د لوی، مهربان او بخښونکي خدای په نامه

ټول افغان مقالې

06.07.2016 08:44    |   امیر حسن مظفری زاد در مورد نهضت اسماعيل صفوى

تحقیق مختصر در ابتدا روند نهضت صفوی را در سه بخش بررسی می کنیم و سپس به یکی از مطالب مهم در این زمینه یعنی سیّد بودن یا نیودن و شیعه بودن یانبودن صفویان پرداخته خواهد شد. بعد از آن مبارزه صفویان در پایان سرانجام گرایشات صفویه بررسی خواهد شد.


04.07.2016 11:53    |   محمد عارف رسولي نهادونه ریښې ځغلوي: په ستونزمنو شرایطو کې دولتي ظرفیت جوړول

زموږ ګران هیواد افغانستان چې له اوږده وخته راهیسې د بیوزلیو ترڅنګ اوږدې شخړې هم ورباندې راغلې د ماتیدونکو هیوادونو په کتار کې راغی. داچې هیوادونه څنګه دې حالت ته راځي، ستونزې او فرصتونه یې کوم وي، څنګه له دې حالت څخه خلاصون مومي د نن زمانې د پرمختیايي پوهې لپاره یوه ستره ننګونه ده.


04.07.2016 11:49    |   استاد محمد ظریف امین یار آیا ډاکتر غنی مصلحتی سیاستوال دی

سیاست د جیګسا(Jigsaw) لوبې په ځېر ده تر څو چې د یو انځور ټولې برخې پیدا او په سمه توګه یوځائ نشي د مطلوب انځور تشکیل ناشونې کیږي. د ملي یوالي حکومت مشر ډاکتر غني که څه هم په یو اساس وخت کې د ملي یووالي حکومت انځور جوړ کړئ خو دغه انځور مطلوب او حقیقی انځور نه ده او د افغانستان لپاره ښه او روښانه راتلونکئ نه څرګنده وي. ولسمشر ډاکتر غني د تخصص، جدیت، کاری توان،، تعهد او صداقت له اړخه یو پیژندل شوئ شخصیت دئ. هغه یواځې ۴ ساعت خوب کوي، هره ورځ د سهار ۵ بجو څخه مخکې له خوبه پاڅیږي او دوه ساعته مطالعه کوي. د هغه لیدلورئ یو خودمختاره، خپلواکه، هوسا او ځان بسیا افغانستان دئ. د ۲۰۰۲ کال تر اوسه هغه تل څلور موخو لپاره کار کړئ. لومړئ د جګړه مارانو او جنګسالارانو څخه قدرت اخیستل ، دوهم د افغانستان لپاره د با ثباته او ګټورملي بنسټونو تاسیس ، دریم افغانستان ته شوي مرستو څخه په سمه ګټه اخیستل او څلورم افغانستان لپاره بنسټیز او اساسي کار تر سره کول ترڅو افغانستان یو بشپر خپلواکه، پیاوړئ او ځان بسیا هیواد په توګه خپل ملي غرور اعاده کړي.


03.07.2016 13:29    |   ډاکتر رحمت ربی ځـیرکیار سیاسي انقلاب او دموکراتیک سوشلیزم په امریکا کې

سیناتور بَـرني سیندرس په امریکا کې د ولسمشرۍ د نوماند (کاندید) په څیر خپله تګلاره د امریکې په پخواني شخصي «جورج ټاون پوهنتون» کې علاقمندانو ته د ۲۰۱۵ په نومبر کې واوروله چې د فرانسې د انقلاب په کال ۱۷۸۹کې په واشنګـټـن، ډي. سي. کې جـوړشـوی و.


