ځینو حالاتو کې معتاد مېړونه خپلو معتادو مېرمنو ته طلاق ورکوي، خو له درملنې وروسته بېرته ورسره یوځای کېږي. فاطمه له همدې معتادو مېرمنو څخه ده چې مېړه یې طلاقه کړې، خو مېړه يې نه يوازې دا چې نه غواړي بېرته ورسره یو ځای شي، بلکې غواړي چې په نشو يې هم اخته کړي. نوموړې وايي: "زه چې کله معتاده شومه، مېړه مې له کوره ووت او د کور هرڅه یې خرڅ کړل. مور، پلار او د کورنۍ هېڅ غړی راسره نه و. هغه زه طلاقه کړمه، ما ته یې وویل چې لس ځله به دې ګوته واخلمه، ما ورته وویل چې ته یو معتاد یې، ماته پر طلاق خط باندې د معتاد د ګوتې لګول د منلو وړ نه ده. مېړه مې لس ځله ګوته را باندې ولګوله، کله چې مې نشه پرېښودله، مېړه مې بېرته راته شیطان شو، زه یې په سرای شمالي کې پیداکړمه او ماته یې نشه يي مواد راکړل." دیني عالمان وايي، که کوم معتاد مېړه خپلې ښځې ته پر یوه وخت درې ځله طلاق ورکړی وي، په دې صورت کې له درملنې وروسته له هغې سره نه شي یو ځای کېدای. په دې اړه مولوي احسان الحق حنفي وايي: " څوک چې خپله معتاد وي او یا یې مېرمنې معتاده وي او د اعتیاد له امله هغوی ته طلاق ورکړي، کله چې د دې مېرمنو درملنه وشي، بېرته ورسره یوځای کېږي. د اسلام مبارک دين په دې اړه وايي چې د معتادینو طلاق زجرا واقع کېږي، ځکه چې دوی چا په نشو نه دي مجبور کړي، بلکې په خپله خوښه یې نشو ته مخه کړې ده. پر دې اساس که څوک خپلې ښځې ته طلاق ورکوي، له رغېدلو وروسته یې مېړه ورسره د یوځای کېدلو حق نه لري. دا په دې شرط چې هغې ته یې درې طلاقونه ورکړي وي، داسې مېړونه حق نه لري چې خپلو مېرمنو سره یوځای شي." نشه يي موادو د ګلالۍ او فاطمې په شان ډېرې مېرمنې له خپلو کورنيو جلا کړي دي، دغه ډول مېرمنې اوس دې ته چمتو نه دي چې له خپلو پخوانیو معتادو مېړونو سره ګډ ژوند وکړي. له دې ډلې څخه ځینو مېرمنو له خپلو مېړونو څخه طلاق اخیستی او ځينې يې د اوسېدو ځای نه لري او له کړاونو ډک ژوند تېروي.

