د لوی، مهربان او بخښونکي خدای په نامه

ټول افغان مقالې

23.10.2016 00:34    |   مصطفی «عمرزی» اصطلاح مضحک «پارسی دری»

بازی با شئونات فرهنگی و ثقافتی ما، از ویژه گی های مهم حاکمیتی ست که لشکریان دیموکراسی به ارمغان آوردند. در این مقال، جای تامل، افسوس و واویلا زیاد است، اما در فرصت کوتاه این نوشتار، بازهم حول ارزش فرهنگی زبان می چرخیم که در افغانستان، عنصر سیاسی اش را به نفع فارسیسم می خواهند بزدایند و با این بهانه، اجازه نمی دهند تبیین ماهیت جغرافیای سیاسی و تاریخ مجزا و مستقل ما که امروزه ما را از شان صاحب کشور بهره مند می سازد، در حالی قوام یابد که زیر فشار تهاجم فرهنگی بیگانه، عمده ی بحث های ما، توهین و افترا و ترویج فرهنگ ابتذال بر حال خودمان بود.


22.10.2016 06:20    |   ډاکتر رحمت ربی ځـیرکیار تـورې دې لالا وهي …نوڼۍ دې عبدالله وهي

داچې د سقاویانو روحیه ګړبیدلې وه، وروسته له جرګې په دوه بجو ټول لښکر له زرغون ښار نه د کابـل په لوري و خوځید. محّمدګل مومند موظف شو چې د احمدزیو کوچیانو او د رود د احمد زیو سره دې د موسهي لـوګر له لارې د کابل په خوا وخوځیـږي او پاتی نور لښکر دې د چاراسیاب له لارې کابـل ته ورنـنوځي. سردار شاه ولیحان د جرنیل(جنرال) غلام حیدرخان په کور کې دیره شو. د ۱۳۰۸ د میزان په ۱۴[۶ اکتوبر ۱۹۲۹]، ولسي جنرال یارمحّمد وزیري د خپل لښکر سره د بچه سقاو په مقابل کې د کابل په هسکو کې مورچلونه ووهل او په هغه ورځ یې د سقاویانو سره جګړه پیل کړه او په لــږ وخت کې یې څـلور مورچلونه ورنه ونـیول . کرنیل شاه ولیخان په چهلستون کې «دربار غـوړولــی و، سـپاه سـالار صاحب محّمدنـادرخان د ځاځـیو په علیخیلو کې زما[جرنیل یارمحّمد وزیري] د جنګیالیـو د ماتې او بــري » خـبر ته ستـرګې په لار و(۳۰۴-۲۹۲ مخونه). کـرنیل شاه ولیخان مخکې له دې چې د ژغـورنې (نجات) د لښکر مـورچـلـونو ته ورشي، د سقاوي سـور جرنـیل [جنرال] محّمد عمر خان سره یې لیـدلي وو. داچې سور جنرال «څه ورته ویلی وو، د هغه څخه زه [یارمحّمد خان وزیری]ناخبره وم». سردارشاه ولیخان چې له چهلستون نه د منګلو د مشر (ځلمی خان منګل)، د ځدراڼو د مشر (زمرک خان ځدراڼ) او د ځاځیو د مشر (ملک جانخان) په بـدرګه د لیکـوال جنرال وزیري د لیدنې لپاره په اس سپور ورغلی و، «مـا او زما ملګرو ته د مایوسۍ او ناامیدۍ تلقیـن کاوه»(۳۰۷-۳۰۴ مخونه). جنرال یار محّمد خان وزیري ورته وویـل چې د ژغورنې د لښکر د مشرانو په پـریکړه به یـې خبر کړي


21.10.2016 17:32    |   مصطفی «عمرزی» تحصیلات عالی در پوهنتون های تاجیکستان و ایران، بسیار ارزشمند نیستند