01.07.2016 23:03    |   استاد محمد ظریف امین یار تیوریسن افغانستان در کاخ

این مقاله را آقای جورج پیکر(George Packer) بتاریخ ۴ جولایی ۲۰۱۶ در مجله مشهور آمریکایی بنام نیویارکر(New Yorker) زیر عنوان «تیوریسن افغانستان در کاخ» به نشر رسانیده است. این نگارش بر اساس پژوهش، تجزیه و تحلیل و اندوخته های علمی شخص نویسنده استوار بوده و در کل نگارنده سعی کرده در قبال این نوشته بیطرف عمل نماید. بدون شک این نوشته یکی از نخستین و معتبر ترین نگارش در مورد شخصیت جلالتماب داکتر غنی در حال حاضر می باشد. من از سعی و تلاش آقای جورج پیکر پیرامون این نوشته ی مهم و ارزنده وی سپاسگزاری میکنم و احساس شان را در قبال افغانستان می ستایم. افرادیکه خواهان کسب اطلاعات بیشتر در مورد شخصیت رییس جمهور داکتر غنی و یگانه تیوریسن جهانی افغانستان هستند ، مطالعه این نوشته پر ارزش را برایشان پیشنهاد می کنم. بدون تردید نوشته آقای پيکر کاستی ها و گرایش های سیاسی خود را در بعضی موارد دارد. اما لازم نمی دانم در باره آن قضاوت کنم. بنابر این از قضاوت در مورد درستی و یا نادرستی تاریخی و سیاسی این نوشته در حال حاضر دریغ کرده و این مسوولیت را به ملت بزرگ و فداکار افغانستان واگذار می کنم. از آنجاکه حجم نوشته پر زخامت بود و مصروفیت های من نیز روزافزون تصمیم گرفتم ترجمه آن را به چند بخش تقسیم


30.06.2016 09:58    |   محمد اعظم ( ذکریا) په افغانـستـان کی بیکاری او د هغه څخه د خلاصـون لاری چـاری

اففانستان یو د هفه مملکتونو له جملی څخه ده چی د پرمختیایی هیوادونو په ډله کی راځی چی په د ی هیواد کی بیکاری په زیاته انداره سره شتون لری نظر نورو پرمختیایی هیوادونو په پرتله باندی. د نړیوال بانک د سروی او نظرسنجی پر اساس باندی چی په ۲۰۱۵ کال کی ترسره کړی تقزیبا ۴۰٪ خلک بی روزګاره دی او د افغانستان د اوسنی حالاتو په کتو سره نور هم زیاتیږی چی ۲۰۱۶ کال یی ۴۵٪ ښودلی دی.


30.06.2016 09:55    |   نظرمحمد مطمئن د پاکستان انزوا، د هند او چین سیالي

کله چې له یوې جګړې څخه موږ افغانان احتمالي د وتلو لاره پیداکوو، د بلې جګړې نښې نښانې راڅرګندیږي. په تیرو ۱۵ کلونو کې په بېلابېلو وختونو کې د سولې تر نوم لاندي هڅې او اعلانونه شوي، ولي معلومیږي چې دا ټول یواځي دروغ، د افغان او امریکايې ولسونو غولول وو.


30.06.2016 09:53    |   زرغون شاه شینواري د تورخم د نښتې تر شا حقیقتونه

د جون په شمله نیټه په بهرنیو چارو کې د پاکستان د صدراعظم سلاکار سرتاج عزیز و ویل چې پاکستان په خپله خاوره کې د افغانستان لپاره جګړه نه شي کولای. دا وینا اسلام آباد ته د ملي یو والي د ادارې د هغه پلاوي د سفر په پای کې و شوه چې د تورخم د نښتې څخه را پیدا شوي تاو تریخوالي د ختمولو په هیله پاکستان ته تللی وه. سرتاج عزیز د خپل سرکاري تلوزیون (PTV) له لارې دوه نورو خبرو ته هم اشاره وکړه:


26.06.2016 12:28    |   قاضی نجیب الله جامع د افغانستان غړیتوب د شانګهای د همکاریو په سازمان کې او د غړیتوب اغیزه زمونږ په ملی ګټو

هغه څه چي د یوه سیاسی، اقتصادی او امنیتی سازمان لکه د شانګهای د رامنځته کیدو سبب شوی، په اصل کښې یوشمیر داسی ګواښونه او فرصتونه دی، هغه چي غړیو هیوادونو د هغه احساس کول، کوم چي په یو سازمان کښې راټولیدل له غړیو هیوادونو سره مرسته کوی، ترڅو له هغه ناخوالو سره چي مخ دی، پری لاس بری شی، او له فرصتونو څخه یی ګټه واخلی، یا په بل عبارت او معنا رامنځته کیدل د یوی نظامی، اقتصادی او سیاسی منطقوی جوړښت هغه ګټو ته ورګرزی، کوم چي غړی هیوادونه د هغوی د ترلاسه کولو او حل هیله لری، د شانګهای سازمان هم دقیقاءً د یو داسی فکر په اساس رامنځته شوی. دلته د پام وړ ټکی دادی چي هغه فرصتونه او ستونزی چي دشانګهای غړی هیوادونه یی د یوی داسی اجماع په سر رایوځای کړی، له هغو فرصتونو او ناخوالو سره تر ډیره مشابهت او نږدېوالی لری، کوم چي افغانستان ورڅخه سر ټکوی، لکه د امریکا له لوری درواغژن ټروریزم، او ډلی محوره تهدیدونه د شانګهای د نازکې او د پیښو ډکي جغرافیوی محور پر شاوخواه د وسلو، انسان، او نشیي توکو په ډول د خطرناکو مافیایی او ممنوع قاچاقی بانډونو ګواښ پارونکی وجود دي. اوس لکه څنګه چي یادونه وشوه د افغانستان غړیتوب د شانګهای د همکاریو په سازمان کښې زمونږ په متقابلو ګټو زیاته اغیزه لری، بناءً همدلته مونږ کوښښ کړو ترڅو دغه تاثیرات د فرصتونو او ناخوالو په ‌ډول د افغانستان د غړتیوب اړوند پر بحث کښې تر مطالعوي کتنی لاندی ونیسو.


