د لوی، مهربان او بخښونکي خدای په نامه

استاد محمد ظریف امین یار

08.01.2017 13:40    |   استاد محمد ظریف امین یار مرور مختصر بر زندگی استاد محمد حسن کاکړ: بزرگترین تاریخ نویس معاصر افغانستان

نوشتن در مورد تاریخ واقعاً کار دشواری است. از آنجاکه تاریخ امروز سیاست دیروز است بنابراین فقط به ثبت کردن رویدادها و واقعات تاریخی اکتفا نباید کرد. تاریخ نگاران نه تنها که انسانهای بزرگ علمی اند بلکه باید فعال سیاسی هم باشند. من تاریخ نویسی را که سیاسی نباشد اصلاً نمی پذیرم. اما شاید شما بگویید که یکی از اصول اساسی تاریخ نویسی بیطرفی است پس چگونه می توان تاریخی راکه سیاسی نوشته شده باشد بپذیریم؟ برای پاسخ این سوال باید بدانیم که هیچ نویسنده و هیچ انسانی در کل نمی تواند در مسایل بشری خثنی باشد پس تفکر خودی انسانها را ثابت فرض کردن مبنای عقلایی نخواهد داشت. هیچ انسانی عاقل در طول تاریخ به دنیا نیامده که در مسایل بشری گرایش، فلسفه و درآمدی بخصوص خود را اختیار نکرده باشد.

15.12.2016 12:24    |   استاد محمد ظریف امین یار جنرال دوستم هرگز از خر شیطان پياده نخواهد شد

جنرال دوستم در چهار دهه اخیر در کشور غوغا برپا کرده است. فردیکه از سواد حیاتی نیز عاجز است بعنوان رهبر کاریزماتیک، همواره توانسته اجماع مردم ازبک و ترکمن افغانستان را با خود داشته باشد. او شخصیت خشن ، ظالم ودیکتاتور دارد. ساده زبان، ماجراجو و سخت جان است. او در تعهد کردن شتاب می ورزد اما در عمل کردن بالای تعهداتش قطعاً قابل پيش بینی نیست. از ناحیه ثبات رویه می لنگند و دوست سفر طولانی نیست او دوست نیمه راه است و می تواند به میلونها بخرد اما به یک جو هم می تواند بفروش برساند. از همان آغاز سفر او در سیاست کشور تا اکنون بجز از سست عنصری، تزلزل و خیانت در دوستی از او من چیزی را در تاریخ سیاسی معاصر افغانستان بیاد ندارم. او نوید آور دهشت، وحشت، ناکامی، فروپاشی و شکست نظامها بوده است. او یک جنایتکار جنگی و خاین ملت است که هیچگاه نتوانست منافع ملی را تعریف کند.

22.11.2016 11:45    |   استاد محمد ظریف امین یار مزایا و معایب الحاق افغانستان به سازمان تجارت جهانی

افغانستان هنوز هم کشور بحران زده و دولت آن از جمله دولتهای شکست خورده در جهان بشمار میرود. اینکه آیا افغانستان می تواند به ثبات سیاسی ، امنیتی و اقتصادی دست یابد، سوالی است که اذهان همه را درگیر و مغشوش کرده است. بعد از سقوط رژیم طالبان افغانستان دارای یک نظام سیاسی دموکرات و نظام اقتصادی مدرن با حمایت قاطع جامعه بین الملل به خصوص آمریکا شد. از آغاز حکومت دموکراتیک تا امروز افغانستان توانست به دست آوردهای بیشمار دست یابد اما این کشور تا هنوز هم نتوانسته به ثبات سیاسی ، امنیتی و اقتصادی کامل دست یابد.

