د لوی، مهربان او بخښونکي خدای په نامه

ټول افغان مقالې

09.08.2016 21:30    |   مصطفی «عمرزی» دری یا به اصطلاح فارسی، زبان مادری چه کسی؟

برخلاف تصور عام که با عبارت «زبان مادری»، ابزار تفهیم را نشانی می دهند، پدیده ی زبان، بیشترینه به عنوان عنصر اکتسابی، مولفه ی علمی دارد. شاید در زمانی که قرائت هویتی- قومی طرح می شود، ابزار تفهیم در جایی که وسیله ی ارتباط و کسب دانش است، به گونه ای عبارت یا اصطلاح «زبان مادری» را معنی کند، اما تطور این پدیده (زبان) نشان می دهد که حتی زبان های نیرومند و بسیار اکتیف، سازگار و مولدی چون عربی نیز متحول زبان هایی ست که نوع بین النهرینی «آرامی» آن، بستر رشد و تحول این زبان به زبان کنونی عربی را میسر می کند.

09.08.2016 21:29    |   استاد محمد ظریف امین یار افغانستان در بی نظمی کامل

مطالعه این نوشته شما را قادر می سازد تا در مورد طرز سیاست گذاری در افغانستان و وضعیت سیاسی حاضر کشور بیشتر بدانید. نوشته بیشتر روی شخصیت آقای حامد کرزی، رییس جمهور پیشین افغانستان و نقش آن در سیاست حاضر میچرخد. بعد از مطالعه شما خواهید یافت که آقای کرزی چه نوع سیاست مدار بوده و با استفاده از کدام سیاستها توانسته خود را بصورت دوامدار در معاملات بزرگ سیاسی کشور حفظ کند. درآیت رهبری، مهارت سخنرانی، زرنگی و همچنان نقشه‌ پردازی و حقه ‌بازی کرزی را در این نوشته می توانید دریابید.

08.08.2016 11:10    |   مصطفی «عمرزی» ناقضان اتحاد و همدلی، آزرده اند؟

با گسترش نوع چند بُعدی وسایل ارتباط جمعی (نت) شاهد موج تازه ای از هتاکی ها، افترا، توهین، ترویج فرهنگ ابتذال و اتهاماتی شدیم که اگر از سویی نمایانگر ستیز خصمانه ی دشمنان این ملت بود، از سوی دیگر متن و محتویات فرهنگ هایی را معرفی می کردند که از تقدس احترام کورکورانه، هرگز در پی نقد و اصلاح آن ها نیافتادیم. بگذریم از این که آرشیف های 14 سال عداوت با افغانستان و ملت افغان، آن قدر اسناد و مدرک دارند که هرازگاهی در هر محاکمه ای که باشد، از وجدان تا حضور خدا، کسانی را شرمنده خواهد ساخت که برای هر نوع کردار زشت، توجیه ساختند.

04.08.2016 10:31    |   محمد عارف رسولي په افغانستان کې د پلان کولو قحطي!!

سریزه دا مقاله د افغانستان په دولتي، سیاسي، اداري او هم د خصوصي سکتور په کلتور کې د پلان کولو کمښتونو او یا بیخي نه شتون ته ګوته نیسي. زموږ ټولنه او پلان کول په افغانستان کې تر ډېره د پلان کولو کلتور خورا کمزوری دی. کیدای شي ډېر کم به داسې کومه دولتی اداره او یا د خصوصي سکتور کوم شرکت و مومئ چې په یوه یا څو کلونو کې په منظمه توګه په مشارکتي توګه د خپلې رهبرۍ په شمول پلان وکړي، ورباندې بیا کتنه وکړي، کمښتونه یې راوسپړي او ورڅخه زده کړي. کیدای شي لاملونه یې داوي چې، له شخړو وروسته زموږ نهادونه شریدلي، پوهان مو مهاجر، شهیدان او یا تقاعد شوي دي. بله داده چې له بده مرغه د پلان کولو ارزښت تراوسه زموږ کلتوري او ټولنیز شعور ته نه دی داخل شوی. دا مې له زیاتو نړیوالو کارپوهانو اوریدلي چې په افغانانوکې په خواشینۍ سره د پلان کولو کلتور وده نه ده کړې.