10.06.2016 11:02    |   پروفیسور عبدالخالق رشید عریان الغیب د سترافغان عارف بایزید روښان یوبل نوی اثر

عریان الغیب د سترافغان عارف بایزید روښان یوبل نوی اثر که پښتانه عارفان او کاملان د روښاني غورځنګ ایجاد ګراو پاسوال دي همداسې هندوستان هم د روښاني عرفاني غورځنګ روزونکې او پالونکې سیمه وه او ده ، دغه غورځنګ په دغه لویه او پراخه فرهنګې حوزه یا سیمه کې په خورا پیاوړتیا سره د شرقي عرفان ، تصوف او فلسفې افکارو اومطالعاتو په بهیرکې لویه فرهنګی او عرفانی وړتیا او پیاوړتیا ترلاسه کړه ، تر اوسه هم ددغه پراخ هیواد په اوږدو او لنډو کې د روښاني طریقت علمي او عرفاني شمعې نه دي مړې شوې بلکی دهرې ورځې په تیریدو سره دهندوبار په هره خوا کې ددغه غورځنګ د عارفانو او مفکرینو آثاراولیکنې د شعوري اسلامي عارفانو او کاملانو د هلوځلو په توګه ځان برجسته کوي ا وپه لارښوده رڼایی کې یې دعرفاني دنیا لوی څیړونکي او څارونکي اوس هم په نویو، ناویل شویو څیړنو بوخت دي اود ځانګړو لرلیدونوپه لور خپله لاره په حقیقت سره ور وباسي .


04.06.2016 12:59    |   ډاکتر رحمت ربی ځیرکیار امریکې د اور پرتوګ اغـوستـلی دی

امریکې د اور پرتوګ اغـوستـلی دی په افغانستان باندې د شورویانو د یرغل په ضد ، امریکا د افـغـانانو دجهاد سره پـه ملاتـړ کې ودریدله. د ۲۰۰۱ د اکتوبر په ۷ واشنګټن په افغانستان بربــڼـډ یرغل وکړ او خپلې خورا نوې وسلې یې خاصتاَ د پښتنو په غرونو،کورونواو څارویو وازمایلې. زوړ پاچا محّمد ظاهرشاه یې د املـوکو په تول کې تیر کړ او په «بابای ملت» یې وغولاوه. د امریکې د ملي امنیت د جرګې په بحثونوکې پاچا محّمد ظاهـر شاه «تش مشر» (فیګر هیډ)، جلالت چپن حامد کرزی «کوچنی قبیلوي مشر»... او «دو سِتم» یوسړی ګڼل شوی و چې له هرچانه پیسې اخلي.


03.06.2016 09:19    |   نظرمحمد مطمئن د بيان ازادي او د نه زغم نوې څپه

کله چې امریکایانو د طالبانو پر حکومت برید وکړ او کابل یې ونیو په هلمند کې وم. حامد کرزی د ۶ میاشتنۍ لنډمهالې ادارې مشر اعلان شو. د هلمند د وخت والي وغوښتم، زما یې درناوی وکړ، خلکو ورته معرفي کړی وم. یوه میاشت بیا هم په اطلاعات او کلتور کې پاتې شوم. زما وړاندیزونه یې ومنل او د راډیو نشرات زما په خوښه وو. دا چې پخواني کمونسټان پري راټول وو، ورڅخه ولاړم.