26.09.2016 12:14    |   استاد محمد ظریف امین یار صلح با حکمتیار درست یا نادرست ؟

صلح بدون تردید حیاتی ترین نیاز بشری جوامع بشمار میرود. انسان فطرتاً با صلح عشق می ورزد و صلح خواهی و صلح طلبی را بیشتر از هرچه می پرستد و برای رسیدن به آن می کوشد و قربانی می دهد.جنگ ، خشونت، تبعیض و خصومت از درون انسان است نه بیرون، اما نظامهای فاسد که بر اصل عدالت، آزادی و مردم سالاری استوار نباشند می تواند تخم جنگ و خشونت را در وجود انسانها کشت کند. افغانستان سالهاست از نبود صلح و ثبات رنج می برد و بعضاً حتی انسان فکر می کند که دستیابی به صلح و امنیت گویی در این کشور به آرزویی دست نیافتنی مبدل شده است. نرسیدن به صلح در افغانستان آرزوهای مردم این کشور را به یاس مبدل کرده است و روحیه ملی گرایی و زندگی کردن را متاثر ساخته است. امروزه بیشتر از هرچیز دیگر برای افغانستان، دست یابی به صلح و ثبات مطرح است و آن را ضرورت مبرم برای بقای کشور می دانند. بدون صلح ، امنیت و ثبات سیاسی رشد و ترقی در جوامع ناممکن است. بدین لحاظ است که صلح را کلید توسعه کشورها نیز می گویند. پس افغانستان در وضعیت کنونی نیاز دارد تا پیش از هراجندای دیگر به راه های دست یابی به صلح را جستجو کند.

09.08.2016 22:29    |   استاد محمد ظریف امین یار افغانستان در بی نظمی کامل

مطالعه این نوشته شما را قادر می سازد تا در مورد طرز سیاست گذاری در افغانستان و وضعیت سیاسی حاضر کشور بیشتر بدانید. نوشته بیشتر روی شخصیت آقای حامد کرزی، رییس جمهور پیشین افغانستان و نقش آن در سیاست حاضر میچرخد. بعد از مطالعه شما خواهید یافت که آقای کرزی چه نوع سیاست مدار بوده و با استفاده از کدام سیاستها توانسته خود را بصورت دوامدار در معاملات بزرگ سیاسی کشور حفظ کند. درآیت رهبری، مهارت سخنرانی، زرنگی و همچنان نقشه‌ پردازی و حقه ‌بازی کرزی را در این نوشته می توانید دریابید.

04.07.2016 12:49    |   استاد محمد ظریف امین یار آیا ډاکتر غنی مصلحتی سیاستوال دی

سیاست د جیګسا(Jigsaw) لوبې په ځېر ده تر څو چې د یو انځور ټولې برخې پیدا او په سمه توګه یوځائ نشي د مطلوب انځور تشکیل ناشونې کیږي. د ملي یوالي حکومت مشر ډاکتر غني که څه هم په یو اساس وخت کې د ملي یووالي حکومت انځور جوړ کړئ خو دغه انځور مطلوب او حقیقی انځور نه ده او د افغانستان لپاره ښه او روښانه راتلونکئ نه څرګنده وي. ولسمشر ډاکتر غني د تخصص، جدیت، کاری توان،، تعهد او صداقت له اړخه یو پیژندل شوئ شخصیت دئ. هغه یواځې ۴ ساعت خوب کوي، هره ورځ د سهار ۵ بجو څخه مخکې له خوبه پاڅیږي او دوه ساعته مطالعه کوي. د هغه لیدلورئ یو خودمختاره، خپلواکه، هوسا او ځان بسیا افغانستان دئ. د ۲۰۰۲ کال تر اوسه هغه تل څلور موخو لپاره کار کړئ. لومړئ د جګړه مارانو او جنګسالارانو څخه قدرت اخیستل ، دوهم د افغانستان لپاره د با ثباته او ګټورملي بنسټونو تاسیس ، دریم افغانستان ته شوي مرستو څخه په سمه ګټه اخیستل او څلورم افغانستان لپاره بنسټیز او اساسي کار تر سره کول ترڅو افغانستان یو بشپر خپلواکه، پیاوړئ او ځان بسیا هیواد په توګه خپل ملي غرور اعاده کړي.