27.07.2016 12:09    |   ډاکټر لمر د تروريزم پديدې ته ځغلنده کتنه

د تروريزم پديدې ته ځغلنده کتنه

27.07.2016 10:57    |   ملالی موسی نظام داکتر حسن شرق به صحنه بر میگردد!

به سلسلۀ تلاش مذبوحانه برای کتمان حقایق تاریخی نیم قرن اخیر افغانستان و برائت دادن سرنوشت سازان و جفاکاران، حال نوبت داکتر حسن شرق، یکی از مهره های پا برجای وابسته به امر و فرمان شوروی که بیشتر از چهار دهه را به چنان ارتباط سخیفی مقدرات افغانستان را ببازی گرفت و بعد از بربادی های پیهم و تخریب یک مملکت آزاد و غیر منسلک به آیالات متحده جای گزین گردید، مشاهده مینماییم که در بعضی از وبسایت های متعهد، سخت تلاش صورت میگیرد که جای پای مثبتی برای نامبرده دست و پا نموده و با خاک زنی بر چشم ملیون ها هموطن آوارۀ جنگ دیده و عزیزان از دست داده، برای شخصیتی که سوابق وی اظهر من الشمس است، تصویر دیگری بیافرینند.

26.07.2016 11:56    |   نظرمحمد مطمئن د زرغون کلي ښوونځی او مدرسه - د طالبانو د پام وړ

زه په پخوانیو خبرو تبصره نه کوم چې ښوونځي د چا لخوا نړیدل. د هر لوري به پکې لاس وو، تر دي چې څیړنو ښودلي چې خپله په ولایتونو کې د ښوونځیو د ودانیو په نړولو کې د پي آر ټي ( امریکايې پوځیانو) لاس هم وو، د دولت پلوه کسان هم لاس په لاس ونیول شول او راپورونه يې ورکول شول، طالبان هم په دي کې ښکېل وو. خو داچې په یومخیز ډول یې پړه پر یو لوري واچول شي، عدالت ځکه نه دي، چې د معاش تر لاسه کولو په خاطر په ځینو سېمو کې خپله د ښوونځي استادانو هم ښوونځي سوځولي.

22.07.2016 10:36    |   افغان تحرک دښاغلی محترم ډاکټر لمر پوښتنه واقعا چي یوه جدی علمی پوښتنه ده!

ایا دا دواړو د چنګاښ او د ثور کودتا ګانی ضرورت او یا اړتیا و؟

21.07.2016 11:12    |   ډاکټر لمر د اعلیحضرت ظاهر شاه واکمني ته لنډه کتنه

«افغانستان در پنجاه سال اخير» د هغه کتاب نوم دی، چې ما دوې لسيزې مخکې ناڅاپه له يوې کتابفروشي په آمستردام کې تر لاسه کړ. يو خدای بښلي ملګري مې زه د افغاني مغازې په نيت د يو افغان دوکان ته بوتلم. د خبرو په ترڅ کې ياده شوه، چې دغه افغان کتابونه هم د خرڅلاو لپاره لري. د مغازې په لومړي پوړ کې يې ډېر کتابونه د خرڅلاو لپاره لرل، خو لومړی يې ما ته د مرحوم نور محمد تره کي يو کتاب، چې زما په ګمان «د بنګو مسافري» نومېده راکړ. زما سترګې د «افغانستان در پنجاه سال اخير» پر کتاب ولګېدلې او دغه کتاب مې ترېنه واخيست، چې نن يې منځپانګه د پي ډي اېف په بڼه له هېوادوالو سره شريکوم. بايد ياده کړم، چې د پي ډي اېف چارې يې ښاغلي سيدعبدالله ولي زي تر سره کړې دي، خو ما دغه څو کرښې پرې تورې کړې دي.

17.07.2016 11:28    |   ډاکتر رحمت ربی ځیرکیار د ټیکنالوجۍ پرمخـتـګ او د انـقلاب راتـګ؟!

