د لوی، مهربان او بخښونکي خدای په نامه

ټول افغان مقالې

19.12.2015 16:00    |   ملاعبدالسلام ضعیف دټاپي پروژې اهميت اومخکې پراته خنډونه

دټاپي پروژه اویاپه بل عبارت د سرو زرو کرښه (ګولډن لاین ) دافغانستان اوسيمې له پاره خورا لوی اهمیت لري، ددې پروژې دپېل خبرې ۲۱ يو ويشت کاله وړاندي په ۱۹۹۴ ز کال کې پېل سوي دي چې تراوسه یې دعمل جامه نه ده اغوستي، هغه حساسیتونه او رقابتونه چې په سېمیېز او نړیواله توګه موجود وه ، اوس هم موجود دي د دې پروژې د خنډ اوځنډ سبب سوې وه، په ۱۹۹۶ ز کال کې ددې پروژې له پاره درې اړخیز مجلسونه پېل سوه، په ترکمنستان، پاکستان، ختيځ اولویديځ امریکاکې د دې پروژې داقتصادي اوتخنیکي کارله پاره پروګرامونه جوړسول، خو بیا هم کوم لیکلی قرارداد نوو سوی، یوازي په هغه وخت کې دارجنټاین یوې کمپني بريډاس په ترکمنستان کې دتفحصاتو او اوبوڅه داخلي صادراتوپېل کړی و، دسېمې دسټلايټ اوسیزميک سروي ښودلي وه چې دافغانستان په شمول داسېمه دطبيعي معادنو په ځانګړي توګه دنفتو اوګازوڅخه ډکه سېمه ده، همداوجه وه چې د لویوهیوادونو رقابتونه همدې سېمې ته راورسیدل او د همدې موخي لاس ته راوړني په خاطر يې د خپل برخلیک له پاره ګړندۍ هڅې پېل سوې

19.12.2015 15:59    |   ډاکتر رحمت ربی ځیـرکیار د زړونو او دماغـونو مایـنـونه ۲ برخـه

ما ځیـرکیار ته یـو بې نومه چا له جرمني نه یو کتاب رالـيـږلی دی او هیله یې رانه کړې ده چې یـو څه پرې ولیکـم. خو په کـتاب او په اِیـنټـر نیټ کې چا د دغه منلي ژورنالـیسټ او تاریخپـوه د ژوندلیک په اړه څه نه دي لیکلي. اټکل کوم چې افغان ملتی تمایل به یې لاره، یا به یې په افغان ملت ګونـد کې دوستان لـرل؟ زه له دغه کتاب («د زړونو او فکرونو ماینونه») نه دوه برخې غـوره کـوم او هره برخه د عبدالجلیل وجدي په خپله وینا کې پریـږدم کـتاب د ۱۹۹۹د اپریـل په ۴(۱۵ وری ۱۳۷۸) بشپـړ شـوی و او په کال۲۰۰۰کې خپور شوی و، او ۲۴۰+ مخونه لـري .خپـرنـدوی یې په جـرمني کې «د پښـتني فـرهـنګ د ودې او پراختیـا ټـولـنه» ده، او کتاب د دغې ټولنې د مشر محّمـد اصـف وردګ په «ځاني مالي پانګـه خپـور شوی» دی. چـاپنځـی یې «ملت پـریس لاهـور» دی. که څوک د ښوواند وجدي د ژوند لیک په اړه معلومات لري. هیله ده چې زما سره یې شریک کړي. او س به راشم د وجدي خپلې وینا ته

16.12.2015 10:50    |   نورمحمد غفوري د ګوندونو د مالي چارو تنظیم

په افغانستان کې داسې سازمانونه او سیاسی ګوندونه هم شته چې د هغو مشران پخپله نه پوهیږی چې د هغو د ګوند عایداتی منابع کوم دی او مصرفونه یې څنګه او له کومه ځایه کیږي؟ د ګوند کوم غړي او یا کوم بل څوک چې د ګوند د دفتر او سفر مصارف یې په غاړه اخیستی، د ګوند مشرانو ته راپور نه ورکوي او د تمویل اصلی سرچینې نه ښکاروي. معلومه خبره ده چې که تمویلوونکی هر وخت وغواړی خپلې مرستې درولای شی چې په پایله کې یې د ګوند فعالیت هم له سترو ستونزو سره مخامخ کیدای شي.