02.07.2016 00:03    |   استاد محمد ظریف امین یار تیوریسن افغانستان در کاخ

این مقاله را آقای جورج پیکر(George Packer) بتاریخ ۴ جولایی ۲۰۱۶ در مجله مشهور آمریکایی بنام نیویارکر(New Yorker) زیر عنوان «تیوریسن افغانستان در کاخ» به نشر رسانیده است. این نگارش بر اساس پژوهش، تجزیه و تحلیل و اندوخته های علمی شخص نویسنده استوار بوده و در کل نگارنده سعی کرده در قبال این نوشته بیطرف عمل نماید. بدون شک این نوشته یکی از نخستین و معتبر ترین نگارش در مورد شخصیت جلالتماب داکتر غنی در حال حاضر می باشد. من از سعی و تلاش آقای جورج پیکر پیرامون این نوشته ی مهم و ارزنده وی سپاسگزاری میکنم و احساس شان را در قبال افغانستان می ستایم. افرادیکه خواهان کسب اطلاعات بیشتر در مورد شخصیت رییس جمهور داکتر غنی و یگانه تیوریسن جهانی افغانستان هستند ، مطالعه این نوشته پر ارزش را برایشان پیشنهاد می کنم. بدون تردید نوشته آقای پيکر کاستی ها و گرایش های سیاسی خود را در بعضی موارد دارد. اما لازم نمی دانم در باره آن قضاوت کنم. بنابر این از قضاوت در مورد درستی و یا نادرستی تاریخی و سیاسی این نوشته در حال حاضر دریغ کرده و این مسوولیت را به ملت بزرگ و فداکار افغانستان واگذار می کنم. از آنجاکه حجم نوشته پر زخامت بود و مصروفیت های من نیز روزافزون تصمیم گرفتم ترجمه آن را به چند بخش تقسیم

25.05.2016 11:01    |   استاد محمد ظریف امین یار کشور غریب و رهبران گران خراج

در حالیکه حکومت افغانستان سالهاست بطور مطلق متکی بر کمکهای خارجی بخصوص آمریکا است، رهبران آن همواره در امور حکومتداری گران خراج و اشراف زده بنظر میخورند. در حال حاضر با درآمد کلی سالانه افغانستان ما نمی توانیم حتی ۳۰ ٪ هزینه های کشور را تحت پوشش قرار دهیم. با این وضعیت اقتصادی ما حتی نمی توانیم بدون کمکهای خارجی هزینه ارتش تقریباً ۳۰۰ هزاری افغانستان که ۴.۱ ملیارد دالر میگردد ؛ را از بودجه ملی خود پرداخت کنیم. این ننگین ترین و شرمناک ترین وضعیت برای یک کشور تلقی میگردد. از یکطرف همه شاخصهای اقتصادی افغانستان بعد از روی کار آمدن حکومت وحدت ملی با گذشت هر روز بطرف افت در حرکت اند و کمکهای خارجی نیز کاهش یافته، از سوی دیگر حکومت وحدت ملی تا اکنون نتوانسته جلو رکود و ورشکستگی اقتصادی را در کشور بیگیرد. اما دولتمردان حکومت وحدت ملی باوجودیکه رهبران غریب ترین کشور آسیا هستند نسبت، هزینه های تشریفاتی و اشراف زدگی شان بیشتر از اکثر کشورهای توسعه یافته آسیایی می باشد.

21.05.2016 12:04    |   استاد محمد ظریف امین یار سکیولاران نه بلکه مجاهدین د حکمتیار خلاف دي

سوله د افغانستان مظلوم، رنځور، دردیدلئ او شهید ملت لپاره ترهرڅه وړاندې مطرح ده. سوله د افغان اولس د کالونو راهیسی تر ټولو مهم او اړین آرمان دئ. هغه ملت چې متعدد کالونه یي د سولې د تحقق لپاره کوښښ او تلاش کې تیر کړي وي او د سوله ایز ژوند په هیله ورځې شیبې سبا کوي د سولې په باب پرمختګ ورته د ډیرو خوشحالیو څخه لومړیتوب لري. زما په آند د سولې لپاره هر قدم او هر پل له خیر څخه ډک او جهاد دئ. سوله په هره ټولنې کې تر ټولو مهم او اړینه اړتیا ده چې د انسان طبیعت سره کاملاً سازګاري لري. الله سبحان و تعالی په قرآن پاک کې په ډیر دلنشین او خواږه الفاظو سولې ته یې «الصلح خیر» ویلي یعنې سولې ته په قرآن پاک کې «خیر» وویل شوي. خیر یعنې «سوله» د ژوند ټول ابعاد یعنی ټولنیز، سیاسي او اقتصادي ودې او انکشاف لپاره په اوسنئ نړئ کې اساسي اصل ګنل شوئ دئ. پدې اساس باید هر هغه اقدام او فعالیت وستایل شي چې په حسن نیت او صداقت استوار وي او د سولې راوستلو لپاره اجرا شوئ وي. نو که د افغانستان اسلامی ګوند سره د سولې مسوده امضا شوه دا د سولې لپاره په حاضر وخت کې لویه لاسته راوړنه ده چې باید وستایل شي او د دغه پروسې لپاره بې دریغه فعالیت او لازم اقدامات پلي شي.