«له هغې ورځې ویریـږم چې ټکنالوجي به زموږ له بشري راشې درشې نه وړاندې لاړه شي. نړۍ به د احمقانو نسل وګرځي.» آلبرت آینشتاین(۱۹۵۵-۱۸۷۹زییز). «ټکنالوجي یو ګټور نوکر دی، خو یو خطرناک واکمن.» نارویګي مورخ او سیاست پوه (۱۹۳۸-۱۸۸۶زییز).

14.07.2016 08:59    |   پروفیسور عبدالخالق رشید د مستوفي حبیب الله خان مایار وردګ یوه ملي اوتاریخي مرکه

دافغانستان معاصر تاریخ ، زموږ دعمومي تاریخ له هغه څپرکي څخه دی چي د وردګانوپه وینا له ډوډوزو اوډزو ډزو ډک څپرکې ورته ویلای شو، دپردیو یرغلونه ، په خپلوکې سره ښکیل کیدل ، کورنۍ جګړې داټول چي سره یوځای کړې نو پایله به یې په رښتیاهم یو وروسته پاتې اوله پښو لویدلی هیواد او خلک وي چې نه به له ترقۍ خبروي ، نه له تعلیمه او نه هم له فرهنګی او کلتوري ودې ، ځکه چي هرڅوک پر دي وطن راپیښ شوي ، خپله ښه یې په کې کړې ، معامله یي پرې کړې او چي نوریې له وسه نه دي شوي ، نو بیا یې پردیوته بلنه ورکړې ، یا یې پناه وروړې او پرخپل کوراوکلي یې رابلوسولي او خپلې مټې يې دهغو په تورو اوټوپکو ، په شوبلو او ټانکونو، پرپلو او سپرو باندې پرې کړې،خپل مطلب یي پرې پوره کړی ، اتلولي يې په شرم والي ور اړولي ، یا یې وژلي اویایي په خپله دخپلو ناوړو کړو منګولو ته ورحواله کړي چې بیا خپلو ناوړتیاوو ترې

06.07.2016 08:44    |   امیر حسن مظفری زاد در مورد نهضت اسماعيل صفوى

تحقیق مختصر در ابتدا روند نهضت صفوی را در سه بخش بررسی می کنیم و سپس به یکی از مطالب مهم در این زمینه یعنی سیّد بودن یا نیودن و شیعه بودن یانبودن صفویان پرداخته خواهد شد. بعد از آن مبارزه صفویان در پایان سرانجام گرایشات صفویه بررسی خواهد شد.

04.07.2016 11:53    |   محمد عارف رسولي نهادونه ریښې ځغلوي: په ستونزمنو شرایطو کې دولتي ظرفیت جوړول

زموږ ګران هیواد افغانستان چې له اوږده وخته راهیسې د بیوزلیو ترڅنګ اوږدې شخړې هم ورباندې راغلې د ماتیدونکو هیوادونو په کتار کې راغی. داچې هیوادونه څنګه دې حالت ته راځي، ستونزې او فرصتونه یې کوم وي، څنګه له دې حالت څخه خلاصون مومي د نن زمانې د پرمختیايي پوهې لپاره یوه ستره ننګونه ده.

04.07.2016 11:49    |   استاد محمد ظریف امین یار آیا ډاکتر غنی مصلحتی سیاستوال دی