19.08.2021 ازادي راډیو

کابل کې ځینو معترضو ښځو له طالبانو د زده‌کړو، کار او ټولنه کې د حضور حق وغوښت

په ټولنه کې د موجودیت او د حقونو د خوندیتوب په هدف کابل کې د یو شمېر ښځو لاریون. دغه لاریون پر افغانستان د طالبانو له کنټرول دوه ور وځې وروسته کېږي. لاریون د یو شمېر مېرمنو له‌خوا د شعارونو په لېږدولو سره د جمهوري ریاست په مخکې کې ترسره شو. دغه لاریون "افغانې ښځې شته" تر شعار لاندې ترسره شو چې د مېرمنو د زده‌کړو، کار کولو او ټولنه کې د دوی په حضور یې ټینګار کاوه. په ټولنیزو رسنیو کې خپاره شوي عکسونه ښیي چې مېرمنې د کابل په یوه څلورلاري کې د څو تنو طالبانو مخې ته شعارونه ورکوي. یوې اعتراض کوونکې سودابه کبیري ازادي راډیو ته وویل: "موږ د ښځو د تعلیم، سیاسي، ټولنیز او اقتصادي ګډون حق غواړو. د ټولنې د نیمایي وګړو په توګه زموږ هدف دا دی چې په پرېکړو کې برخه واخلو او د افغان مېرمنو ۲۰ کلنې لاسته راوړنې وساتو." هغه مېرمنې چې د طالبانو د واکمنۍ دمخه ۲۰ کاله تجربه لري، د کار نه‌کولو، شاته تګ او د خپلو فعالیتونو محدودولو څخه وېره لري. دلته په هرات کې بیا حسینا عظیمي چې ۱۰ کاله‌یې له بېلابېلو رسنیو سره د خبریالې په توګه کار کړی وایي د ښځو غږ باید له پام ونه‌غورځول شي. نوموړې د طالبانو تر ادارې لاندې د اطلاعاتو او فرهنګ ریاست په ناسته کې برخه اخیستې وه: "زه یوه خبریاله یم، زما غږ د ملت غږ دی. کله چې زما غږ غلی شي، زما ملت او زما همجنسه مېرمنې زیانمنېږي. د ښځو د حق څرګندولو لپاره، مېرمنې باید غږ پورته کړي او نارینه باید د دوی ترڅنګ ودرېږي، موږ د طالبانو شپږ کلنه دوره تېره کړې او ښځو ډېر څه له لاسه ورکړل نور نه‌غواړو فرصتونه له لاسه ورکړو." فاطمه یوه بله مېرمن ده چې د ازادیو له لاسه وتلو څخه اندېښمنه ده. دا وايي: "زما لپاره، چا چې ۲۰ کاله درس ویلی او کار یې کړی، په کور کې پاتې کېدل خورا ستونزمن دي او دا نه‌یوازې زه، بلکې ټولې مېرمنې ځوروي. د نوي شرایطو سره چې رامنځته شوي، موږ غواړو چې موږ محدود پاتې نه‌شو. خپلو حقونو او ازادیو ته لاسرسی ولرو او بیاهم د ښځو ټولنې جوړې کړو." که څه هم طالبانو تر اوسه د ښځو د فعالیتونو په اړه خپل دریځ نه‌دی روښانه کړی، خو د طالبانو ویاند ذبیح‌الله مجاهد د سې شنبې په ورځ په خپله لومړنۍ خبري غونډه کې ښځې د ټولنې مهمه برخه وګڼله او ویې‌ویل چې د دوی حقونه د اسلام په چوکاټ کې خوندي دي. ښاغلي مجاهد ټینګار وکړ چې د نن ورځې او ۲۰ کاله مخکې طالبانو ترمنځ لوی توپیر موجود دی. افغان مېرمنې د طالبانو د پخواني حکومت په وخت کې له اساسي بشري حقونو برخه‌منې نه‌وې. طالبانو په هغه وخت کې ښځې د تعلیم او کار له حق څخه بې‌برخې کړې وې او ان دا اجازه هم نه‌ورکول کېده چې له محرم پرته خپلو کورونو څخه ووځي. اوس به وکتل شي چې د طالبانو نوې تګلاره له میرمنو سره څه ډول ده او د ښځو حقونو په برخه کې دې د ډلې چلند څومره بدل شوی.