15.12.2015 10:18    |   استاد م. ظریف امین یار ما نیاز به مهندسی مجدد در بانک مرکزی داریم !

د افغانستان بانک (بانک مرکزی افغانستان) در سال 1318 هجری شمسی (1939 میلادی) به سرمایه ابتدائی مبلغ یکصد و بیست ملیون افغانی در پایتخت کشور شهر کابل افتتاح شد. بینانگذار بانک مرکزی افغانستان آقای عبدالمجید خان زابلی ملقب به پدر بانکداری افغانستان بود. او بعد از سالها تلاش مداوم توانست اولین بانک افغانستان را بنام بانک ملی افغان تاسیس کند. بعد از دو سال فعالیت بانک ملی افغان آقای زابلی توانست دولت افغانستان را قناعت دهد که داشتن بانک مرکزی نیاز مبرم برای تحقق اهداف اقتصادی است. بر اساس قانون د افغانستان بانک، ثبات قیمتها هدف بنیانی و اساسی د افغانستان بانک میباشد. به این منظور طرح، تطبیق و اتخاذ سیاست های پولی، سیاست اسعار و ترتیبات اسعار، چاپ و نشر بانکنوت(Banknotes) و ضرب مسکوکات از وظایف بانک مرکزی تعیین گردیده است. در کنار آن بانک مرکزی طبق قانون به حیث بانکدار و نماینده مالی دولت، نهاد صدور و ثبت جواز فعالیت بانکها، صرافان و عرضه کنندگان خدمات پولی و اسناد بهادار و سیستم پرداخت مصون و سالم نیز فعالیت می نماید. بدبختانه از همان آغاز تا کنون بانک مرکزی کشور هیچگاه نتوانست بعنوان یک بانک مرکزی فعال و موثر که بتواند اقتصادی کشور را به چرخش در آورد و نوسانات اقتصادی را بصورت مدیریت کند که اقتصاد را متحرک و پویا بسازد؛ عمل کند. هرچند از تشکیل حکومت دموکراتیک(Democratic) افغانستان بعد از سقوط طالبان بانک مرکزی بیشتر به یک نهاد منفعل عمل کرده بانهم توانسته بود نرخ افغانی را با استفاده از سیاست لیلام دالر کنترول کند. اما از آغاز فعالیت حکومت وحدت ملی تا کنون با گذشت هر روز نرخ افغانی سقوط میکند که موجب نگرانی مردم و مسوولین شده. در این مقاله سعی شده تا بزرگترین عوامل ناکارآمدی بانک مرکزی بیان شود و یک راه حل دایمی جهت رهایی از مشکلات سیستم مالی و بانکداری کشور مطرح گردد.

15.12.2015 10:15    |   ثناءالله صالحي د افغانستان تاریخ له شاه محمود څخه تر امیر عبدالرحمن خان

شاه محمود په خپله هم ځان ډېر خوش نصيب ګڼه، چې د هغه وزير دا شان سړي ؤ، چې د هغه ټولې ضمه وارۍ يې پوره کولې، خو بعضې کسانو د وزير فتح محمد خان سره کېنه درلوده او په دې هڅه کې ؤ، چې د کمزوري پاچا په زړه کې ورته څّه فرضي وېره پيدا کړي، چې په دې کسانو کې په خپله د پاچا زوي شهزاده کامران هم شامل ؤ.