روزی در دیدار با الحاج نصیر عبدالرحمن (مسوول انتشارات میوند) از ماجرایی برایم حکایت کرد که بهتر دیدم دیباچه ی این کنجکاوی شود. آقای عبدالرحمن، کتاب «رویا های پدرم»- نوشته ی بارک اوباما را از روی نسخه ی دری ایرانی (چاپ ایران) در کابل منتشر کرده است. آقای عبدالرحمن می گوید، روزی ترجمه ی دری ایرانی کتاب بارک اوباما را برای عبدالجبار ثابت معرفی کردم که واکنش سارنوال پیشین به آن جالب بود. هرچند آقای عبدالجبار ثابت، بعضی اوقات، ظاهراً ناراحت کننده می شود، اما نباید فراموش کرد که او یکی از بهترین مترجمان از زبان انگلیسی و قلم به دست چیره دست است. آقای ثابت پس از مطالعه ی دری ایرانی کتاب بارک اوباما، با تمسخر، کتاب را به نصیر عبدالرحمن مسترد می کند و یاد آور می شود: نسخه ی انگلیسی کتاب بارک اوباما، به واقعیت که شامل ماجرا رویای های پدر او بود، اما چاپ ایرانی را ندانستم که از پدر کیست؟ این کنایه و شوخی آقای ثابت، به چه گونه ترجمه ای برمی گردد که ایرانیان از انگلیسی به دری ایرانی، برگردان کرده اند. ما که با کمیت کار فره


21.10.2016 17:26    |   نظرمحمد مطمئن د طالب، امریکا اوحکومت د سولې پټې او ښکاره خبرې

ګارډین او رویټرز راپورونه نشر کړل چې د طالبانو، امریکا او افغان حکومت ترمنځ د سولې پټې خبرې شوې. افغان حکومت محتاط غبرګون وښود، دا خبرونه یې نه رد او نه هم تاید کړل. دا ډول د طالبانو د قطر د سیاسي دفتر ویاند ښاغلی سهیل شاهین یواځي د امنیت ملي د مشر معصوم ستانکزي سره د لیدو خبرې رد کړي، له امریکا او افغان حکومت سره یې د خبرو تردید نه دی کړی.


18.10.2016 15:14    |   مصطفی «عمرزی» به ایجاد پوهنتون بزرگ اسلامی در افغانستان، نیاز داریم!

وقتی نماینده گی قم (حوزه ی علمیه ی خاتم النبیین که بعداً به دانشگاه... تعدیل شد) گشوده شد و در مدتی که فارغان مدارس دینی پاکستان و حوزه های تعصب، در افغانستان، قربانی های زیادی گرفتند، کمتر کسی پیدا شد- با دید ژرف، مساله را تحلیل کند. حوزه ی علمیه ی خاتم النبیین، ضرورت فرهنگی و مدنی عنوان شد و از جانبی هشدار دادند که نیاز های جامعه ی ده درصد اهل تشیع افغانستان، ایجاباتی دارد که باید در کشوری که نود درصد اش اهل سنت است و فقط چند فاکولته ی شرعیات دارند و همچنان محتاج مساجد می مانند، اولویت های شیعیان آن قدر زیاد اند که باید از پول های به ظاهر جهادی شیخ آصف محسنی که سهم جهادی جالبی هم ندارد، درست شود و تمامی مدیریت ساختمانی، اجندای درسی و بالاخره میلیون ها دالر برای چرخانیدن


13.10.2016 10:08    |   مصطفی «عمرزی» از دهن گندیده گی تا شکستن مرز گستاخی (سقازاده گان، هار شده اند!)

از دهن گندیده گی تا شکستن مرز گستاخی (سقازاده گان، هار شده اند!) پس از چاپ یکی از کتاب هایم (حقیقت خورشید) طبق سنت اهدای فرهنگی، آن را به یکی از بزرگان فرهنگ و ادب ما، تقدیم کردم. جمله ی یادگار این اهدا «فرزانه مرد سیاست و فرهنگ بود»، اما صفت «مرد سیاست» آن در تبسم یک آزرده گی، واکنش شد که :«سیاست اش را نمی پسندم، زیرا بر ما تحمیل شده است.» منظور گوینده، هجو سیاست زده گی جامعه ی افغانی ست که در تنوع بازاری ترین اشکال، در حد بدترین تعاریف علم سیاست سقوط کرده است. حسرت قلم به دستانی که می کوشند از مزیت ظرفیت فکری، طبیعت و ودایع الهی را ادبیات کنند، برای نسلی از ما، که قلم پردازان بحرانیم، به یاس و اندوهی می ماند که باید همواره از عقب عینک سیاه سیاسی در نوبت آن رسید. شاید پا به پای بحران تحمیلی که از 7 ثور آغاز می شود، کمیت کار فرهنگی ما کم نباشد، اما به جرات می توان گفت کیفیت آن در مقایسه به ارثیه ی تاریخی- فرهنگی، میلان به نفع سیاست ها و ایدیالوژی هایی ست که در پیامد آن ها، دورنمای کار فرهنگی افغانی، استمرار و سماجت بر ارایه ی ادبیات سیاسی می شود که اگر از سواد نویسنده بهره ببرد، قواره دارد، اما اگر در تنوع اهل جهالت ارایه شود، نباید بسیار ناراحت شد که آن چه به نام تبیین ادبیات سیاسی، وفرت فرهنگی- رسانه یی ما شده است، چرا سخیف، غیر منطقی و رکیک است.