19.08.2021 ازادي راډیو

بایډن: د کرونا واکسینونو ترلاسه کولو وروسته د تقویتي واکسین سپارښتنه کیږي

د امریکا د ولسمشر جو بایډن اداره غواړي اعلان وکړي چې ټول امریکایان باید د کرونا ویروس ضد بشپړ واکسینونو ترلاسه کولو اته میاشتې وروسته تقویتي واکسین وکړي.   د راپور له مخې، روغتیايي چارواکو ویلي چې تقویتي ډزونه ځکه اړین دي چې ډېلټا واریانټ ویروس ډېر ژر اخېستل کېږي او شواهد شته چې د مخکې واکسینونو اغېز ورباندې د وخت په تېرېدو کمېږي.   لومړي تقویتي ډوزونه به هغو کسانو ته ورکړل شي چې په روغتیايي برخه کې کارکوي او وروسته به د لوی عمر کسانو ته ورکړل شي.   اټکل کېږي چې دا تقویتي واکسین له سېپټمبرمیاشتې پيلېدای شي.   تېره اوونۍ د امریکا د درملو ادارې تقویتي واکسین تایید کړ.   د کرونا ویروس ډېلټا واریانټ بڼه په امریکا کې د نوېو ثبت شوېو پېښو لامل بلل شوی که څه هم شپېته فیصده وګړي بشپړه واکسین شوي دي.   اکثریت مثبتې پېښې او مړینې د هغو کسانو دي چې نه دي واکسین شوي، خو ویل کېږي چې لومړي دوه ډوزه واکسین د دې ویروس پر وړاندې بیا هم اغېزمن ثابت شوی دی.   د تقویتي واکسینونو خبره داسې مهال کېږي چې د جو بایډن اداره نه ده توانېدلې د امریکا نیمايي نفوس قانع کړي چې باید واکسین وکړي. ویل کېږي دا کاربه نورهم ستونزمن شي که لومړي دوه ډوزه واکسینو اغېز کم شي او د تقویتي واکسین اړتیا شي.   تر امریکا مخکې اسراییل دوې اوونۍ وړاندې د لوی عمر کسانو ته تقویتي واکسین پیل کړل.   اسراییل د نړۍ له هغو هېوادونو څخه وو چې تر ټولو زیات نفوس یې د کووېډ-۱۹ پر وړاندې واکسین شوي دي، خو په دې وروستیو کې په دې هېواد کې د ډېلټا واریانټ نوې پېښې مخ په زیاتېدو دي.   د اسراییل نوي معلومات ښيي چې فایزر واکسین په لوی عمر کسانو کې یوازې ۵۵ فیصده اغېزمن وو چې په جنورۍ میاشت کې بشپړه واکسین شوي وو.  

17.08.2021 ازادي راډیو

امریکا کې په کرونا وبا د اخته کسانو شمېر بیا زیات شوی

د امریکا په متحدو ایالاتونو کې په کرونا وبا د اخته شوېو کسانو شمېر یو وار بیا زیات شوی دی.  د الاباما ایالت والي کې ایفي پرون جمعه د کرونا تازه څپه د سمندرونو څپو ته ورته وبلله، ویې ویل چې د کرونا وبا د امریکا په دغه جنوبي ایالت کې د طبي خدماتو پر وړاندې کوونکو سخت فشار راوړی دی دی.  کې ایفي په خپل ایالت کې فوق العاده حالت اعلان کړی دی.  د ده په وینا، بیړنی حالت یې د دې لپاره اعلان کړی چې د روغتیايي خدماتو څارونکو ته اسانتیا رامنځته شي.  د امریکا په ډېرو هغو ایالاتونو کې چې جمهوریپالان په کې اکثریت لري، د ماسک کارولو په اړه د روغتیايي چارواکو سپارښتنو ته غوږ نه دی نیول شوی.  په اوریګان ایالت کې چې د امریکا په شمال لوېدیځ کې د ارام سمندر په غاړه دی، روغتونونه په بشپړ ډول د کرونا وېروس له ناروغانو ډک شوي دي.  د دغه ایالت ګورنر د روغتیايي کارکوونکو د ملاتړ لپاره په روغتونونو کې د ملي ګارډ د یو نیم زر ځواکونو د ځای پر ځای کولو پلان اعلان کړی دی.  څو نورو ایالاتونو لکه هاوايي د کرونا وبا د ډېرېدو د خطر زنګ کړنګولی دی.  روسیې هم پرون وویل چې د کرونا وبا له کبله په دغه هېواد کې په یوه ورځ ۸۱۵ تنه مړه شوي دي.   د روسیې د روغتیا وزارت وايي چې د سږکال په جولای میاشت کې د کرونا له کبله د مړینو شمېر د تېر کال د جولای میاشتې پرتله په سلو کې ۶۰ زیات شوی دی. 