15.12.2015 10:15    |   ډاکټر محمدآجان مرزئ د نفتو ټيټه بېه او نړېوال اقتصاد

په تېر يوه کال کې د نفتو بېه په نړېوالو بازارونو کې زياته اندازه ټيټه شوې ده. تېر کال د يوه بېرل (۱۵۹ ليتر) نفتو بېه په نړېوالو بازارونو کې ۱۰۰ ډالره وه او اوس مهال د نفتو د يوه بېرل بېه د څلوېښتو او پنځه څلوېښتو ډالرو تر منځ ده. اقتصادي کارپوهان په دې آند دي چې په راتلونکې کې به د نفتو بېه لا نوره هم ټيټه شي او آن د دې شونتيا موجوده ده چې د يوه بېرل نفتو بېه شلو ډالرو ته ورسېږي. په نړېوالو بازارونو کې د نفتو ټيټه بېه بېلابېل اقتصادي لاملونه لري او په لنډ مهاله او منځمهاله توګه د نړۍ د بېلابېلو سيمو پراقتصادونو بېلابېلې مثبتې او يا منفي اغېزې رامنځته کوي. خو د نفتو ټيټه بېه به په اوږد مهاله توګه په ټوله نړۍ کې ناوړه اقتصادي اغېزې رامنځته کړي. زه به په خپله دې ليکنه کې زيار وباسم چې د نفتو د ټيټې بېې لاملونه روښانه کړم او د هغې ناوړه اغېزې پر ځانګړو هېوادونو، اقتصادي سيمو او پر نړېوال اقتصاد په لنډ ډول روښانې کړم.

12.12.2015 12:58    |   ډاکتر رحمت ربی ځیـرکیار د زړونو او دماغـونو مایـنـونه

ما ځیـرکیار ته یـو بې نومه چا له جرمني نه یو کتاب رالـيـږلی دی او هیله یې رانه کړې ده چې یـو څه پرې ولیکـم. خو په کـتاب او په اِیـنټـر نیټ کې چا د دغه منلي ژورنالـیسټ او تاریخپـوه د ژوندلیک په اړه څه نه دي لیکلي. اټکل کوم چې افغان ملتی تمایل به یې لاره، یا به یې په افغان ملت ګونـد کې دوستان لـرل؟ زه له دغه کتاب («د زړونو او فکرونو ماینونه») نه دوه برخې غـوره کـوم او هره برخه د عبدالجلیل وجدي په خپله وینا کې پریـږدم

09.12.2015 10:56    |   استاد محمد ظریف "امین یار" آیا داکتر غنی در پرونده شهرک هوشمند دست داشت؟

کابل بانک بزرگترین و موفقترین بانک خصوصی کشور بشمار میرفت. رشد بی پشینه و سریع سکتور بانکداری در افغانستان یک دست آورد فوق العاده حکومت کرزی پنداشته میشود. لیکن دیری نشد که این بانک از اثر عوامل مختلف سیاسی و اقتصادی به سقوط مواجه شد. کابل بانک سقوط کرد و نه تنها اعتماد ملت بلکه اعتماد جامعه جهانی را نیز در مورد سیستم بانکداری و مالی افغانستان خدشه دار کرد. سقوط این بانک پس لرزه های زیادی نیز با خود داشت و تا کنون بررسی کامل معضل این بانک به پایان نرسیده. صندوق وجهی بین الملل(International Monetary Fund) از همان آغاز سقوط کابل بانک تا کنون بالای حکومت افغانستان فشار شدید جهت حل این معضله وارد نموده. وقتی حکومت وحدت ملی روی کار آمد اولین اقدامش بازگشایی دوسیه کابل بانک بود. امروز بعد از گذشت یکسال از عمر حکومت وحدت ملی دوسیه کابل بیشتر پیچیده و غیر قابل حل بنظر میخورد. آزاد کردن آقای فروزی با استفاداه از تکت اقتصادی توسط اعضای ارشد حکومت توام با واکنشهای شدید مردم وجامعه بین الملل همراه بود.بالاخره داکتر غنی ناگزیر قرارداد شهرک هوشمند را لغو اعلام میکند و همچنان وظیفه مشاور حقوقی خود را به تعلیق قرار در می آورد. در این مقاله سعی شده تا در قدم نخست قضیه قرارداد شهرک هوشمند توضیح گردد و بعداً چگونگی حقایق در مورد دست داشتن داکتر غنی در این قضیه بررسی شود.