11.10.2016 11:09    |   محمد عارف رسولي د ملي نظام ستنې او چوکاټ وپیژنئ او مه یې ورانوئ

په دې مقاله کې د ملکونو د نظام د مهمو بنسټونو او چوکاټ د پیژندلو، ټینګښت او په ملي ثبات کې یې په رول رڼا اچول کیږي، د نظام ځینې بنسټیزې پایې، چوکاټ او له هغې جملې څخه د ملي شخصیتونو رول ته ګوته نیول کیږي.


26.09.2016 11:14    |   استاد محمد ظریف امین یار صلح با حکمتیار درست یا نادرست ؟

صلح بدون تردید حیاتی ترین نیاز بشری جوامع بشمار میرود. انسان فطرتاً با صلح عشق می ورزد و صلح خواهی و صلح طلبی را بیشتر از هرچه می پرستد و برای رسیدن به آن می کوشد و قربانی می دهد.جنگ ، خشونت، تبعیض و خصومت از درون انسان است نه بیرون، اما نظامهای فاسد که بر اصل عدالت، آزادی و مردم سالاری استوار نباشند می تواند تخم جنگ و خشونت را در وجود انسانها کشت کند. افغانستان سالهاست از نبود صلح و ثبات رنج می برد و بعضاً حتی انسان فکر می کند که دستیابی به صلح و امنیت گویی در این کشور به آرزویی دست نیافتنی مبدل شده است. نرسیدن به صلح در افغانستان آرزوهای مردم این کشور را به یاس مبدل کرده است و روحیه ملی گرایی و زندگی کردن را متاثر ساخته است. امروزه بیشتر از هرچیز دیگر برای افغانستان، دست یابی به صلح و ثبات مطرح است و آن را ضرورت مبرم برای بقای کشور می دانند. بدون صلح ، امنیت و ثبات سیاسی رشد و ترقی در جوامع ناممکن است. بدین لحاظ است که صلح را کلید توسعه کشورها نیز می گویند. پس افغانستان در وضعیت کنونی نیاز دارد تا پیش از هراجندای دیگر به راه های دست یابی به صلح را جستجو کند.


25.09.2016 10:06    |   ډاکتر رحمت ربی ځیـرکیار د افغـان سیکانو او هـیندوانو کـرغـیـړن ژونـد او د بادشاه خان انسان دوستي

څو ورځې وړاندې مې د یوه افغان سیک ښاغلي دیاسینګ یو شعر په اینټر نیټ کې واورید چې هم یې خوښ کړم او هم یې غمجن کړم. دیاسینګ پکتیاوال افغان دی او دایې شعــر او شعـور دی:


24.09.2016 17:46    |   عبدالرحمن فرقانی حزب اسلامی.. ستونزمن ماموریت

په افغانستان او سیمه کې د تل پاتې او هر اړخیزې سولې د ټینګښت او مثبتې راتلونکې لپاره، ټولو هغو ولسي، سیاسی او ټولنیزو قوتونو ته پکار ده، چې له پیله یې د نوموړې سولې څخه ملاتړ کړی دی، چې تر دې وروسته په ټول قوت سره د هر اړخیزې سولې د ټینګښت او داستعمار د نړیوالې دسیسې(دجګړې تداوم) څخه د افغانستان د نجات په موخه خپلې فرعي ګټې یوه اړخ ته پرېږدي. درامنځته شوې فرصت څخه په ګډه لاس په کار او خپل هېواد وژغوري.او په هېواد کې د سولې دښمنانو او دجګړې غوښتونکو ته نوره موکه ورنه کړي.