01.06.2016 09:12    |   محمد عارف رسولي د افغانستان ستونزې او فرصتونه، سیاسي او ګوندي فعالیتونه – شلمه برخه

دا مقاله د خپلې لړۍ شلمه برخه ده. په دې مقاله کې د هیواد سیاسي او ګوندي فعالیتونو او هغو تاریخي لاملونو ته اشاره شوې چې زموږ د سیاسي تفکر، سیاسي فعالیتونو او ګوندونو د پوخوالي مخه یې نیولې. همدارنګه، هڅه شوې ده چې په ملک کې د یوه رغنده سیاسي، ټولنیز او اقتصادي چاپیریال د رامنځته کیدو لپاره یو شمیر وړاندیزونه وکړو.


31.05.2016 09:49    |   عبدالمالک همت پرپښتو باندي د اسلام د سپېڅلي دين پېرزوينه

"عربي يوه مكمله او په علمي اصطلاحاتو ډكه اوهم ديني مقدسه ژبه ده. دغي خوږې ژبي زموږ ژبه په ډېرو لغاتو راخوږه كړې، بډايه كړې او له ډېرو نواقصو را ژغورلې ده. زموږ په ژبه ډېر ديني او علمي اصطلاحات له عربي څخه راګډ سوي دي".


25.05.2016 10:01    |   استاد محمد ظریف امین یار کشور غریب و رهبران گران خراج

در حالیکه حکومت افغانستان سالهاست بطور مطلق متکی بر کمکهای خارجی بخصوص آمریکا است، رهبران آن همواره در امور حکومتداری گران خراج و اشراف زده بنظر میخورند. در حال حاضر با درآمد کلی سالانه افغانستان ما نمی توانیم حتی ۳۰ ٪ هزینه های کشور را تحت پوشش قرار دهیم. با این وضعیت اقتصادی ما حتی نمی توانیم بدون کمکهای خارجی هزینه ارتش تقریباً ۳۰۰ هزاری افغانستان که ۴.۱ ملیارد دالر میگردد ؛ را از بودجه ملی خود پرداخت کنیم. این ننگین ترین و شرمناک ترین وضعیت برای یک کشور تلقی میگردد. از یکطرف همه شاخصهای اقتصادی افغانستان بعد از روی کار آمدن حکومت وحدت ملی با گذشت هر روز بطرف افت در حرکت اند و کمکهای خارجی نیز کاهش یافته، از سوی دیگر حکومت وحدت ملی تا اکنون نتوانسته جلو رکود و ورشکستگی اقتصادی را در کشور بیگیرد. اما دولتمردان حکومت وحدت ملی باوجودیکه رهبران غریب ترین کشور آسیا هستند نسبت، هزینه های تشریفاتی و اشراف زدگی شان بیشتر از اکثر کشورهای توسعه یافته آسیایی می باشد.


24.05.2016 21:51    |   ډاکټر لمر د افغانستان برېښنايي ستونزو ته لنډه کتنه

افغانستان يو ډېر بېوزلی هېواد دی او له بده مرغه چې تر ننه نه توليدي مملکت شو او نه هم خودکفا ملت. د مرحوم محمد ظاهر شاه له دورانه نيولې بيا د شهيد سردار محمد داود خان تر واکمني پورې دغه بدمرغه ملت په بهرنيو مرستو يا دونري سيروم ساتل شوی دی، چې څوک يې علت داخلي ټبريزې شخړې ګڼي او نور يې بيا د سيمه ييزو او نړېوالو بهرنيو لاسوهني نوموي، خو د فارسي متل دی، چې وايي «مالته هوش کُن و همساېته دزد نګير».


22.05.2016 20:07    |   محمد عارف رسولي ټولنې او ملتونه څنګه انکشاف کوي، ستونزې او فرصتونه – ۱۹ برخه

د دې مقالې موخه داده چې د ټولنو او ملتونو د پرمختګ په پروسه، شرایطو او غوښتنو په هکله د محترو لوستونکو او په تیره د ځوانو کدرونو مالومات زیات شي. دلته به د اکشاف او پرمختګ په پیژندنه، ډولونو، شرایطو او لارو چارو نظر ورکړو. لغتونه: انکشاف، پرمختګ، وده، رشد، پراختیا، تلپاتې انکشاف، انساني پانګه (سرمایه)، ټولنیزه پانګه،


21.05.2016 11:04    |   استاد محمد ظریف امین یار سکیولاران نه بلکه مجاهدین د حکمتیار خلاف دي