سیاست د جیګسا(Jigsaw) لوبې په ځېر ده تر څو چې د یو انځور ټولې برخې پیدا او په سمه توګه یوځائ نشي د مطلوب انځور تشکیل ناشونې کیږي. د ملي یوالي حکومت مشر ډاکتر غني که څه هم په یو اساس وخت کې د ملي یووالي حکومت انځور جوړ کړئ خو دغه انځور مطلوب او حقیقی انځور نه ده او د افغانستان لپاره ښه او روښانه راتلونکئ نه څرګنده وي. ولسمشر ډاکتر غني د تخصص، جدیت، کاری توان،، تعهد او صداقت له اړخه یو پیژندل شوئ شخصیت دئ. هغه یواځې ۴ ساعت خوب کوي، هره ورځ د سهار ۵ بجو څخه مخکې له خوبه پاڅیږي او دوه ساعته مطالعه کوي. د هغه لیدلورئ یو خودمختاره، خپلواکه، هوسا او ځان بسیا افغانستان دئ. د ۲۰۰۲ کال تر اوسه هغه تل څلور موخو لپاره کار کړئ. لومړئ د جګړه مارانو او جنګسالارانو څخه قدرت اخیستل ، دوهم د افغانستان لپاره د با ثباته او ګټورملي بنسټونو تاسیس ، دریم افغانستان ته شوي مرستو څخه په سمه ګټه اخیستل او څلورم افغانستان لپاره بنسټیز او اساسي کار تر سره کول ترڅو افغانستان یو بشپر خپلواکه، پیاوړئ او ځان بسیا هیواد په توګه خپل ملي غرور اعاده کړي.

03.07.2016 13:29    |   ډاکتر رحمت ربی ځـیرکیار سیاسي انقلاب او دموکراتیک سوشلیزم په امریکا کې

سیناتور بَـرني سیندرس په امریکا کې د ولسمشرۍ د نوماند (کاندید) په څیر خپله تګلاره د امریکې په پخواني شخصي «جورج ټاون پوهنتون» کې علاقمندانو ته د ۲۰۱۵ په نومبر کې واوروله چې د فرانسې د انقلاب په کال ۱۷۸۹کې په واشنګـټـن، ډي. سي. کې جـوړشـوی و.

01.07.2016 23:03    |   استاد محمد ظریف امین یار تیوریسن افغانستان در کاخ

این مقاله را آقای جورج پیکر(George Packer) بتاریخ ۴ جولایی ۲۰۱۶ در مجله مشهور آمریکایی بنام نیویارکر(New Yorker) زیر عنوان «تیوریسن افغانستان در کاخ» به نشر رسانیده است. این نگارش بر اساس پژوهش، تجزیه و تحلیل و اندوخته های علمی شخص نویسنده استوار بوده و در کل نگارنده سعی کرده در قبال این نوشته بیطرف عمل نماید. بدون شک این نوشته یکی از نخستین و معتبر ترین نگارش در مورد شخصیت جلالتماب داکتر غنی در حال حاضر می باشد. من از سعی و تلاش آقای جورج پیکر پیرامون این نوشته ی مهم و ارزنده وی سپاسگزاری میکنم و احساس شان را در قبال افغانستان می ستایم. افرادیکه خواهان کسب اطلاعات بیشتر در مورد شخصیت رییس جمهور داکتر غنی و یگانه تیوریسن جهانی افغانستان هستند ، مطالعه این نوشته پر ارزش را برایشان پیشنهاد می کنم. بدون تردید نوشته آقای پيکر کاستی ها و گرایش های سیاسی خود را در بعضی موارد دارد. اما لازم نمی دانم در باره آن قضاوت کنم. بنابر این از قضاوت در مورد درستی و یا نادرستی تاریخی و سیاسی این نوشته در حال حاضر دریغ کرده و این مسوولیت را به ملت بزرگ و فداکار افغانستان واگذار می کنم. از آنجاکه حجم نوشته پر زخامت بود و مصروفیت های من نیز روزافزون تصمیم گرفتم ترجمه آن را به چند بخش تقسیم

30.06.2016 09:58    |   محمد اعظم ( ذکریا) په افغانـستـان کی بیکاری او د هغه څخه د خلاصـون لاری چـاری

اففانستان یو د هفه مملکتونو له جملی څخه ده چی د پرمختیایی هیوادونو په ډله کی راځی چی په د ی هیواد کی بیکاری په زیاته انداره سره شتون لری نظر نورو پرمختیایی هیوادونو په پرتله باندی. د نړیوال بانک د سروی او نظرسنجی پر اساس باندی چی په ۲۰۱۵ کال کی ترسره کړی تقزیبا ۴۰٪ خلک بی روزګاره دی او د افغانستان د اوسنی حالاتو په کتو سره نور هم زیاتیږی چی ۲۰۱۶ کال یی ۴۵٪ ښودلی دی.