18.09.2016 10:39    |   مصطفی «عمرزی» افغانان و مثلث فارسیسم (تاجیکستان + ستمیان + ایران= فارسیسم)

افغانان و مثلث فارسیسم (تاجیکستان + ستمیان + ایران= فارسیسم) کلمه ی فارسی یا پارسی که به عنوان یک غلط بسیار معروف، متاسفانه در جامعه ی ما جا انداخته شده است، زمانی که در چهارچوب یک مفهوم سر و ته دار، قرار می گیرد، پسوند «ایسم» را به عنوان ایدیالوژی، اخذ می کند. فارسیسم به عنوان یک پدیده ی بسیار نو که تا پیش از حاکمیت پهلوی ها در ایران، ناشناخته بود، با بیش از نیم قرن سرمایه گذاری های سلسله ی پهلوی در ایران و با محتویاتی که با انبوهی از جعلیات تاریخی، ادبی و فرهنگی، در تمامی دم و دستگاه های استعمار غربی، کتاب و نوشته دارد، قضیه می شود و اینک بیش از نیم قرن است که در جهت حذف آن که یک قضیه ی نامطلوب، مصنوعی و رسواست، به ویژه پس از انقلاب اسلامی ایران، کوشش های صورت گرفته اند که درست پس از دو دهه با کارنامه های بزرگمردانی چون استاد ناصر پورپیرار، همه را تشویق می کند با لعن و آب دهن بر آن، خود مان را در جوامع فریب داده شده و عقب نگهداشته شده که زیر چتر فرهنگ های جعلی، هرگز از تضعیف، آگاه نشده اند، برای تقابل انسانی و محترمانه، آماده سازیم؛ هرچند این راه، دراز و نا هموار است، اما چون در مسیر حق است، یا حق!


12.09.2016 10:58    |   ډاکټر لمر افغانستان د وينو او مړينو په لومه کې

دغه ليکنه په ۲۰۱۳ ميلادي کال ليکلې شوې ده، خو د سېپټامبر مياشتي د يولسمې نېټې د پېښې د پنځلسمې کليزې په درشل کې ګڼشمېر پوهانو دا جوته کړې، چې د نړيوال تجارتي مرکز ودانې د الوتکو د بريد په ترڅ که نه دې ړنګ شوي، بلکې د يو پلان شوي انجينيري پلان سره سم نسکور شوي دي، چې د سيستيماتيک ډيناميتي چاودنو په ترڅ کې تر سره شوې دي، خو ليا يوه پوښتنه پرته له ځوابه پاتې ده، چې د ډيناميت د چودولو لپاره د اورلګېدنې مزي په څه ډول ځای پرځای شوي ول، چې د هېڅ دولتي، استخباراتي او يا هم ساختماني ادارو لخوا ورته پام نه دی شوی او يا دا چې د ۲۰۰۱ ميلادي کال د سېپټامبر د يوولسمې نېټې پېښه مخکې له مخکې پلان شوې وه، چې د امريکايي د جيوپوليتيک خوخو لپاره کارول شوې ده. دغه معلومات د آلمان په يو شمېر برېښناپاڼو کې د سېپتامبر په لسمه نېټه خپاره شوي دي. د اوس لپاره هم د دې لیکنې بیا خپرول اړین ښکاره شول نو ځکه یې تاسې ته وړاندې کوم.


10.09.2016 09:08    |   عبدالرحمن فرقاني حج؛ په ربانی عالم کې یوه بې ساری انساني غونډه

هغوی چې خپل خپلوان، کورنۍ او ملګري پرېږدي او مقدسې خاورې مکې مکرمې ته د تګ شرف حاصلوي، او د محمدي رسالت د وحې هغه د عظمت څخه ډکې نښې په سترګو ګوري، د ایمان د پیاوړتیا موجب یې ګرځي، او د ناوړه کړنو لاره پرېږدي د الله تعالی لور ته دانګي او د رسول الله د کړنو د تقلید مینه یې په زړونو کې راژوندې کېږي. نو له دې ځای حج یوه لویه روزنیزه او ښوونیزه مدرسه ده، چې د انسان د ټولو اړخونو په تهذیب کار کوي، او د انسان ایماني او وجداني اړیکه د الله تعالی سره ټینګوي.


08.09.2016 09:30    |   محمد عارف رسولي ټولنه او د رهبرۍ تشه

په دې مقاله کې د فزیکی او ټولنیزو تشو لکه د رهبرۍ، عقلانیت او غوره کلتور د نشتون او تشو په هکله، ستونزو او سره پرتله خبرې کیږي. همدارنګه، هڅه کیږي چې د رهبرۍ د تشې په مفهوم، زیانونو، او د دې تشې د ډکولو په سمو لارو خبرې وکړو. دلته اصلي موخه د فزیک او فزیکی تشو بحث نه دی، یوازې غواړو د ټولنیزو تشو د تشریح او عامه پوهاوي لپاره د فزیکي تشو له مثالونو ګټه واخلو.