سوله د افغانستان مظلوم، رنځور، دردیدلئ او شهید ملت لپاره ترهرڅه وړاندې مطرح ده. سوله د افغان اولس د کالونو راهیسی تر ټولو مهم او اړین آرمان دئ. هغه ملت چې متعدد کالونه یي د سولې د تحقق لپاره کوښښ او تلاش کې تیر کړي وي او د سوله ایز ژوند په هیله ورځې شیبې سبا کوي د سولې په باب پرمختګ ورته د ډیرو خوشحالیو څخه لومړیتوب لري. زما په آند د سولې لپاره هر قدم او هر پل له خیر څخه ډک او جهاد دئ. سوله په هره ټولنې کې تر ټولو مهم او اړینه اړتیا ده چې د انسان طبیعت سره کاملاً سازګاري لري. الله سبحان و تعالی په قرآن پاک کې په ډیر دلنشین او خواږه الفاظو سولې ته یې «الصلح خیر» ویلي یعنې سولې ته په قرآن پاک کې «خیر» وویل شوي. خیر یعنې «سوله» د ژوند ټول ابعاد یعنی ټولنیز، سیاسي او اقتصادي ودې او انکشاف لپاره په اوسنئ نړئ کې اساسي اصل ګنل شوئ دئ. پدې اساس باید هر هغه اقدام او فعالیت وستایل شي چې په حسن نیت او صداقت استوار وي او د سولې راوستلو لپاره اجرا شوئ وي. نو که د افغانستان اسلامی ګوند سره د سولې مسوده امضا شوه دا د سولې لپاره په حاضر وخت کې لویه لاسته راوړنه ده چې باید وستایل شي او د دغه پروسې لپاره بې دریغه فعالیت او لازم اقدامات پلي شي.


20.05.2016 09:35    |   ډاکتر رحمت ربی ځیرکیار د غلواکۍ (بچه سقاوۍ) جـوړښـت او معـنوي اِمپرریالیزم

د غلواکۍ (بچه سقاوۍ) جـوړښـت او معـنوي اِمپرریالیزم اوبــه د ژونـد چینه ده. يعنې په ټولنه کې سـقاو یو ډیـر دروند او مشـروع خدمت کوي او حلاله ډوډۍ ګـټي. پـوهاند عبدالله بختانی خـدمـتـګـار د محّمد داود خان د ولسمشرۍ په مهال( ۱۹۷۳ تر ۱۹۷۸) دکابل په اِیـنـټـرکانـټــی نینـټـل هـوټـل کې په یـو علمي سمینار کې داسې ویلي وو: « که یـو سقاو په دې نه شـرمیـږي چې ځوی یې پاچا دی، نو یو پاچا باید قـطعا په دې ونه شـرمیـږي چې پـلار یــې سـقـاو دی.» زما په انـد، هغه څه چې پـخپله بچه سـقاو(« ســقاوځـــوی») امیر حبیب الله خان کلکاني کړي دي د ټـولنې وګړو ته اهـمیت لري، نه داچې پــلار یې یو محترم او زیـارکښ اوبـه وړونکی و یـا کوم خاین لـومړی وزیـر! د زیاتو معلوماتو لپاره ولولئ زما راتلونکی کتاب: د ناپوهۍ تیارې او د پرمختـګ ډیوې د افغاني کلتور په چوکاټ کې له عبدالرحمن خان نه تر اشرف غني احمـدزی ۱۸۸۰تـر ۲۰۱۵


18.05.2016 09:26    |   محمد عارف رسولي په افغانستان د قانون د پلي کولو ستونزې، فرصتونه - (۱۸ برخه)

د مقاله د تیرو برخو په لړۍ کې اتلسمه برخه ده. موخه یې داده چې په وروستیو پنځلسو کلونو کې زموږ په هیواد کې د اساسي قانون او نورو اړوندو قوانینو په نه پلي کیدو بحث وکړو. لمړی، به د زاړه دولتي، ټولنیز او سیاسي برلاسي کلتوراو ځینو نوور تاریخي مسئلو ته چې د نوي اساسي قانون له روحیې سره په ټکر کې وو او د هغه د پوره پلي کیدو مخه یې ډب کوله اشاره وکړو. دوهم، و به ګوروچې ولې زموږ په دولتي ادارو کې د اساسي قانون د غوښتنو سره سم پرمختګ را نه غی، ولې سترې سترې پروژې سمې پلې نشوې او ملک ولې د زیاتو مرستو له شتون سره سره اړینه پرمختیا و نه کړه.