08.12.2015 10:08    |   امین خاطر ولې بنسټونه؟ (اقتصادي اړخ)

دا چې له تيرو څوارلسو کلونو راپديخوا زمونږ د هېواد مشرتابه، د هيوادني پرمختګ لپاره اړينو بنسټونو ته کارنده ستراتيژي او منظم سيستمونه نه وو خپل کړي او ستر ستر فرصتونه يې لنډ مهالو ګټو لپاره قرباني کړې، په خپل ځای بوږنوونکي دي چې له هيواد او ملت سره يې له تلپاتې ناځوانۍ پرته بل څه نشو ګڼلای.

06.12.2015 10:56    |   نظرمحمد مطمئن خبر مجروحيت و مرگ ملا اختر محمد منصور و اهداف پشت پرده

دشمنان صلح هر بار به خاطر جلوگيري از روند گفتگوهاي صلح برنامه هاي جديد و جداگانه يي را عملي مي كنند؛ در شهر پاريس بعد از ديدار اشرف غني و نوازشريف كه در آن گفته شده بود، چين، پاكستان و حكومت افغانستان به خاطر آغاز گفتگوهاي صلح تلاش هاي مجدد شان را به راه مي اندازند؛ دقيقا يك روز بعد از اين ديد و بازديد روزنامه هاي دولتي كابل خبر حمله يك قوماندان طالبان را بر رهبر اين گروه، جراحت و به تعقيب آن خبر مرگ وي را منتشر كرد كه به زودي تيتر اول بسياري از رسانه هاي داخلي و بين المللي گرديد.

05.12.2015 10:41    |   نظرمحمد مطمئن د ملا اختر محمد منصور د زخمي کیدو او مرګ خبر؛ تر شا يې اهداف

د سولې دښمنان هر ځل د سولې د خبرو د مخنیوي له پاره نوي نوي پلانونه عملي کوي، په پاریس کې د اشرف غني او نوازشریف ناسته چې د چین، پاکستان او افغان حکومت به د سولې د خبرو د بیا پېل له پاره په ګډه هڅې کوي، له هغه یوه ورځ وروسته په کابل کې د دولتي ورځپاڼې له خوا د طالبانو پر مشر په پاکستان کې د هغه د یو قومندان له خو ډزې، دهغه زخمي کېدل او وروسته یې د مرګ خبرونه د کورنیو او بهرنیو رسنیو سرلیکونه جوړ کړل.

01.12.2015 10:29    |   نظرمحمد مطمئن افغانان؛ د ازادۍ جګړه او د اتلولۍ داستانونه!

جوهر دوداییف چې د چیچن د مسلمانانو لومړنی مشر او د چیچن د ازادۍ سرلاری او ددغه هیواد لومړی مسلمان ولسمشر دی، پر افغانستان د شوروي اتحادي جمهوریتونو د حملې په وخت کې په افغانستان کې جنګیدلی او دلته يې له مجاهدینو سره په جګړه کې مډال هم اخستی دی. هغه د شوروي اتحادي جمهوریتونو د پوځیانو څخه یوه تکړه او تجربه لرونکی جنرال وو.