14.08.2021 ازادي راډیو

 د بي بي مهرو سېمه څه وخت په دې نوم ونومول شوه؟

د ازادي راډیو اوونیز ژوند په شېبو پروګرام د بي بي مهرو تاریخچې ته ځانکړی شوی دی، په پیل کې به واورئ چې:  د بي بي مهرو سېمه څه وخت په دې نوم ونومول شوه؟ او اوس په څه حالت ده؟ دا پروګرام د ازادي راډیو خبریاله جوړوي چې د لاندې لېنک په کېکاږلو سره یې اورېدلی شئ:   

11.08.2021 ازادي راډیو

د کووېډ-۱۹ ډېلټا بڼه؛ امریکا کې په دې ناروغۍ اخته کسان بیا زیات شوي

د جولای په لومړیو کې په امریکا کې د کووېډ-۱۹ ډېلټا بڼې پېښې ثبتېدل پیل شوي او داسې ښکارېده چې دا یوازې یو ځو پېښې دي، خو وروسته څرګنده شوه چې دا ویروس په پراخه توګه خپور شوی، په ځانګړي توګه په هغو ایالاتونو کې چې لږ خلکو واکسین تر لاسه کړي دي.   د مثبتو پېښو شمېر په ځانګړي توګه په جنوب کې زیات دی. په دغو ایالاتونو کې ارکنسا، فلورېډا، لویزیانا او مسیسيپي شامل دي چې په ټوله امریکا کې ډېرې د کووېد-۱۹ مثبتې پيښې ثبت شوي دي.   د دې تر څنګ راپورونه ورکړل شوي چې دا ویروس هغو سیمو ته هم تللی چې خلک په کې واکسین شوي دي. په تېرو اوو ورځو کې په امریکا کې د کووېد-۱۹ د مثبتو پېښو شمېر هره ورځ په اوسط ډول ۱۱۰,۰۰۰ ته رسېدلی دی. له دې سره د مثبتو پېښو شمېر په تېرو دوو اوونیو کې دوه چنده لوړ شوی دی.   تر ۶۵۰۰۰ زیات خلک بستر شوي دي او د ویروس نوې بڼه په داسې حال کې خپره شوې چې د امریکا شپېته فیصده نفوس 'تر ۱۲ کلن او لوړ عمر لرونکي کسان' د واکسین کېدو وړتیا لري.    خو د نوېو مثبتو پېښو، بستر شوېو او مړینو اکثریت په هغو سیمو کې دی چې نه دي واکسین شوي.   د امریکا د کوچنیانو د روغتیا اکاډمي د دوشنبې په ورځ په یوه راپور کې وویل چې په تېره یوه اوونۍ کې ۹۴۰۰۰ کوچنیان په دې ویروس اخته شوي دي او دا د ټولو مثبتو پېښو ۱۵ فیصده جوړوي.   نور راپورونه وايي چې د امریکا او کاناډا ترمنځ پوله د هغو کسانو پرمخ پرانېستل شوه چې بشپړه واکسین شوي دي. دا پوله ۱۷ میاشتې پرته له لازمي سفره د خلکو پر مخ تړلې وه، خو اوس هم د کاناډا وګړي نه شي کولی پرته له لازمي سفره امریکا ته ننوځي.   په اروپا کې فرانسې د سې شنبې په ورځ له خلکو غوښتل پیل کړل چې رسټورانونو او کافي ګانو ته د تګ لپاره او بسونو، الوتکو او ټرین کې د سفر لپاره دې روغتیايي پاڼې له ځان سره ساتي.   هغو کسانو ته ځانګړي روغتیايي پاڼې ورکول کېږي چې د کووېډ-۱۹ پرضد واکسین شوي وي، په وروستیو کې له کووېډ-۱۹ څخه رغېدلی وي او یا هم د ټېسټ منفي نتیجه ولري.   په فرانسه کې ۳۶ میلیونه کسان بشپړه واکسین شوي چې دا د دې هېواد د نفوس ۵۴ فیصده برخه ده.   په همدې حال کې چین د اګسټ په نهمه نېټه ۱۴۳ نوي پېښې ثبت کړي دي.  