11.04.2016 11:33    |   استاد محمد ظریف امین یار لعلزاد در پاسپورت انگلیسی اش چه نوشته است؟ تاجک یا انگلیس

در حالیکه افغانستان در آستانه گذار از آسیب های بحرانها و جنگهای داخلی 35 سال اخیر قرار دارد و تا اکنون نیز زخم های این سرزمین تازه هست و نیاز به مرهم و ترحم دارد، بعضی عناصر ضد ملی و تخریب گر هم در داخل کشور و هم از خارج سعی دارند افغانها هیچگاه ملت نشوند. یکی از این چهره های ضد ملی ، خاین و جاسوس آقای لعلزاد هست. ایشان در مقاله اخیر خود زیر عنوان چرا روشنفکران پشتون خاموش اند؟ سعی کرده افغانها را به تفرقه دعوت کنند و ملت بزرگ پشتون را حامی یکه تازی، انحصار طلبی، بیسوادی، فقر ، جهل مرکب ، تحمیل هویت قومی در شناسنامه و ناکارآمدی در امور حکومتداری متهم نموده است. او استدالال دارد که درج کلمه افغان در تذکره های هویت امر تحمیلی بالای دیگر ملیت های افغانستان است. خواستم در این مقاله کوتاه در مورد عناصر ضد ملی نظیر لعلزاد و مانند آن دیگرانی که تولید سازمانهای سیاه دیگر کشورها هستند و یگانه هدف شان ایجاد تفرقه و فاصله بین ملیت های شریف و جدا ناشدنی افغانستان عزیز است چند نکته ای برای هموطنان غیورم توضیح دهم تا باشد که اذهان عامه در این مورد بیشتر روشن گردد.

10.03.2016 10:52    |   استاد محمد ظریف امین یار تیوکراتیک‬ ټولني او د ښځو حقونه

زموږ په افراطي قبیلوي او مذهبي ټولنې کې ښځو تل قرباني ورکړې ده.زموږ په ټولنې کې د ښځو حقونه نه ورکول ژورې مذهبي، ټولنیز او فرهنګي لاملونه لري. په هغه ټولنې کې چې ټول ارزښتونه او هرڅه د ښځو خلاف وي د ښځو حقوق ترلاسه کول دوامداره مبارزه ، لوی عظم او ټینګه اراده غواړي. افغانستان او داسې ټول اسلامي هیوادونه چې مذهبي تفکر یې څوارلس سوه کاله مخکې پاتې ده او اجماع، قیاس او عقل ته یې اهمیت نه دئ ورکړئ ،د ښځې انساني او فطري حقونه تر لاسه کول په کې پرته له اوږدې مبارزې شونې نه ده.

31.01.2016 13:13    |   استاد محمد ظریف امین یار دشنام دادن به غرب محصول ذهنیت شکست خورده است !

اگر شما از اکثر مسلمانان عصر حاضرعلت اساسی ناکامی کشورهای اسلامی و امت مسلمان را جویا شوید عموماً پاسخ یکنواختی را دریافت خواهید کرد و آن پاسخ مشابهت به اینگونه بیانیه ها دارد: غرب از طریق تفرقه، ترویج افراط و تفریط توانسته در بین مسلمانان اختلاف ژرف بوجود بیاورد و همچنان آنها را از اسلام واقعی منحرف سازند.غرب همواره سعی کرده تا عقاید اسلامی در بین مسلمانان تضعیف گردد و همین گسستگی و ضعف عقاید ونبود ایمان راسخ عمده ترین علت ناکامی مسلمانان در سراسر جهان است. یا می گویند که غربی ها قادر شدند در بین ما جاسوس پرورش دهند و توسط همین جاسوسهای خود بالای مان حکفرمایی و حکمرانی کردند. مسلمانان قرنها است که همواره مشغول بهانه سازی و کتمان حقایق و دلایل ناکامی های خود هستند و بنظر من همین یکی از علتهای اساسی است که آنها موفق نشدند تا علل اساسی ناکامی جوامع خود را شناسایی و بسوی اصلاح آن اقدام نمایند و بتوانند حد اقل بسوی آینده روشن و مدرن در حرکت شوند. به غرب دشنام میدهند اما از محصولات،خدمات، بانکهای اطلاعات ، علوم و دست آوردها و ارزشهای غرب با اشتیاق کامل مستفید می شوند. شعار مرگ بر غرب در زبان دارند اما آرزوی اکثر ایشان یکبار بازدید از جهان غرب است. از نظام سیاسی، اقتصادی، اجتماعی آنها استفاده میکنند مگر همیشه توسط فتواهای میان تهی شان آنرا مردود و نامشروع جلوه میدهند. رهبران و علمای اسلامی موجود که به ظاهر از غرب و و نظام غربی متنفر هستند، هیچگاه نمیتوانند در عمل نظامی را حتی حدس بزنند که بدون دست آوردها و ارزشهای غربی باشد. تنفر از غرب و شعار مرگ بر غرب مبدل به یکی از ابزار های متداول درآمد برای ملاها ، علما و رهبران مسلمان است.