30.11.2015 10:24    |   افغان تحرک د "افغانی هنر" تاریخ

"افغانی هنر" د تاریخ په اوږدو کی څه رنګه صنف بندی وکړو؟

29.11.2015 11:12    |   استاد م. ظریف امین یار د ډاکتر غني ناوړسالاري

کله چې په افغانستان کې سیاسي انتقال بحران سره مخامخ شو بلاخره د افغانستان راتلونکي حکومت لپاره د جان کیري(John Kerry) موډل د آمریکې حکومت له خوا غوره شو. دغه موډل د ملي یووالي حکومت(National Unity Government) په نوم یادیږي چې میکانیزم یې د دوه متناقضو او متخاصمو سیاسي ډلو د یو حکومت چتر لاندې یوځائ کول وو. که څه هم آن د لومړئ ورځې ښکاریده چې د ګډ حکومت بریالیتوب به آسانه نه وي بیاهم خلکو دغه حکومت د داخلي جګړو ته د بیا تګ نه ترجیح ورکړه. دغه تحمیل شوئ حکومت خپل کار ډیر په ښه سیاسي حرکاتو پیل کړو اما ډیره موده نه وه تیره شوې چې ګډ حکومت د ناوړسالاري او د نامشروع کړنو شکار شو او د ملت ټولې هیلې یې صفر سره ضرب کړې. د دغه دوه سره حکومت مشري ډاکتر غنی کوي چې د نړئ دوهم متفکر دئ او افغانانو ترینه کافي تمه درلوده لیکن نن سیاسی شخصیت یې سخت تضعیف شوئ او د سقوط ګواښ سره مخامخ شوئ ده. یو کال تیر شو د ملي یووالي حکومت په هیڅ بخش کې کومه ملموسه لاسته راوړنه نلري.د یو اړخه هیواد کې امنیتی ستونزو تشدید موندلئ د بل اړخه اقتصادي ستونزو د خلکو د دسترخوان څخه ډوډئ لادرکه کړې. که د ملي یووالي کړنې او سیاستونه همدغسې مصحلتي، نامشروع او ناوړسالاري باندې ولاړې وي دا شونې ده چې د ملي یووالي د حکومت موډل مخکې د مودې څخه سقوط وکړي. که د ملي یووالي حکومت سقوط وکړي د افغانستان د ۱۴ کالو لاسته راوړنې به شدید تهدید سره مخامخ شي.

21.11.2015 11:43    |   ډاکټر محمدآجان مرزئ د افغانستان د ملي اقتصاد د صادراتي کېدو شونتياوې

افغانستان او س مهال يو وارداتي هېواد دی او د سوداګرۍ بيلانس يې زياته اندازه کسر لري. په دې معنی چې د وارداتو کچه د صادراتو د کچې په پرتله ډېره زياته ده. د وروسته پاتې هېوادونو ملي اقتصاد په داسې يوه حالت کې يا د اقتصادي چټکې ودې او پرمختګ له لارې او يا هم د زياته اندازه معدني زېرمو د استخراج له لارې (لکه نفتي مواد) د صادراتي کېدو په لور وده کولای شي. د افغانستان ملي اقتصاد ډېر وروسته پاتې دی، د صنعتي توليداتو ونډه په ملي محصولاتو کې ډېره کمه ده، د کورنيو ناخالصو محصولاتو زياته برخه د کرهني له سکتور څخه ترلاسه کېږي چې کمه وده لري او د دوديز توليد کچه په کې لوړه ده. همدا رنګه د افغانستان د صادراتو لويه برخه هم اوليه محصولات دي، چې په نړېوالو بازارونو کې د سيالۍ زياته وړتيا نلري او بېه يې په نسبي توګه مخ پر کمېدو ده. له دې پلوه به د هېواد د صادراتي کېدو موخې ته رسېدل ډېره ګرانه او اوږده مهاله دنده وي. د هېواد د اقتصادي او ټولنيزو بنسټونو (زيېربنا) د ودې کچې ته په پاملرنې وېلای شو چې که افغانستان زياته اندازه معدني زېرمې لري نو د دې زېرمو يوه زياته اندازه لا تر اوسه تر خاورو لاندې ده، استخراج يې له يوې خوا د اقتصادي بنسټونو ودې او له بلې خوا په هېواد کې د سولې تامينولو ته اړتيا لري. د اقتصادي بنسټونو له ودې سره يو ځای باېد صنعت هم وده وکړي. د دې تر څنګه باېد د افغانستان ملي اقتصاد د وارداتي توکو لپاره د تعويضي محصولاتو د توليد وړتيا تر لاسه کړي. دا محصولات به بيا هم د ورته توکو د وارداتو ځای ونيسي او هم به په نړېوالو بازارونو کې له نورو ورته محصولاتو سره سيالي وکړای شي.