10.08.2021 ازادي راډیو

کونړ کې بورې او کونډې میندې: له جګړو او جنازو تنګ شوي یو، یتیمان نه شو مړولی

په کونړ کې په جګړو کې د قرباني شوېو کسانو کورنۍ سوله غواړي او له حکومت او وسله والو طالبانو د جګړې پر ځای د سولې خبرو ته دوام، اوربند او تل پاتې سوله راوستل غواړي. د دوی په خبره چې له جګړو، جنازو او ویرونو په تنګ شوي او د هغې ورځې په هيله دي چې طالب او عسکر سره غاړه په غاړه وګرځي او د ورورۍ ژوند تېر کړي. ۳۰ کلنې حلېمه وايي، پنځه کاله وړاندې یې د جګړې له امله د ژوند ملګری له لاسه ورکړ خو اوس له ډېرو ستونزو سره مخ ده: "کونډه یم، درې یتیمان بچي لرم دا څو کاله کېږي چې کونډه شوې یم، هېڅ هم نه لرم چې بچو ته پرې څه واخلم." ۴۵ کلنه ګل بي بي هم په روانه جګړه کې کونډه شوې او د شپږو  یتیمو ماشومانو پالنه ور له غاړې دي. ګل بي بي وايي: "خاوند مې شهید شوی او شپږ ماشومان راته یتیمان پاتې دي، سرپرست نشته چې څوک راته څه راوړي، که په مدرسه کې یې واچوم هغوی هو راڅخه روپۍ غواړي، هېڅ څوک نه لرو غیر د یو الله څخه، جنګ دې ختم شي بس دی  او نور دې سوله راشي چې نور ماشومان یتیمان نه شي." دا یوازې حلېمه او ګل بي بي نه ده چې جګړې ترې د ژوند ملګري اخېستي او یتیمان ورته پاتې شوي، بلکې د دوی په څېر زرګونه خویندې شته چې په ځوانه ځوانۍ کې کونډې شوې او بچې يې د پلرونو له سیوري بې برخې شوي. د همدې وژل شوېو ځوانانو میندې يې د بچو مړېنې پر ژړا ستړې کړې او د ناروغۍ په بستر پرتې دي. له دوي څخه يوه يې ۵۰ کلنه عاطفه ده وایي، تېرکال يې زلمی زوی اسعداباد ته مخامخ په امنیتي پوسته کې وژل شوی او له هغې ورځې ناروغه شوې ده: "خړه غونډۍ کې مې ځوان زلمی زوی شهید شو، خو هېڅ څوک زموږ اواز نه اوري، نه دي خبر ، ښځه یې راته پاتې شوه هېڅ هم نه لرو، په کور کې بس هم دا وایو چې نور دې خدای دا جنګونه ختم کړي او سوله دې راشي." دوی له افغان حکومت  او وسله والو طالبانو غواړي چې جګړې ته د پای ټکی کېږدي، خپلې ټولې ستونزې دې د خبرو اترو له لارې هوارې کړي او د پردیو په اشارو دې یو بل نه وژنې او وطن دې نه ورانوي. په کونړ کې یو شمېر کونډې او بورې میندې په داسې حال کې له افغان حکومت او وسله والو طالبانو د جنګ بندولو غوښتنه کوي چې په دې وروستیو کې طالبانو خپل بریدونه زیات کړي. طالبانو د کونړ د ناړۍ او غازي اباد او د نورستان د دواب، منډول، کامدېش او برګېمټال ولسوالیو ترڅنګ د یو شمېر ولایتونو مرکزونه او له دوه سوه د زیاتو  ولسوالیو د نیولو دعوه کړې ده. له دې سره په قطر کې د دواړو لوریومرکچي پلاوو خبرې لا تر اوسه کومې مثبتې پایلې ته نه دي رسیدلي.

09.08.2021 ازادي راډیو

OK
This site uses cookies. By continuing to browse the site, you are agreeing to our use of cookies. Find out more