22.12.2015 22:23    |   استاد محمد ظریف امین یار سقوط داوطلبانه‌ مجاهدین !

شکل گیری منجسم گروهای مجاهدین در افغانستان که یک بخش بزرگ تاریخ معاصر افغانستان را تشکیل میدهد، از نهضت اخوان المسلمین ریشه میگیرد. حضور سیاسی مجاهدین در افغانستان از همان آغاز پر از طلاطم و کشمشکهای سیاسی توام با افتخارات ، بدبختی ها و شرمساری ها برای مردم افغانستان بود. زیر عنوان احزاب جهادی مردم افغانستان توانستند پر قدرت ترین کشور حوزه مشرق یعنی اتحاد جماهیر شوروی اسبق را شکست دهند، که بدون تردید ستودنی و قابل افتخار است. اما مجاهدین قادر نشدند تا از این افتخار عظیم ملت افغانستان حراست و حفاظت نمایند.

19.09.2015 13:03    |   استاد محمد ظریف امین یار بیست دلیل عمده سقوط نرخ افغانی

واژه "سعر" به معنای ارز است و در زبان دری بیشتر مرکب آن یعنی "اسعار" استفاده میشود. اسعار به معنی پولهای بیگانه است. نرخ افغانی قیمت یک واحد پول خارجی در برابرافغانی است.در نظام اقتصادی حاضر از اثر وجود ربا، نوسانات(Fluctuations) و وجود ادوار تجارتی(Trade Cycles) یک چیز متداول شمرده میشود. اسعار نیز مستثنی این امر نیستند و نرخهایآنمتحول و متغیر است.بدین دلیل بود که در کانفرانس بریتون وودز (Bretton Woods) که در جوالای ۱۹۴۴ منعقد گردید ، ملتها سعی کردند تا نرخ اسعار را پایدار بسازند. بنابر این بود که در این کانفرانس موافقه صورت گرفت که از نظام نرخ ثابت اسعار استفاده صورت گیرد. در این کانفرانس برای بار نخست ۳۵ دالر آمریکایی معادل یک اونس طلا تعیین شد. اما مشکل نوسانات در ارزش اسعار جریان داشت و تا اکنون یکی از مشکل اساسی اقتصاد در کشورها عنوان میشود. از دیدگاه علم اقتصاد کاهش در ارزش اسعار بدو طریق یعنی عمدی(Deliberate) و خودکار(Automatic or Normal) بوجود می آید.قابل ذکر است کهدر بعضی موارد حکومت خودش عمداْ میخواهد ارزش اسعار داخلی

15.09.2015 11:11    |   استاد محمد ظریف امین یار احتمال ترور داکتر غنی

در این روزها دغدغه مرگ احتمالی داکتر غنی محور اساسی بحث های قشر سیاسی کشور را تشکیل میدهد. مرگ داکتر غنی و چگونگی خلا قدرت بعد از مرگ وی ظاهراْ مبدل به مهمترین گفتمان سیاسی روز شده است. اظهارات کرزی، استاد سیاف، رزاق مامون، مقاله هشت صبح وبرگزاری جلسات آنی و متعدد احزاب و گروهای سیاسی وغیره نشانگر جریانهای غیر متداول در جو سیاسی کشور است. سقوط ناگهانی حکومت وحدت ملی و ایجاد حکومت موقت یا خلا قدرت سیاسی در کابل با گذشت هر روز زبانزد محافل داخلی و خارجی میشود.

29.08.2015 14:21    |   استاد محمد ظریف امین یار علومي خپل سیاسي شخصیت انتحار کړ !