18.11.2015 10:12    |   نورمحمد غفوري قانوني آزادۍ او د هغو عملي امکانات

په دې کې شک نشته چې نن په افغانستان کې د پخوا په نسبت ښه قوانین جوړ شوی چې د هیواد د اوسیدونکو له پاره یې د آزاد فعالیت حق او د بشري حقوقو د ساتلو وعدې ورکړی دی. خو په قانون کې د حق تسجيل د هغو د عملی کولو پر معنا نه دی. د قانون د عملي کولو له پاره کلتوري شرایطو، له قانونه د خلکو خبرتیا، قانون ته ژمنو دولتي ادارو، او نورو دولتی او غیر دولتی دموکراتیکو موسسو او د قانوني نظم د پلویانو کلکې او دوامدارې مبارزې ته اړتیاشته.

17.11.2015 10:15    |   عبدالغني (هاشمي) ملي ویښتیا د وخت مهمه اړتیا

کله چې د خپل هېواد تاریخ لولو، ګورو چې ښکېلاک ګرو په ځانګړي ډول انګرېزانو زموږ د هېواد د نیولو او د خپلې امپراطورۍ د یوه جز ګرځولو په موخه، پر وسله والو جګړو سربېره له بېلابېلو استخباراتي تاکتیکونو او پلانونو کار اخستی او دغو استخباراتي پلانونو آن د جګړو په پرتله هم ډېر اغېز کړی، چې د غازي امان الله خان د دولت پرزول یې جوته بېلګه ده. ښکېلاک ګر تل د « بېل یې کړه؛ اېل یې کړه» یا هم «تفرقه واچوه او حکومت وکړه» تر ښکېلاک ګرو شعارونو لاندې د هېوادونو د وګړو ترمنځ اختلافاتو ته لمن وهي او له دغو اختلافاتو نه د ځان په ګټه کار اخلي. دا چې زموږ هېواد له بېلابېلو قومونو او د بېلابېلو مذهبونو لرونکو وګړو څخه جوړ شوی، نو د ښکېلاکګرو لپاره پکې د لاسوهنې زمینه هم ډېره برابره وه او ده. خو له پخوانیو دورو سره د اوسنۍ دورې جوت توپیر دادی، چې هغه مهال زموږ د هېواد ټول وګړي که هغه په هر قوم، ژبې یا مذهب پورې تړاو درلود، د ملي مسایلو پروړاندې واحد دریځ درلود او د پردیو یرغلګرو پروړاندې په متحدانه او یو موټي توګه له خپل هېواد څخه دفاع کوله، خو له بده مرغه، اوسمهال د هېواد په دغو ډېرو سختو، حساسو او خطرناکو شرایطو کې ښکلېلاک ګرو زموږ هېوداوال په بېلابېلو نومونو سره بېل کړي او د قوم، ژبې، سیمې، مذهب او... په نامه یې سره ویشلي او په خپلو منځونو کې یې سره اچولي دي.

14.11.2015 18:50    |   ډاکټر رحمت ربی زیرکیا ر د « سي. آې. أې. د حقایـقـو د کـتاب» څـیـړنه

ما ځیرکیارپه پورتني سرلیک څیـړنه تقریبَا دوه نیم کالونه وړاندې د ۲۰۱۳د اپریل په ۶ (وری ۱۳۹۲= جماد لاولی ۱۴۳۴) په اِیـنـټـرنیټ کې خپره کړې وه. بیا مې دغه څیـړنه د امریکې یو سناټـور ته ولیـږله چې له ډیر وخت راهیسې مې ورسره په امریکا کې د ټولنیزعدالت په اړ لیکلي تماسونه نیولي وو. دغه شان ما له دغه سناټور نه لیکلې هیله کړې وه چې د خپل دفتر له لارې زما پورتنۍ څیـړنه د امریکې د ولسمشر بارک اوباما، د سي. آې. أې. او د امریکې د نورو استخباراتي سازمانونو سره شریکه کړي – د دې لپاره چې د ۲۰۰۱ له اکتوبر راهیسې د امریکې د حکومت له خوا د پښـتنو په ضـد بـې عدالتي او جمعي جزا په بل مخ واړوي. ما نـن (۶ نـومبر۲۰۱۵= ۱۵ لـړم ۱۳۹۴=۲۳ محـرم ۱۴۳۷) د سي. آې. أې. د احصائیو پاس ذکر شوی کتاب(سي. آې. أې. وَرلـډ فَـکـټ بُوک) بیا ولوست، او هلته مې په افغانستان کې د قـومي احصائیو په عوض دا «یادښت» ولوست: «نوټ: په افغانستان کې