30.06.2016 09:55    |   نظرمحمد مطمئن د پاکستان انزوا، د هند او چین سیالي

کله چې له یوې جګړې څخه موږ افغانان احتمالي د وتلو لاره پیداکوو، د بلې جګړې نښې نښانې راڅرګندیږي. په تیرو ۱۵ کلونو کې په بېلابېلو وختونو کې د سولې تر نوم لاندي هڅې او اعلانونه شوي، ولي معلومیږي چې دا ټول یواځي دروغ، د افغان او امریکايې ولسونو غولول وو.

30.06.2016 09:53    |   زرغون شاه شینواري د تورخم د نښتې تر شا حقیقتونه

د جون په شمله نیټه په بهرنیو چارو کې د پاکستان د صدراعظم سلاکار سرتاج عزیز و ویل چې پاکستان په خپله خاوره کې د افغانستان لپاره جګړه نه شي کولای. دا وینا اسلام آباد ته د ملي یو والي د ادارې د هغه پلاوي د سفر په پای کې و شوه چې د تورخم د نښتې څخه را پیدا شوي تاو تریخوالي د ختمولو په هیله پاکستان ته تللی وه. سرتاج عزیز د خپل سرکاري تلوزیون (PTV) له لارې دوه نورو خبرو ته هم اشاره وکړه:

26.06.2016 12:28    |   قاضی نجیب الله جامع د افغانستان غړیتوب د شانګهای د همکاریو په سازمان کې او د غړیتوب اغیزه زمونږ په ملی ګټو

هغه څه چي د یوه سیاسی، اقتصادی او امنیتی سازمان لکه د شانګهای د رامنځته کیدو سبب شوی، په اصل کښې یوشمیر داسی ګواښونه او فرصتونه دی، هغه چي غړیو هیوادونو د هغه احساس کول، کوم چي په یو سازمان کښې راټولیدل له غړیو هیوادونو سره مرسته کوی، ترڅو له هغه ناخوالو سره چي مخ دی، پری لاس بری شی، او له فرصتونو څخه یی ګټه واخلی، یا په بل عبارت او معنا رامنځته کیدل د یوی نظامی، اقتصادی او سیاسی منطقوی جوړښت هغه ګټو ته ورګرزی، کوم چي غړی هیوادونه د هغوی د ترلاسه کولو او حل هیله لری، د شانګهای سازمان هم دقیقاءً د یو داسی فکر په اساس رامنځته شوی. دلته د پام وړ ټکی دادی چي هغه فرصتونه او ستونزی چي دشانګهای غړی هیوادونه یی د یوی داسی اجماع په سر رایوځای کړی، له هغو فرصتونو او ناخوالو سره تر ډیره مشابهت او نږدېوالی لری، کوم چي افغانستان ورڅخه سر ټکوی، لکه د امریکا له لوری درواغژن ټروریزم، او ډلی محوره تهدیدونه د شانګهای د نازکې او د پیښو ډکي جغرافیوی محور پر شاوخواه د وسلو، انسان، او نشیي توکو په ډول د خطرناکو مافیایی او ممنوع قاچاقی بانډونو ګواښ پارونکی وجود دي. اوس لکه څنګه چي یادونه وشوه د افغانستان غړیتوب د شانګهای د همکاریو په سازمان کښې زمونږ په متقابلو ګټو زیاته اغیزه لری، بناءً همدلته مونږ کوښښ کړو ترڅو دغه تاثیرات د فرصتونو او ناخوالو په ‌ډول د افغانستان د غړتیوب اړوند پر بحث کښې تر مطالعوي کتنی لاندی ونیسو.