سیاست کې د قدرت او د سیاسی رفتار ثبات تر منځ انډول ساتل تر ټولو مشکل مسله ده. په معاصره سیاستونو کې سیاستوال باید د یو اړخه د برخورد ، رویې او وختني لیدلوري ثبات حفظ کړي نود بلې خوا باید مناسب سیاسی قدرت او حکومتي موقف هم ترلاسه کړي. سیاستوال باید داسې سیاسي دریځونه اختیار کړي چې هم ثبات او هم قدرت ورته په برخه کړي. په نړئ کې ډیر داسې سیاسیون تیر شوي یا شتون لري چې دغه انډول باندې یې کافي مکث او تمرکز نه ده کړي ، د انډول موازنه ترینه خطاوتې ده او د همدغه موضوع پر بنسټ په سیاسی لوبو کې شکست سره مواجه شوي دي. مډرن سیاست لږ آدیالوژیک (Ideological) او خورا ډیر وضعی او رفتاري تعریف شوئ ده. په ننئ سیاست کې هغه څوک بریالئ سیاستوال دئ چې وضعیت سره سم د مشري رفتارونو په نظر کی نیولو سره د ګټې او ضرر تحلیل څخه وروسته دقیق او معقولو پریکړو وکړي یا دریځونه اختیار کړي او په دې اساس خپل سیاسي موقف وساتي یا سیاسي موقف او موخو ته لاسرسی پیدا کړي.

11.08.2015 12:15    |   استاد محمد ظریف امین یار موضعیگیری داکتر غنی در مقابل پاکستان ستودنی است

بالاخره رییس جمهور داکتر غنی بعد از اینکه حسن نیت پاکستان را در پیوند به روند صلح تجربه میکند، به جاین نتیجه میرسد که پاکستان هیچگاه برای حل معضل افغانستان سعی صادقانه بخرج نمیدهد و برعکس میخواهد از این فرصت نیز بعنوان ابزاری استفاده نماید تا بتواند روند صلح را بلند مدت ساخته به رسم معمول از افغانستان و جامعه بین الملل باج بگیرد. اما داکتر غنی بعنوان یک سیاستمدار هوشمند که با جهت گیری های سیاسی پاکستان خوب آشنایی دارد بعد از حملات پیهم انتحاری در کابل واکنش تندی را در برابر سیاستهای اسلام آباد اظهار داشت. در حقیقت سخنرانی تازه داکتر غنی نشان دهنده درک عمیق وی از سیاستهای پاکستان و سیاست منطقه و بین الملل است. این سخنرانی خط مشی سیاست کابل را به گونه ای ترسیم کرد که از یکطرف

08.07.2015 10:15    |   استاد محمد ظریف امین یار تکرار اشتباهات سیاسی رهبران هزاره

افغانستان کشوری با تنوع قومی مبتنی بر وحدت است. سالهاست در این سرزمین اقوام مختلف با کمال خلوص و برادری زندگی کرده اند و در برابر هر تهاجم بیرونی همه گی یک صدا و یک قوت شده از ناموس وطن همواره دفاع مینمایند. ملیت های افغانستان مثال گلهای رنگارنگ اند که چمن افغانستان را رنگین، سرسبز و پرطراوت ساخته است. در جمع از این گلهای چمن، یک گل آن هم برادران هزاره اند، که به عنوان یکی از ملیت های زحمتکش،صلح پسند، جانباز و شریف همواره افغانستان را حمایت و تقویه نموده است. لازم است بدانیم که همانند هر ملت دیگر افغانستان نیز دوره تکامل توسعه اجتماعی خود را سپری میکند و بدین دلیل است که بعضآ اقلیت های افغانستان مجبور به مبارزه طبقاتی برای تحقق عدالت اجتماعی میشوند، که کاملآ یک روند طبیعی برای تکامل جوامع است. اما از آنجاکه میدانیم اکثریت مردم افغانستان بیسواد اند، رهبران این گروه ها توانسته اند به سادگی از اقلیت ها سو استفاده و یا هم استفاده ابزارِی نمایند. طوریکه میدانیم افغانستان تاریخ پر از رویداد های تلخ و شرین تاریخی دارد و هر ملیت آن دوچار اشتباهات شده اند و در کل ملت افغانستان نیز عاری از کاستی در برابر سیاست نیست.