10.11.2015 19:25    |   نوررحمان لېوال ولس ته د ٨٥١٢ ميليونه ډالره زيان وراړول ستر ملي خيانت دى

د اسيا پراختيايي بانک له ترکمنستان څخه د ٣٠٠ ميليونو ډالرو په پانګونه د برېښنا په راواردولو وتوانېده، چې د متفکر اشرف غني او ډاګټر عبدالله په حکومت کې د مظلومو افغانانو څخه په لسو کالو کې د خپلې پانګونې٣٣٢٪ ګټه ترلاسه کړي او حکومت به د ٣٠٠ ميليونو ډالرو په خپلولو په لسو کالو کې ٨٥١٢ ميليونه ډالره نغد او نور ډېر زيانونه افغانانو ته واړوئ. د تړون لمخې د برېښنا ۵۰۰ کيلوواټه مزي به د ترکمنستان آقينه، شبرغان، اندخوی، بغلان او کابل له لارې لوګر، پکتيا، خوست، ميدان وردګو، غزني او کندهار ته په راتلونکو درې کلــــــــــــــــــــــــــــــــــــونو کې وتړل شي او د ترکمنستان څخه به ۳۰۰ مېګاواټه برېښنا راوړي، د ۱۰ کلـــــــــــــــــــــــــــــــونو لپاره به افغانان مجبور وي چې دغه برېښنا په لوړه بيه واخلي.

05.11.2015 10:14    |   استاد محمد ظریف "امین یار" قانون در حکومت وحدت ملی ارزش یک پشقل را هم ندارد !

ایجاد حکومت وحدت ملی به مفهوم شکست قانون اساسی و معامله بر دست آوردهای حکومت ۱۴ ساله افغانستان بود. همان روزیکه این حکومت سهامی بوجود آمد بالای قانون اساسی کشور و دموکراسی نوپا تجاوز صورت گرفت. این تجاوز نوعی از تجاوز گروهی بود که بازیگران آن را رهبران داخلی و قدرتهای خارجی تشکیل میداد. این رویداد یک پروسه دموکراتیک را در یک کشوریکه تازه توانسته بود اعتماد مردم را بالای میکانیزم های دموکراتیک جلب کند به گونه از بین برد که اصلاْ اعتماد مردم بالای جریان های دموکراتیک نابود شد. بزرگترین کاریکه یک دولت برای پایداری نظام سیاسی اش میتواند انجام دهد اینست که اعتماد مردم را بالای حکومتداری به حد اکثر برساند. حالا که اعتماد مردم بالای دولت کم وبیش تقرب به صفر میکند، ترمیم آن نیز نیاز به فعالیتهای دوامدار دارد. قانون و قانونمندی بزرگترین دست آورد برای یک کشور بشمار میرود و میزان احترام و ارزشگذاری به قانون در یک کشور نشانگر سطح مدنیت و ترقی یک جامعه است.

02.11.2015 10:28    |   نجیب منلی د ملي ارزښتونو سپکول د غیر ملي سیاستونو وسله

جرګه د افغانانو یوه ډېره مهمه ټولنیزه-سیاسي موسسه ده چې د تاریخ په اوږدو کې یې خپل اغیزمنتوب ثابت کړی دی. کله چې د طالبانو د رژیم تر ړنګېدو وروسته د ټوټې، ټوټې؛ زخمي، زخمي؛ ژوبل، ژوبل افغانستان د بیا سره راټولولو پر میکانیزمونو کار کېده یو وار بیا هم د جرګې ملي موسسې ته رجوع وشوه. د افغانستان د نوې دیموکراسۍ د لومړیو هلو ځلو په ترڅ کې نړۍوال عامه افکار او مطبوعات د جرګې له نامه او محتوا سره اشنا شول. ګڼو شنونکو داسې انګېرله چې ممکن په افغانستان کې د جرګو (په تېره بیا د لویو جرګو) سیاسي تشکل د هغو هېوادونو له پاره چې نوي، نوي د دیکتاتوریو جغونه ماتوي یو ښه موډل وي. له بده مرغه افغان سیاستوالو د خپلو تنګو فکرونو په محدوده کې او د خپلو لنډو ګټو تر سیوري لاندې د دغه تاریخي ویاړ فرصت له لاسه ورکړ.