10.06.2016 11:02    |   پروفیسور عبدالخالق رشید عریان الغیب د سترافغان عارف بایزید روښان یوبل نوی اثر

که پښتانه عارفان او کاملان د روښاني غورځنګ ایجاد ګراو پاسوال دي همداسې هندوستان هم د روښاني عرفاني غورځنګ روزونکې او پالونکې سیمه وه او ده ، دغه غورځنګ په دغه لویه او پراخه فرهنګې حوزه یا سیمه کې په خورا پیاوړتیا سره د شرقي عرفان ، تصوف او فلسفې افکارو اومطالعاتو په بهیرکې لویه فرهنګی او عرفانی وړتیا او پیاوړتیا ترلاسه کړه ، تر اوسه هم ددغه پراخ هیواد په اوږدو او لنډو کې د روښاني طریقت علمي او عرفاني شمعې نه دي مړې شوې بلکی دهرې ورځې په تیریدو سره دهندوبار په هره خوا کې ددغه غورځنګ د عارفانو او مفکرینو آثاراولیکنې د شعوري اسلامي عارفانو او کاملانو د هلوځلو په توګه ځان برجسته کوي ا وپه لارښوده رڼایی کې یې دعرفاني دنیا لوی څیړونکي او څارونکي اوس هم په نویو، ناویل شویو څیړنو بوخت دي اود ځانګړو لرلیدونوپه لور خپله لاره په حقیقت سره ور وباسي .

04.06.2016 12:59    |   ډاکتر رحمت ربی ځیرکیار امریکې د اور پرتوګ اغـوستـلی دی

په افغانستان باندې د شورویانو د یرغل په ضد ، امریکا د افـغـانانو دجهاد سره پـه ملاتـړ کې ودریدله. د ۲۰۰۱ د اکتوبر په ۷ واشنګټن په افغانستان بربــڼـډ یرغل وکړ او خپلې خورا نوې وسلې یې خاصتاَ د پښتنو په غرونو،کورونواو څارویو وازمایلې. زوړ پاچا محّمد ظاهرشاه یې د املـوکو په تول کې تیر کړ او په «بابای ملت» یې وغولاوه. د امریکې د ملي امنیت د جرګې په بحثونوکې پاچا محّمد ظاهـر شاه «تش مشر» (فیګر هیډ)، جلالت چپن حامد کرزی «کوچنی قبیلوي مشر»... او «دو سِتم» یوسړی ګڼل شوی و چې له هرچانه پیسې اخلي.

03.06.2016 09:19    |   نظرمحمد مطمئن د بيان ازادي او د نه زغم نوې څپه

کله چې امریکایانو د طالبانو پر حکومت برید وکړ او کابل یې ونیو په هلمند کې وم. حامد کرزی د ۶ میاشتنۍ لنډمهالې ادارې مشر اعلان شو. د هلمند د وخت والي وغوښتم، زما یې درناوی وکړ، خلکو ورته معرفي کړی وم. یوه میاشت بیا هم په اطلاعات او کلتور کې پاتې شوم. زما وړاندیزونه یې ومنل او د راډیو نشرات زما په خوښه وو. دا چې پخواني کمونسټان پري راټول وو، ورڅخه ولاړم.

01.06.2016 09:12    |   محمد عارف رسولي د افغانستان ستونزې او فرصتونه، سیاسي او ګوندي فعالیتونه – شلمه برخه

دا مقاله د خپلې لړۍ شلمه برخه ده. په دې مقاله کې د هیواد سیاسي او ګوندي فعالیتونو او هغو تاریخي لاملونو ته اشاره شوې چې زموږ د سیاسي تفکر، سیاسي فعالیتونو او ګوندونو د پوخوالي مخه یې نیولې. همدارنګه، هڅه شوې ده چې په ملک کې د یوه رغنده سیاسي، ټولنیز او اقتصادي چاپیریال د رامنځته کیدو لپاره یو شمیر وړاندیزونه وکړو.

31.05.2016 09:49    |   عبدالمالک همت پرپښتو باندي د اسلام د سپېڅلي دين پېرزوينه

"عربي يوه مكمله او په علمي اصطلاحاتو ډكه اوهم ديني مقدسه ژبه ده. دغي خوږې ژبي زموږ ژبه په ډېرو لغاتو راخوږه كړې، بډايه كړې او له ډېرو نواقصو را ژغورلې ده. زموږ په ژبه ډېر ديني او علمي اصطلاحات له عربي څخه راګډ سوي دي".