01.09.2016 08:25    |   محمد عارف رسولي ملتونه، ستر لیدلوري، د مثبت بدلون تنده

دا مقاله په دې بحث کوي چې په ملتونو کې څنګه د مثبت بدلون لپاره شرایط او تنده راپیداکیږي. د ګډو سترو ارمانونو ټاکل او ورته کار کول د هغوی په یووالي، ویښتیا او پرمختګ کې څه اغیزه لري؟ همدارنګه، په لیکنه کې به د شته ننګونو او فرصتونو په پیژندنه، اهمیت او د دې ټولو په تړاو رڼا واچول شي.


30.08.2016 11:00    |   نظرمحمد مطمئن دتکنوکراتو نظام، زندانونه یا غچ اخیستنې

تر قبل المیلاد مخکې کلونو کې د ټولنې منځ کې هغه څوک چې په جرم متهم وو ، دهغه څخه د سوال کولو اړتیا نه وه، بلکې هغه انسان چې د جرم تور به پري وو، هغه ته سختې سزاوي ورکول کیدي، د پخواني مصر او روم خلکو ګروه داوه چې جرم کول تقدیري مسئله ده، په دي عقیده وو چې مجرم یو بدذاتی او خبیثه روح یې په وجود کې حلول کړی.


29.08.2016 09:55    |   مصطفی «عمرزی» تبصره ی واشنگتن پُست، خلاف معمول بود

تبصره ی واشنگتن پُست، خلاف معمول بود «دزد»، «رهزن»، «به طرز وحشیانه از بین برد» و «جنگسالاران، هنوز از طرفدار برخوردار اند»- کلمات، اصطلاحات و عبارات بالا، برخلاف عرف روزنامه نگاری آمریکایی، قضیه ای را در افغانستان دنبال و تبیین کرده است که وقتی بیرون مرزی شود، محال است به گونه ای مطرح کنند که اگر از فرامرز های کشور های همسایه، فراسو می شود، نمایانگر توجه غیر معمول خواهد بود.


29.08.2016 09:41    |   ډاکتر رحمت ربی ځیرکیار د ځناورو واکمني او یرغـل خان

د دې لیکنې په مطلب هغه مهال سم پوهیدلی شئ چې بې له مخکني قضاوت نه یې په سړه سینه له پیل نه تر پای پـورې ولـولئ او بیا د تاریخ ساز (فکري او/یا عقیدوي) انـسان په څیرخپل ګریوان ته وګورئ چې څه مو لیدلي او اوریدلي دي. زه دلته په یو ناوَل غږیـږم چې واقیعیت یې انځورکړی دی


29.08.2016 09:36    |   محمد عثمان څولیزی پښتون، افغان او پټان

په لیکنه کې د دغو دریو کلمو پرتلیز جاج اخیستل شوی او له تاریخي پلوه ورته کتنه شوې ده.


21.08.2016 12:05    |   محمدآصف خواتي درناوی که سپکاوی؟

 درناوی که سپکاوی؟ خبره دخپلواکۍ دګټلو د۹۷ کالیزې په مناسبت په پلازمیینه کې په یوه پرتمینه غونډه !؟ کې دیوشمیر پخوانیو دولتي مشرانودانځورونو په کتارکې دامیرحبیب الله کلکاني انځور هم ځړول شوی و. خوپدې انځورونو کې دافغان مشرانو دسترسالاراعلیحضرت غازي امان الله خان انځور نه لیدل کیده. که خبره داستقلال د کالیزې دلمانځنې څخه کیږي اودخپلواکۍ دلارې داتلانو درناوی کیږي دشاه امان الله د انځور پرته ، دهغه دتلپاتوکارنامو ، دانګریزي ښکیلاکګرو دوحشتونواوداماني غورځنګ خلاف د انګریزانو دګوډاګیانو اوپه هغوکې دحبیب الله کلکاني دکرغیړنوفعالیتونو دیادونو پرته دالمانځنه هیڅ مفهوم نه لري. خوکه چیرې دخپلواکۍ دلمانځنې په غونډه کې داستقلال دلارښوداواتل دتبعیدکونکي ځای ناستي ( په هیواد کې دوحشت او بربریت دواکمنولودعامل اودعلم اومعرفت ددښمن) کوم چې په حکومت کې یې عدلي اوپوهنیزو بنسټونو شتون نه درلود انځور وځړول شي دانو بیا دخپلواکۍ درناوی نه بلکې سپکاوی دۍ.