29.10.2015 19:50    |   ډاکتر رحمت ربی ځیرکیار ملي ګټې: د یـو ژور بـحـث لپاره

پخوا به ملي ګټـو ته د شهـزاده اراده ، سلطاني یا شاهي ګټې ویل کیدلې تر هغه مهاله چې ملي دولـتـونه رامنځته شول او سیاسي پولې حتمي شولې. یعنې ملي ګټې نشته، خو دا چې ملي دولتونه رامنځته شوي وي، او ملي دولتونه سیاسي پولو ته اړتیا لري. برتانوي حقوقپوه او فیلسوف جیرومي بـینتم (۱۷۴۸ تر ۱۸۳۲) ته د «بین المللي حقوقـو» پلاررویل کیـږي، په دې دلیل چې هغه د «بین المللي» (اینټـر نیشنل)او« ګـڼ کلتوري»(ملټایکـلچـرَل) ټکې راوویـستل. د ملي ګټـو موضوع د بین المللي چارو په څیـړنه کې لـه اوږدې مودې راهیسې غټ رول لوبـولی دی او اوس مهال هم په بین المللي سیاسي- اقتصادي نظام کې زیات اهمیت لري.

27.10.2015 10:15    |   ډاکتر ماخان شینواری د ریاضي کتابونو د چاپ مخه نیولو یوه هیله

په دې نږدې څو میاشتو کې د نصاب کتابونه بیا چاپ ته وړاندې کیږي او ګومان مې دۍ، چې داسې د معیار سره سم سمون به په کې نه وي راغلۍ، نو له دې امله یې د چاپ مخنیوی اړیین او په همدې ډول یې سمون هم اړین دۍ، چې په لاندې کې یې ستونځو او ستونځوبیو ( د ستونځو حل) ته هم ګوته نیسم. زه د شمیرپوهنې ټول د نصاب پوهانو ته درناوی لرم او هیله ده، چې دا لیکنه شخصي وه نه نیسي.

25.10.2015 12:13    |   پروفیسور عبدالخالق رشید پرزړه پښتو لیکل شوي ملیندا پڼو باندې یوڅوټکي

او دعلامه رشاد یو لوی ارمان د لرغوني پښتو اثر ملیندا پڼو په اړه څیړنې او په پای کې ددغه اثرخپرول او ددغه اثرپه اړه دڅیړنو له بهیرڅخه د پوهانو او څیړونکو خبرول وو ، پرهمدغه لامل استاد له جاپان څخه د ملیندا پڼویوه نسخه په خپله شخصي هڅه ترلاسه او هغه یي له ځان سره راوړه چې اوس دغه نسخه په رشاد اکادیمي کې خوندي ده . له نیکمرغه دتیریوه یو نیم کال په اوږدوکې دغه اثردهیوادپال لیکوال او ژباوړنکي محترم رحمت آریا له خوا وژباړل شو او داده اوس دغه ژباړه بشپړه شوه ، دا چې څوک به یې چاپ ته ملاوتړي او څوک به په دغه برخه کې له آریا اوپه ټولیزه توګه له پښتوژبې او پښتنو سره ، ددغه نادراثر د چاپ په باره کې خپله ملتیا وښیی ، دې ته به لاهم سترګې په لاره شوو .

18.10.2015 12:28    |   سهراب ویسا د افغانستان اقتصادي اړیکو ته ېوه لنډه کتنه

د نړۍ زیاتره هېوادونه د تولید د عواملو د نا انډوله وېش له کبله له یو بل سره تړلې دي او دغه تړلتیا دومره غښتلې وي، چې ان په زیاتره مواردو کې سرحدې ستونزې او سلیقوي اختلافات هم نه شي کولای چې د سوداګرو اړیکو پر وړاندې خنډ رامنځته کړي.